Bilirkişi Raporunun Tebliğ Edilmemesi: Adil Yargılanma Hakkı İhlali ve Emsal AYM Kararı

Hukuk yargılamasında ve idari yaptırımlara itiraz süreçlerinde, mahkeme kararının dayanağını oluşturan delillerin taraflarca bilinmesi ve tartışılabilmesi, “Silahların Eşitliği” ve “Çelişmeli Yargılama” ilkelerinin temel taşıdır. Ancak uygulamada sıkça karşılaşılan bir sorun, mahkemenin hükme esas aldığı bilirkişi raporunun taraflara tebliğ edilmemesi veya UYAP sistemine yüklenmemesidir.

Anayasa Mahkemesi (AYM), 15/10/2025 tarihli ve 2022/53511 başvuru numaralı kararında (Bimaks Su Teknolojileri A.Ş.), bilirkişi raporunun tebliğ edilmemesini hak ihlali sayarak konuya dair önemli kriterler belirlemiştir.

Olayın Özeti: İdari Para Cezası ve Tebliğ Edilmeyen Rapor

Somut olayda, bir ihracat firmasına, ihracat bedellerini yasal sürede yurda getirmediği gerekçesiyle idari para cezası uygulanmıştır. Firma, bedellerin getirildiğini savunarak Sulh Ceza Hâkimliğine itiraz etmiştir. Hâkimlik, konuyu bilirkişiye tevdi etmiş, bilirkişi ise raporunda firma aleyhine tespitlerde bulunmuştur.

Ancak kritik nokta şudur: Hâkimlik, itirazı reddederken gerekçesini bu bilirkişi raporuna dayandırmış, fakat raporu başvurucu firmaya tebliğ etmemiştir. Firma, raporu görmeden ve rapora karşı beyanda bulunamadan aleyhine karar verilmiştir.

Anayasa Mahkemesi’nin İptal Gerekçeleri

AYM, bu uygulamayı Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan Adil Yargılanma Hakkı kapsamında değerlendirmiş ve şu çarpıcı gerekçelerle ihlal kararı vermiştir:

1. Çelişmeli Yargılama İlkesinin İhlali

AYM, çelişmeli yargılamanın amacının sadece dosyaya bir evrakın girmesi olmadığını vurgulamıştır. Mahkemece dikkate alınan her görüş veya rapor hakkında, tarafların bilgi sahibi olması ve yorum yapabilmesi gerekir. Raporun tebliğ edilmemesi, başvurucunun delilin güvenilirliği ve davayla ilgisi hakkında itiraz etme hakkını elinden almıştır.

2. Kararın Dayanağı Olan Delilin Gizli Kalması

Mahkeme kararında açıkça bilirkişi raporuna atıf yapılmış ve hüküm bu rapora bina edilmiştir. AYM, mahkemenin hükme esas aldığı bir raporu, tarafın incelemesine, yorumlamasına ve itiraz etmesine imkân tanımadan kullanmasını, savunma hakkının kısıtlanması olarak görmüştür.

3. İtiraz Merciinin Eksik İncelemesi

Başvurucu, Sulh Ceza Hâkimliği kararına itiraz ederken raporun UYAP’ta görünmediğini ve kendisine tebliğ edilmediğini açıkça belirtmiştir. Ancak itiraz mercii (üst mahkeme), bu usuli eksikliği değerlendirmemiş ve matbu bir gerekçeyle itirazı reddetmiştir. AYM, itiraz aşamasında da bu taleplerin karşılanmamasını ihlalin bir parçası olarak değerlendirmiştir.

Sonuç ve Hukuki Değerlendirme

Anayasa Mahkemesi, bilirkişi raporunun tebliğ edilmemesi nedeniyle “Silahların Eşitliği” ve “Çelişmeli Yargılama” ilkelerinin ihlal edildiğine hükmetmiştir.

Bu karar ışığında;

• Yeniden Yargılama: İhlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için dosya ilgili Sulh Ceza Hâkimliğine geri gönderilmiştir.

• Tazminat: Yargılama giderlerinin başvurucuya ödenmesine karar verilmiştir.

  Hukukçular ve Vatandaşlar İçin Öneri: Yargılama süreçlerinde UYAP takibi hayati önem taşır. Eğer karar gerekçesinde sizin görmediğiniz bir bilirkişi raporuna veya mütalaaya atıf yapılıyorsa, bu durum Anayasa Mahkemesi nezdinde güçlü bir hak ihlali ve yeniden yargılama sebebidir.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. İlgili AYM kararı: Başvuru No: 2022/53511, Karar Tarihi: 15/10/2025.