0312 911 83 10
·
av.fatiharas@gmail.com
·
Pzt-Cuma 09:00-18:00
DANIŞMANLIK

Özel Usulsüzlük Cezası

özel usulsüzlük cezası

ÖZEL USULSÜZLÜK CEZASI

Türk Vergi Sistemi’nde cezalar usulsüzlük, özel usulsüzlük ve vergi ziyaı cezası olmak üzere üç başlık altında toplanmaktadır.

Özel usulsüzlük cezası, vergi mevzuatına aykırı hareket eden veya vergi yükümlülüklerini yerine getirmeyen mükelleflere uygulanan bir tür idari yaptırımdır. Vergi mevzuatına göre belirlenen usullere uymayan, beyanname verme veya ödeme gibi yükümlülüklerini süresi içinde yerine getirmeyen, eksik veya yanıltıcı bilgi veren, sahte belge düzenleyen veya kullanan kişilere özel usulsüzlük cezası verilir.

Özel usulsüzlük cezaları, vergi idaresi tarafından tespit edilen usulsüzlüklerin türüne ve ağırlığına göre değişebilir. Cezalar genellikle ağırlaştırıcı veya hafifletici sebeplere göre belirlenir ve vergi mevzuatında belirtilen oranlara göre hesaplanır.

Vergi Usul Kanunu’nun 351. maddesinde usulsüzlüğün tarifi şöyle yapılmaktadır Usulsüzlük, vergi kanunlarının şekle ve usule müteallik hükümlerine riayet edilmemesidir. Usulsüzlük cezasının kesilmesi için, vergi kaybının bulunması şartı yoktur. Vergi kanunlarında yer alan, vergilendirmeyle ilgili ödevlerin yerine getirilmesi sırasında dikkate alınması gereken şekle ve usule ilişkin bir takım kurallar bulunmaktadır. Bu kurullara uyulmaması sonucunda, usulsüzlük fiili işlenmiş olur. Bu durumda, söz konusu fiiller usulsüzlük cezası ile cezalandırılır.

uzman vergi danışmanı

ÖZEL USULSÜZLÜK FİİLLERİ

Özel usulsüzlük fiilleri aşağıda sayılmıştır:

  • Belge Basımı İle İlgili Bildirim Görevinin Tamamen veya Kısmen Yerine Getirilmemesi
  • Vergi Kimlik Numarası Kullanma Zorunluluğu İle İlgili Düzenlemelere Uyulmaması.
  • Günlük Kasa Defteri, Günlük Perakende Satış ve Hasılat Defteri İle Maliye Bakanlığı’nca Tutulma ve Günü Gününe Kayıt Edilme Mecburiyeti Getirilen Defterlerde Usulsüzlük Fiilleri
  • Muhasebe Standartlarına, Tek Düzen Hesap Planına (TDHP) ve Mali Tablolara İlişkin Usul ve Esaslara Uyulmaması İle Muhasebeye Yönelik Bilgisayar Programlarının Üretilmesine ve Kullanılmasına İlişkin Kural ve Standartlara Uyulmaması.
  • Fatura, Gider Pusulası, Müstahsil Makbuzu İle Serbest Meslek Makbuzlarının Verilmemesi–Alınmaması–Gerçek Dışı Meblağlarda Düzenlenmesi– Kâğıt Olarak Düzenlenmesi veya Hiç Düzenlenmemiş Sayılması
  • Perakende Satış Fişi, Ödeme Kaydedici Cihazla Verilen Fiş, Giriş ve Yolcu Taşıma Bileti, Sevk İrsaliyesi, Taşıma İrsaliyesi, Yolcu Listesi, Günlük Müşteri Listesi ve Maliye Bakanlığı’nca Düzenlenmesi Zorunlu Tutulan Belgelere İlişkin Usulsüzlük Fiilleri
  • VUK’un 232’nci Maddesinin 1 İla 5 Numaralı Bentlerinde Sayılanlar Dışında Kalan Kişilerin, Fatura, Gider Pusulası, Müstahsil Makbuzu, Serbest Meslek Makbuzu, Perakende Satış Fişi, Ödeme Kaydedici Cihaz Fişi İle Giriş ve Yolcu Taşıma Biletlerini Almaması
  • Vergi Numarası Kullanılması Mecburiyetine Uymaksızın İşlem Yapılması
  • Tahsilat ve Ödemelerin Banka, Benzeri Finans Kurumları veya Posta İdarelerince Düzenlenen Belgelerle Tevsik Edilmemesi
  • Levha Bulundurma veya “Asma” Zorunluluğuna Uyulmaması
  • Elektronik Ortamda Beyanname Verilmesi Mecburiyetine Uyulmaması

USULSÜZLÜK VE ÖZEL USULSÜZLÜK CEZASI AYRIMI

Vergi Usul Kanunu’nun dördüncü kitabının ikinci kısım ve ikinci bölüm üst başlığı usulsüzlük olarak geçmekte ve devam eden 351. maddede usulsüzlüğün tarifi yapılmakta 352. maddesinde usulsüzlük dereceleri ve cezaları sayılmakta 353. maddede özel usulsüzlükler ve cezaları zikredilmekte aynı şekilde 355. ve mükerrer 355. maddelerinde bahsedilen usul ve şekillere uymayanlara özel usulsüzlük cezası kesileceği zikredilerek usulsüzlük ve özel usulsüzlük ayrımı yapıldığı görülmektedir.

Özel usulsüzlük genel manada vergilendirme sürecinin olağan devam etmesi için büyük önem sahip fatura, fiş, serbest meslek makbuzu gibi kayıt ve belgelerin verilmemesi ya da alınmaması ile ilişkilidir. Bu bakımdan özel usulsüzlük kabahatlerinin önemli bir kısmı ticari,sınai,zirai ve mesleki faaliyette bulunan vergi mükelleflerini ilgilendirmektedir. Ancak bunun haricinde mükellef olmayan nihai tüketicilerinde bu kabahati işleyebilecekleri ve cezayla karşılaşabileceklerini söylemek gerekir.

Vergi Usul Kanunu’nda yer alan özel usulsüzlük fiilleri, VUK 353. maddesinde: Fatura ve benzeri evrak verilmemesi ve alınmaması ile diğer şekil ve usul hükümlerine uyulmaması, VUK 355. maddesinde: damga vergisinde, VUK Mük. 355. maddesinde: Bilgi vermekten çekinenler ile 107/A, mükerrer 242, 256, 257, mükerrer 257 nci madde ve Gelir Vergisi Kanununun 98/A maddesi hükmüne uymayanlar için ceza başlıkları altında düzenlenmiştir. Kanunda yer alan özel usulsüzlük fiillerine ceza verilebilmesi için bu fiillerin kasıtla işlenmesi şart değildir. Başka bir deyişle bu fiiller kasıt veya ihmal (taksir) ile işlenebilmektedir. Yine bu hususta, I. ve II. Derece usulsüzlükler ile özel usulsüzlük kabahatlerinin ortak noktasını oluşturmaktadır.

Ayrıca özel usulsüzlük kabahatlerinde uygulanacak olan bu ceza miktarları her yıl yeniden belirlenmektedir. Buna göre; özel usulsüzlük cezaları her yıl yeniden değerleme oranındaki artışa göre artırılmaktadır.

TEK FİİL İLE VERGİ ZİYAI VE ÖZEL USULSÜZLÜK CEZASININ MEYDANA GELMESİ

Vergi Usul Kanunu’nun 336. maddesinde Cezayı istilzam eden tek bir fiil ile vergi ziyaı ve usulsüzlük birlikte işlenmiş olursa bunlara ait cezalardan sadece miktar itibariyle en ağırı kesilir.

“Usulsüzlük cezası kesilen bir fiil ile vergi ziyaına da sebebiyet verildiği sonradan anlaşıldığı takdirde, evvelce usulsüzlük cezası kesilmiş olması, bu cezanın ziyaa uğratılan vergiden dolayı kesilmesi gereken vergi ziyaı cezası ile mukayesesine ve noksan kesilen cezanın ikmaline mani değildir.” hükmüne yer verilmiştir.

Kanun lafzından anlaşıldığı üzere tek fiilden kaynaklı vergi ziyaı ve usulsüzlük cezası söz konusuysa cezalar karşılaştırılır. Ve nihayetinde ağır olanı kesilir. Ancak tereddüt hasıl olan kısım usulsüzlükten kasıt Vergi Usul Kanunu’nun 352. maddesinde geçen usulsüzlük mü yoksa 353, 355 ve mükerrer 355. maddelerinde geçen özel usulsüzlük mü veya hem usulsüzlük (genel usulsüzlük) hem de özel usulsüzlük mü olduğu kısmıdır.

Usulsüzlük üst başlığı hem usulsüzlük (genel usulsüzlük) hem de özel usulsüzlüğü kapsadığı kanun sistematiğinde görüldüğünden 336. maddede geçen karşılaştırma tüm usulsüzlükler için yapılması gerekmektedir. Ancak 353. madde özelinde kanun koyucunun koyduğu hükme istinaden Bu maddede yazılı usulsüzlükler sonucunda vergi ziyaı da meydana geldiği takdirde bu ziyaın gerektirdiği vergi cezaları ayrıca kesilir ve bu cezalar hakkında 336. madde hükmü uygulanmaz. hükmüne istinaden yalnız 353. maddedeki özel usulsüzlük cezalarında karşılaştırma yapılmayıp hem vergi ziyaı cezası hem de 353. madde özelinde özel usulsüzlük cezası kesilecektir.

Diğer özel usulsüzlük maddeleri olan 355 ve mükerrer 355. maddelerinde geçen özel usulsüzlük cezalarında Vergi Usul Kanunu’nun 336. maddesinde Cezayı istilzam eden tek bir fiil ile vergi ziyaı ve usulsüzlük birlikte işlenmiş olursa bunlara ait cezalardan sadece miktar itibariyle en ağırı kesilmesi gerekmektedir.

353. madde özelinde kanun koyucunun koyduğu hükme istinadenBu maddede yazılı usulsüzlükler sonucunda vergi ziyaı da meydana geldiği takdirde bu ziyaın gerektirdiği vergi cezaları ayrıca kesilir ve bu cezalar hakkında 336. madde hükmü uygulanmaz.hükmü temel alınıp tüm özel usulsüzlükler için bu hüküm geçerlidir demek vergi hukukunda kıyas(1) yapılmayacağı hükmü ihlal edileceğinden kıyas yasağının, vergi hukukunun yasallık ilkesi ile sıkı sıkıya olan bağlılığı nedeniyle vergide kanunilik ilkesine ters düşmektedir.

danıştay

ÖZEL USULSÜZLÜK CEZASI İLE İLGİLİ İSTİNAF VE DANIŞTAY KARARLARI

Danıştay 9. Dairesi’nin 07.05.2018 tarih ve E.2015/1668, K.2018/2660 sayılı Kararı:

“…Olayda, davacının 213 sayılı Kanun’un 256. maddesinde yer verilen yükümlülüğe uymayarak usulüne uygun şekilde istenilmesine rağmen 2009 yılına ilişkin yasal defter ve belgelerini ibraz etmeyerek adına aynı Kanun’un mükerrer 355. maddesinde öngörülen cezanın kesilmesine sebebiyet verdiği anlaşılmaktadır. Ayrıca aynı fiil ile de ilgili ödevini yerine getirmemesi sebebiyle katma değer vergisi indiriminin 3065 sayılı Kanun’un 29 ve 34. maddelerinde yer verilen koşullara uygunluğunu ispat koşulunu yerine getirmeyerek verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesine sebebiyet vermiştir. Buna göre, davacının yasal defter ve belgelerini ibraz etmemesine yönelik tek fiili, hem vergi ziyaı hem de (özel) usulsüzlük cezasının kesilmesini gerektirir niteliktedir. Ancak davacı adına kesilen vergi ziyaı cezasının miktar itibarıyla daha ağır olduğu anlaşıldığından 213 sayılı Kanun’un mükerrer 355. maddesine istinaden kesilen özel usulsüzlük cezasında hukuka uygunluk bulunmadığından Mahkeme kararının özel usulsüzlük cezası yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasının bozulması gerekmektedir.” 

Danıştay 3. Daire, K. 1996/2026 sayılı kararı:

“Davacı kurumun satın aldığı binek otomobiller için gider pusulası düzenlenmediğinden bahisle kesilen özel usulsüzlük cezası hukuka aykırıdır.”

İzmir BİM VDD 2022/39 K. sayılı kararı:

E-fatura düzenlenmesi gerekirken, e-arşiv fatura düzenlenmesinden dolayı VUK md 353-1’e göre özel usulsüzlük cezası kesilmesi hukuka aykırıdır

Danıştay 3. Daire, K. 2021/1822 sayılı kararı:

Geriye dönük olarak mükellefiyet tesis edilen tarihten önceki dönemlerde belge düzenlemesi mümkün olmadığından, söz konusu dönemdeki satışlara ilişkin fatura düzenlemediğinden bahisle kesilen özel usulsüzlük cezasında hukuka uyarlık görülmemiştir.

İzmir BİM, K. 2013 / 3528 sayılı kararı:

Resen terk işlemini zamanında yapılmaması nedeniyle faal olmadığı halde, davacı şirket adına elektronik ortamda bildirim ve beyanname vermemesinden dolayı özel usulsüzlük cezası kesilmesinde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Adana BİM 1. VDD’nin 09/12/2022 tarihli kararı:

“Defter ve belgelerin ibraz edilmemesi, vergi ziyaı cezası ve özel usulsüzlük cezasını gerektirse de, miktar itibariyle vergi ziyaı cezası daha ağır olduğundan VUK mük. m. 355’e göre kesilen özel usulsüzlük cezası kaldırılmalıdır.”

Danıştay 3. Daire K. 1996/2026 sayılı kararı:

Davacı kurumun satın aldığı binek otomobiller için gider pusulası düzenlenmediğinden bahisle kesilen özel usulsüzlük cezası hukuka aykırıdır.

Danıştay 3. Daire, K. 2023/358 sayılı kararı:

Harcamaların sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı faturalarla belgelendirilmesi iddiasıyla özel usulsüzlük cezası düzenlenemez.

Danıştay 3. Daire,  K. 2021/6132 sayılı kararı:

Kat karşılığı arsa inşaat sözleşmesine istinaden arsa sahibi adına gider pusulası düzenlenmediği için  özel usulsüzlük cezası kesilemez.

Özel Usulsüzlük Cezası Dava Dilekçesi Örneği

 

                                               NÖBETÇİ VERGİ MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINA

                                                                             

DAVACI                                  :              

VEKİLİ                                   :

DAVALI                                 :

DAVANIN KONUSU         : Özel usulsüzlük cezasına kaldırılması talebidir.

CEZANIN DÖNEMİ          :

MİKTARI                                              :………………………………

İHBARNAMENİN TARİH

VE NUMARASI                  :………………….gün ve …….Cilt………..sıra numaralı ceza

                                                               İhbarnamesi

TEBLİĞ TARİHİ                   :……………………………….

AÇIKLAMALAR                  :………………….tarihinde yapılan yaygın denetim de sureti

                                                               üzerine tarih yazılmadığı iddia edilen Seri………….no.lu

                                                               faturamızla yapılan hizmet sonucu …………………Genel

                                                               Müdürlüğü (Ankara) adına düzenlenmiş olup, fatura

                                                               aslına …………………tarihi yazılarak ilgili kuruma tevdi

                                                               edilmiştir. İlgili kurumdan olan hakedişlerimiz bu faturaya

                                                               istinaden alınmıştır. Sözü edilen fatura yevmiye defterinin

                                                               ……..sayfasına…………….tarih ve ………yevmiye numarası

                                                               ile kayıt edilmiş olup, ……………….ayı K.D.V. beyannamesi

                                                               ile süresi içinde ……………… Vergi Dairesine

                                                               bildirilmiştir. –

                                                               Danıştay …………Dairesinin bir çok kararında “V.U.K.’nun

                                                               353/1.maddesine göre özel usulsüzlük cezası kesilebilmesi

                                                               için, madde hükmünde sayılan belgelerin verilmemiş ve

                                                               alınmamış olduğunun saptanması gerektiği” belirtilmiştir.

                                                               Bu şartlarda kayıtlarımız belgelerimiz ve iş yaptığımız

                                                               kuruma vermiş bulunduğumuz ……………………..numaralı

                                                               faturamız hepsi uyum içerisindedir. Ortada vergi ziyanını

                                                               ve usulsüzlüğü gerektirecek bir durum yoktur.

SONUÇ VE İSTEM            :Yukarıda arz edilen hususlar dikkate alınarak ve re’sen  tespit edilecek bulgular ışığında,

                                                                1-Davamızın kabulüne,

                                                                2Tarafımıza haksız olarak kesilen özel usulsüzlük  cezasının kaldırılmasına,

                                                               3-Yargılama giderlerinin karşı tarafa yükletilmesine

                                                                 karar   verilmesi arz ve talep olunur.

DELİLLER                              :…………..numaralı fatura,…………….numaralı yevmiye defter

                                                               sayfası örneği, ……/……..ayı KDV beyannamesi, ……………..

                                                               ……………….Genel Müdürlüğü yazısı ve eki.

HUKUKİ DELİLLER            : 213 sayılı Yasa, Danıştay Kararı.

                                                                                                          …………….San.ve Tic.A.Ş.

                                                                                                                                              Vekili

EKLER: 1- İmza sirküleri

                 2-Vergi ceza ihbarnamesi

Ankara Vergi avukatı iletişim bilgileri

ARAS HUKUK & DANIŞMANLIK

Av. Dr. Fatih ARAS

Adres: Beştepe Mahallesi Meriç Sokak Milaslı 2000 Plaza No: 5/A Kat:7 D: 23

Yenimahalle/ ANKARA

Mail: av.fatiharas@gmail.com

Telefon: 0530 760 57 32

Diğer Makaleler

Call Now Button