Danıştay Kararı: ÖTV Muafiyetli Araç Alımında Tescilden Önce Vefat Durumunda Mirasçılardan Vergi İstenemez

Engelli bireylerin ÖTV (Özel Tüketim Vergisi) istisnasından faydalanarak sıfır araç alması sürecinde karşılaşılan en büyük hukuki uyuşmazlıklardan biri, aracın faturası kesildikten sonra ancak trafik tescilinden önce kişinin vefat etmesi durumudur. Vergi daireleri genellikle Özel Tüketim Vergisi (II) Sayılı Liste Uygulama Genel Tebliği’ne dayanarak, tescil anında kişinin hayatta olmamasını gerekçe gösterip geride kalan mirasçılardan (vârislerden) yüklü miktarda ÖTV, KDV ve vergi ziyaı cezası talep etmektedir.

Ancak, Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun (Esas No: 2025/21, Karar No: 2026/1) verdiği emsal niteliğindeki yeni karar, bu mağduriyeti ortadan kaldırmış ve hukuka aykırı tarhiyatların önüne geçmiştir.

Uyuşmazlığın Konusu: Fatura Kesildi, Tescil Beklenirken Vefat Gerçekleşti

İlgili karara konu olan olayda yaşanan süreç şu şekilde gelişmiştir:

• %100 oranlı sağlık kurulu engelli raporuna sahip kişi adına araç satın alınmış ve bayi tarafından fatura düzenlenerek ÖTV beyannamesi verilmiştir.
• Faturanın düzenlenmesinden birkaç gün sonra aracın tescil işlemi yapılmıştır.
• Ancak aracı alan engelli kişi, tescil işleminin yapıldığı gün, tescil saatinden önce vefat etmiştir.
• Bunun üzerine vergi dairesi; vefatın tescilden önce gerçekleştiğini, dolayısıyla istisna şartlarının ortadan kalktığını ileri sürerek mirasçılar adına miras hisseleri oranında resen ÖTV, KDV ve bir katı tutarında vergi ziyaı cezası kesmiştir.

Danıştay: Vergiyi Doğuran Olay “Tescil” Değil, “Fatura Kesimi”dir

Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, uyuşmazlığı 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu’ndaki “ilk iktisap” ve “vergiyi doğuran olay” kavramları üzerinden çözüme kavuşturmuştur. Kararda öne çıkan hukuki gerekçeler şunlardır:

• İlk İktisap Kavramı: ÖTV Kanunu’na göre kayıt ve tescile tabi araçlarda vergiyi doğuran olay “ilk iktisap” anıdır. Motorlu araç ticareti yapanlardan araç alınması durumunda bu ilk iktisap, satıcı tarafından alıcı adına fatura düzenlenmesi ile gerçekleşir.
• İstisna Şartlarının Sağlanması: Faturanın düzenlendiği tarihte engelli kişi hayattadır ve istisnadan yararlanma şartlarını taşımaktadır. Fatura tarihi itibariyle ilk iktisap gerçekleşmiş ve vergiden müstesna olma durumu kesinleşmiştir.
• Tebliğ ile Kanun Daraltılamaz: İdarenin dayanak aldığı Genel Tebliğ’deki “kayıt ve tescilden önce vefat edilmesi halinde istisnadan yararlanılamaz” şeklindeki kuralın kanunda bir karşılığı yoktur. İdari işlemlerle (Tebliğ ile) kanunda tanımlanmış bir hakkın kapsamı daraltılamaz ve verginin kanuniliği ilkesi aşılamaz.

Sonuç: Mirasçılardan ÖTV ve KDV Talep Edilemez

Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 28/01/2026 tarihli kesin kararına göre; faturası kesilen ancak tescilinden önce vefat eden engelli bireylerin araç alımlarında, istisna hakkı fatura kesimi anında doğduğu için mirasçılardan ÖTV ve KDV istenmesi hukuka uygun değildir.

Bu karar, benzer süreçler yaşayan ve vergi dairelerinden haksız yere ödeme emirleri veya ceza ihbarnameleri alan mirasçılar için emsal bir dayanak oluşturmaktadır.