Re’sen Tarhiyat ve Takdir Komisyonu Kararlarına İtiraz: Vergi ve Ceza İhbarnamesi İptal Davası

Evinize veya iş yerinize “Takdir Komisyonu Kararı”na dayalı yüklü bir vergi ve ceza ihbarnamesi mi geldi? Vergi dairesinin matrah takdiri işlemlerine karşı izlemeniz gereken hukuki yolu, zamanaşımı itirazlarını ve dava dilekçesi detaylarını inceledik.

Önemli Ayrım: Bu makale, 4 yılda bir yapılan “Emlak Vergisi Rayiç Bedelleri” ile ilgili değildir. Bu makale, vergi dairesi tarafından beyanname vermediğiniz veya eksik beyanda bulunduğunuz iddiasıyla hakkınızda yapılan özel vergi incelemeleri ve ceza kesilmesi (Re’sen Tarhiyat) süreciyle ilgilidir.

Vergi Dairesi Sizi Neden Takdir Komisyonuna Sevk Eder?

Vergi Usul Kanunu’nun (VUK) 30. maddesine göre, vergi matrahının defter ve belgelerle tespit edilemediği durumlarda idare, vergi miktarını belirlemek (takdir etmek) zorundadır. Buna Re’sen Tarhiyat denir.

Dosyanızın komisyona gitmesinin yaygın sebepleri şunlardır:

Beyanname (KDV, Gelir, Kurumlar vb.) vermemek.
Defter ve belgeleri incelemeye ibraz etmemek.
Beyannamelerin gerçek durumu yansıtmadığına dair deliller bulunması (Örn: Banka hesap hareketleri ile beyan uyumsuzluğu).
Vergi incelemesi için 5 yıllık zamanaşımı süresinin dolmak üzere olması (Zamanaşımını durdurmak için sevk).

Takdir Komisyonu Kararına Doğrudan Dava Açılır Mı?

Bu nokta, mükelleflerin en sık yaptığı hatadır. Hayır, bireysel matrah takdiri kararlarına karşı doğrudan dava açılamaz.

Çünkü komisyon kararı, idari hukukunda “hazırlayıcı işlem” niteliğindedir. Dava açabilmeniz için bu kararın icrai bir işleme dönüşmesi gerekir. Süreç şöyle işler:

Takdir Komisyonu matrahı belirler (Karar Alır).
Kararı Vergi Dairesine gönderir.
Vergi Dairesi bu karara dayanarak size “Vergi/Ceza İhbarnamesi” düzenler ve tebliğ eder.
Dava Konusu: Siz, tebliğ edilen bu İhbarnameye karşı dava açarsınız.

Dava Kazanmak İçin En Güçlü Hukuki Argümanlar

Vergi mahkemelerinde kazanılan davaların büyük çoğunluğu, komisyonların usul hatalarına dayanmaktadır. İşte Danıştay kararlarınca kabul gören iptal sebepleri:

1. “Gerekçesiz Karar” İlkesi

Danıştay’a göre Takdir Komisyonları, sadece vergi dairesinin raporunu onaylayan bir “noter” makamı değildir. Komisyonun; mükellefi dinlemesi, çevre araştırması yapması ve belirlediği matrahı somut verilere dayandırması şarttır. Kararda sadece “matrahın X TL olarak takdirine” yazıyorsa ve nasıl hesaplandığına dair bir dayanak yoksa, bu karar hukuka aykırıdır.

2. Zamanaşımını Durdurmak İçin “Keyfi Sevk”

VUK 114. maddeye göre takdir komisyonuna sevk, zamanaşımını durdurur. Ancak idare, incelemeyi vaktinde yapmayıp, sürenin dolmasına 3-5 gün kala dosyayı komisyona atarsa, Danıştay bunu “Hakkın Kötüye Kullanımı” sayar. Eğer komisyon da dosyayı 1 yıl bekletip hiçbir işlem yapmadan karar verdiyse, tarhiyat iptal edilir.

Bilgi Notu: Takdir komisyonunda geçen süre nedeniyle duran zamanaşımı, en fazla 1 yıl olabilir. Bu süreden sonra zamanaşımı kaldığı yerden işlemeye devam eder.

Dava Açma Süresi ve Görevli Mahkeme

Konu	Detay
Dava Açma Süresi	Vergi/Ceza İhbarnamesinin size tebliğ edildiği tarihten itibaren 30 gündür.
Görevli Mahkeme	Vergi Mahkemesi
Yetkili Mahkeme	İhbarnameyi gönderen vergi dairesinin bulunduğu yerdeki Vergi Mahkemesi.
Uzlaşma Etkisi	Dava açmadan önce veya dava ile eş zamanlı “Uzlaşma” talep edebilirsiniz. Ancak uzlaşma sağlanamazsa dava süresini kaçırmamanız gerekir.

Örnek: Takdir Komisyonu Kararına Dayalı Tarhiyat İptal Dilekçesi

Uyarı: Bu taslak bilgilendirme amaçlıdır. Vergi davaları teknik uzmanlık gerektirir, mutlaka bir avukat desteği alınız.

NÖBETÇİ VERGİ MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI’NA

[İl Adı]
DAVACI : (TCKN/VKN:…)

ADRES :…
DAVALI :
DAVANIN KONUSU : Davalı idare tarafından düzenlenen… tarih ve… takip numaralı Vergi/Ceza İhbarnamesi ile tarafıma tebliğ edilen’nın; dayanağı olan Takdir Komisyonu kararının gerekçesiz olması, zamanaşımı sürelerinin dolmuş olması ve eksik incelemeye dayanması nedenleriyle İPTALİ istemidir.
TEBLİĞ TARİHİ :…/…/202…
MADDİ OLAY VE HUKUKİ GEREKÇELER :

1. Tarafıma tebliğ edilen ihbarnamenin dayanağı olan… tarihli Takdir Komisyonu kararı, VUK’un 31/8 maddesine aykırı olarak tamamen gerekçesizdir. Kararda matrahın nasıl hesaplandığına dair hiçbir somut veri, emsal araştırması veya hukuki delil bulunmamaktadır.

2. Söz konusu dönem yılına aittir. İdare, 5 yıllık tarh zamanaşımı süresini geçirmemek için dosyayı şeklen takdir komisyonuna sevk etmiştir. Danıştay içtihatları uyarınca, inceleme yapılmaksızın sadece zamanaşımını durdurmak saikiyle yapılan sevk işlemleri hukuka aykırıdır.

3. Komisyon tarafından tarafımdan bilgi veya belge istenmemiş, savunma hakkım kısıtlanmıştır. Varsayıma dayalı olarak belirlenen matrah üzerinden kesilen ceza hukuka ve hakkaniyete aykırıdır.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda arz edilen nedenlerle; haksız ve hukuka aykırı düzenlenen ihbarnamenin (vergi ve cezaların) İPTALİNE, yargılama giderlerinin davalı idareye yükletilmesine karar verilmesini saygılarımla arz ederim.
TARİH:…/…/202…

İMZA:

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Takdir komisyonu kararı tebliğ edilmeden vergi gelir mi?

Hayır. Takdir komisyonu kararı tek başına bir borç doğurmaz. Vergi dairesinin bu karara dayanarak “Vergi/Ceza İhbarnamesi” düzenleyip size tebliğ etmesi gerekir. Tebligat e-tebligat yoluyla veya posta ile yapılabilir.

Uzlaşmaya girersem dava hakkım kaybolur mu?

Uzlaşma başvurusunda bulunmak dava açma süresini durdurur. Eğer uzlaşma sağlanamazsa (uzlaşma vaki olmazsa), kalan süre içinde dava açabilirsiniz. Ancak uzlaşma sağlanır ve tutanak imzalanırsa, uzlaşılan konu hakkında artık dava açamazsınız.

Dava açarsam vergiyi ödemek zorunda mıyım?

Vergi mahkemesinde tarhiyata karşı dava açılması, İYUK 27. madde gereği yürütmeyi kendiliğinden durdurur. Yani dava sonuçlanana kadar vergi ve cezayı ödemek zorunda değilsiniz, idare haciz yapamaz.

fatih aras