AYM’den Emsal Karar: Sırf Zamanaşımını Durdurmak İçin Takdir Komisyonuna Sevk Mülkiyet Hakkı İhlalidir

Yayınlanma Tarihi: 16 Ocak 2026 Konu: Vergi İncelemeleri, Tarh Zamanaşımı, Takdir Komisyonu Uygulamaları

Vergi incelemelerinde sıklıkla karşılaşılan ve mükellefler ile idareyi karşı karşıya getiren “zamanaşımını durdurmak amacıyla dosyanın Takdir Komisyonuna sevk edilmesi” uygulaması hakkında Anayasa Mahkemesi (AYM) önemli bir karara imza attı.

16 Ocak 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan kararda AYM, derece mahkemelerinin zamanaşımı itirazlarını yeterli gerekçeyle karşılamamasını mülkiyet hakkının ihlali olarak değerlendirdi.

Olayın Özeti: İnceleme Bitmeyince Zamanaşımı Nasıl Durduruldu?

Başvurucu şirketin 2007 yılı hesapları, sahte fatura kullanımı iddiasıyla incelemeye alınmıştır. Ancak incelemeyi yürüten Vergi Müfettişi, 5 yıllık tarh zamanaşımı süresinin dolmasına sadece 41 gün kala, incelemenin yetişmeyeceği gerekçesiyle dosyayı Takdir Komisyonuna sevk etmiştir.

Süreç şu şekilde işlemiştir:

Müfettiş, henüz raporunu tamamlamadan dosyayı Takdir Komisyonuna göndermiştir.
Müfettiş, sevk işleminden aylar sonra (zamanaşımı süresi normalde dolduktan sonra) Vergi Tekniği Raporunu düzenlemiştir.
Takdir Komisyonu, herhangi bir bağımsız değerleme yapmadan, sadece müfettişin sonradan gönderdiği raporu dayanak (done) alarak matrah takdir etmiştir.
Şirket, bu işlemin sırf zamanaşımını durdurmak amacıyla yapılan bir hülle işlemi olduğunu, dolayısıyla zamanaşımının dolduğunu savunarak dava açmıştır.

Hukuki Sorun: Zamanaşımı ve Hukuki Güvenlik

Vergi Usul Kanunu’na göre, vergi dairesince matrah takdiri için Takdir Komisyonuna başvurulması zamanaşımını durdurur. Ancak bu yetkinin sınırsız veya keyfi kullanımı, mükellefler için belirsizlik yaratmaktadır.

Başvurucu şirket, vergi mahkemesinde ve Danıştay aşamasında; ortada gerçek bir takdir nedeni bulunmadığını, işlemin sadece süreyi uzatmak için yapıldığını savunmuştur. Ancak derece mahkemeleri, bu temel iddiayı (zamanaşımı itirazını) gerekçeli kararlarında tartışmadan davanın reddine karar vermiştir.

Anayasa Mahkemesi Ne Karar Verdi?

Anayasa Mahkemesi, başvuruyu Mülkiyet Hakkı kapsamında incelemiş ve şu tespitlerde bulunmuştur:

1. Mahkemelerin Gerekçe Yükümlülüğü

AYM, vergi yargısının mükellefin “zamanaşımı doldu” iddiasını karşılamadan karar vermesini eleştirmiştir. Kararda, “Başvurucunun davanın esasını etkileyebilecek bu iddialarıyla ilgili olarak hiçbir değerlendirme yapılmadığı görülmektedir” ifadesine yer verilmiştir.

2. Ölçülülük ve Aşırı Külfet

Zamanaşımı müessesesi, mükellefler için hukuki güvenlik sağlar. AYM, takdir komisyonunda geçen sürenin belirsizliğinin ve idarenin bu yolu keyfi kullanma ihtimalinin mükellefe aşırı bir külfet yükleyebileceğine dikkat çekmiştir.

Mahkeme, somut olayda yargı mercilerinin zamanaşımı itirazlarını incelemeksizin karar vermesi nedeniyle, mülkiyet hakkının korunmasına ilişkin usul güvencelerinin ihlal edildiğine hükmetmiştir.

3. Sonuç: İhlal ve Yeniden Yargılama

AYM, başvurucunun mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar vererek, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için dosyanın yeniden yargılama yapılmak üzere Vergi Mahkemesine gönderilmesine hükmetmiştir.

(Not: Başvurucunun makul sürede yargılanma hakkı talebi, Tazminat Komisyonuna başvuru yolu tüketilmediği için kabul edilemez bulunmuştur.)

Bu Karar Neden Önemli?

Bu karar, vergi incelemeleri sırasında zamanaşımı süresinin dolmasına az kala yapılan Takdir Komisyonu sevkleri için kritik bir uyarı niteliğindedir.

Otomatik Onama Dönemi Bitiyor mu? Yargı mercileri artık “Takdir Komisyonuna sevk zamanaşımını durdurur” şeklindeki kanun hükmünü şeklen uygulamakla yetinmemeli, sevkin amaca uygun ve dürüstlük kuralına uygun olup olmadığını incelemelidir.
Gerekçeli Karar Hakkı: Vergi mahkemeleri, mükelleflerin zamanaşımına ilişkin esaslı itirazlarını yanıtsız bırakamaz.
İnceleme Süreleri: İdarenin, vergi incelemelerini yasal süreler içinde tamamlaması asıldır. Komisyona sevk, bir “süre uzatma aracı” olarak keyfi kullanılmamalıdır.

Sonuç olarak; Vergi incelemesi geçiren ve benzer şekilde zamanaşımı süresinin sonlarında Takdir Komisyonuna sevk edilen mükellefler için bu karar, hak aramada güçlü bir dayanak oluşturmaktadır.