İçerik Başlıkları
- 1 GVK Madde 70 Hakkında Genel Açıklama
- 2 GVK Madde 70 ve Gayrimenkul Sermaye İradı ile İlgili Danıştay Kararları
- 3 GVK Madde 70 ile İlgili Mükellef Lehine GİB Özelgeleri
- 3.1 1- Üst Hakkı Tesis Edilen Arsa Üzerine İnşa Edilen Binanın Kira Süresi Sonunda Bedelsiz Devri (m. 70 + m. 72)
- 3.2 2- Zirai İşletmeye Dahil Tarlanın Kiraya Verilmesi – GMSİ Değil Zirai Kazanç
- 3.3 3- İcra Yoluyla Tahsil Edilen ve Kiracı Tarafından Tevkifat Yapılmayan İşyeri Kira Gelirinin Beyanı
- 3.4 4- Konut Olarak Kiraya Verilen Evin Bir Odasının Home Ofis Olarak Kullanılması
- 3.5 5- Basit Usulde Vergilendirilen Mükellefin Mesken Kira Geliri İstisnası
- 4 Sık Sorulan Sorular
- 4.1 GVK Madde 70 uyarınca gayrimenkul sermaye iradı hangi gelirleri kapsar?
- 4.2 Telif hakkının kiralanmasından elde edilen kazanç hangi gelir türüdür?
- 4.3 İntifa hakkı tesisi karşılığı alınan bedel gayrimenkul sermaye iradı sayılır mı?
- 4.4 Kira süresi sonunda gayrimenkule yapılan ilavelerin bedelsiz devrinde nasıl bir vergilendirme yapılır?
- 4.5 Basit usul mükellefi mesken kira geliri istisnasından yararlanabilir mi?
- 5 Sonuç
GVK Madde 70, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nda gayrimenkul sermaye iradının (GMSİ) tarifini yapan ve bu kapsama giren mal ile hakları sekiz bent halinde sayan hükümdür. Maddenin yürürlükteki metni, kapsamı, Danıştay’ın güncel kararları ve Gelir İdaresi Başkanlığı’nın mükellef lehine değerlendirme içeren özelgeleri aşağıda derlenmiştir.
GVK Madde 70 – Gayrimenkul Sermaye İradının Tarifi
Madde 70- Aşağıda yazılı mal ve hakların sahipleri, mutasarrıfları, zilyedleri, irtifak ve intifa hakkı sahipleri veya kiracıları tarafından kiraya verilmesinden elde edilen iratlar gayrimenkul sermaye iradıdır:
- Arazi, bina (Döşeli olarak kiraya verilenlerde döşeme için alınan kira bedelleri dahildir.), maden suları, menba suları, madenler, taş ocakları, kum ve çakıl istihsal yerleri, tuğla ve kiremit harmanları, tuzlalar ve bunların mütemmim cüzileri ve teferruatı;
- Voli mahalleri ve dalyanlar;
- Gayrimenkullerin, ayrı olarak kiraya verilen, mütemmim cüzileri ve teferruatı ile bilümum tesisatı, demirbaş eşyası ve döşemeleri;
- Gayrimenkul olarak tescil edilen haklar;
- (Değişik: 4/12/1985-3239/55 md.) Arama, işletme ve imtiyaz hakları ve ruhsatları, ihtira beratı (İhtira beratının mucitleri veya kanuni mirasçıları tarafından kiralanmasından doğan kazançlar, serbest meslek kazancıdır.), alameti farika, marka, ticaret unvanı, her türlü teknik resim, desen, model, plan ile sinema ve televizyon filmleri, ses ve görüntü bantları, sanayi ve ticaret ve bilim alanlarında elde edilmiş bir tecrübeye ait bilgilerle gizli bir formül veya bir imalat usulü üzerindeki kullanma hakkı veya kullanma imtiyazı gibi haklar (Bu hakların kullanılması için gerekli malzeme ve teçhizat bedelleri de gayrimenkul sermaye iradı sayılır.);
- (Değişik: 19/2/1963-202/35 md.) Telif hakları (Bu hakların, müellifleri veya bunların kanuni mirasçıları tarafından kiralanmasından doğan kazançlar, serbest meslek kazancıdır.);
- (Değişik: 19/2/1963-202/35 md.) Gemi ve gemi payları (Motorlu olup olmadıklarına ve tonilatolarına bakılmaz) ile bilümum motorlu tahmil ve tahliye vasıtaları;
- (Değişik: 4/12/1985-3239/55 md.) Motorlu nakil ve cer vasıtaları, her türlü motorlu araç, makine ve tesisat ile bunların eklentileri.
(Değişik: 4/12/1985-3239/55 md.) Yukarıda yazılı mallar ve haklar ticari veya zirai bir işletmeye dahil bulunduğu takdirde bunların iratları ticari veya zirai kazancın tespitine müteallik hükümlere göre hesaplanır.
(Değişik: 4/12/1985-3239/55 md.) Tüccarlara ait olsa dahi, işletmeye dahil bulunmayan gayrimenkullerle haklar hakkında bu bölümdeki hükümler uygulanır.
(Değişik: 24/12/1980-2361/49 md.) Vakfın gelirinden hizmet karşılığı olmayarak alınan hisseler ile zirai faaliyete bilfiil iştirak etmeksizin sadece üründen pay alan arazi sahiplerinin gelirleri bu kanunun uygulanmasında gayrimenkul sermaye iradı addolunur.
GVK Madde 70 Hakkında Genel Açıklama
GVK Madde 70, gayrimenkul sermaye iradının (GMSİ) tanımını yapar ve hangi mal ile hakların kiraya verilmesinden doğan iratların bu kapsamda değerlendirileceğini sayar. Maddenin temel ölçütü kişinin gayrimenkulün sahibi, mutasarrıfı, zilyedi, irtifak ve intifa hakkı sahibi veya kiracısı sıfatıyla mal veya hakkı kiraya vermesidir. Bu sıfatlardan birisi taşınmadan elde edilen kira gelirleri prensip olarak GMSİ olarak vergilendirilir. Yine maddede sayılan mal ve hakların ticari veya zirai bir işletmeye dahil bulunması durumunda bunlardan elde edilen iratlar, GMSİ olarak değil, ticari veya zirai kazancın tespitine ilişkin hükümlere tabi olarak değerlendirilir.
Madde 1960 yılında 193 sayılı Kanun ile yürürlüğe girmiş; 19/2/1963 tarihli 202, 24/12/1980 tarihli 2361 ve 4/12/1985 tarihli 3239 sayılı Kanunlarla bentleri yeniden düzenlenmiştir. Telif hakları (6. bent) ile ihtira beratı (5. bent) açısından önemli bir nokta; bu hakların asıl müellif veya mucit yahut kanuni mirasçıları tarafından kiralanmasından doğan kazançların serbest meslek kazancı olarak nitelendirilmesidir. Aynı haklar üçüncü kişiler tarafından kiraya verildiğinde GMSİ kapsamında değerlendirilir.
Maddenin uygulanmasında ortaya çıkan başlıca ihtilaf konuları; GMSİ ile ticari kazanç ayrımı (gayrimenkulün ticari işletmeye dahil olup olmaması, alım-satım-inşa faaliyetinin devamlılık ve organizasyon unsuru taşıyıp taşımaması), kira bedelinin ayni tahsil hallerinde nasıl değerlendirileceği (m. 72), arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinin ticari kazanç mı yoksa değer artış kazancı mı doğurduğu (m. 37 ve mükerrer m. 80 ile birlikte), miras yoluyla intikal eden gayrimenkullerin GMSİ açısından durumu ve m. 70’te yazılı mal ile hakların kiralanması karşılığı yapılan ödemelerden m. 94/5-a uyarınca yapılacak vergi tevkifatıdır. Aşağıda Danıştay’ın bu konularda verdiği güncel kararlar ve mükellef lehine GİB özelgeleri yer almaktadır.
GVK Madde 70 ve Gayrimenkul Sermaye İradı ile İlgili Danıştay Kararları
1- DANIŞTAY 9. Daire
Esas Yıl/No: 2022/2991
Karar Yıl/No: 2023/3556
Karar tarihi: 10.10.2023
ŞİRKET ORTAĞINA AİT ARSANIN KİRALANIP ÜZERİNE FABRİKA İNŞA EDİLMESİ – KİRA SÜRESİ SONUNDA BEDELSİZ DEVRİN AYNİ TAHSİL OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ – EMSAL BEDEL TAKDİRİNDE GERÇEK MALİYETİN ESAS ALINMASI
ÖZET: Davacı şirket, mülkiyeti şirket ortağına ait olan arsayı 10 yıllığına kiralamış ve üzerine fabrika binası inşa ederek yapım bedelini özel maliyet olarak 2.556.362,53 TL tutarında aktife alıp itfa etmiştir. Vergi idaresi, kira süresinin bitiminde fabrika binasının arsa sahibine emsal bedel üzerinden devredilmesi gerektiği halde bu işlemin yapılmadığı gerekçesiyle, takdir komisyonunca belirlenen 4.750.000,00 TL tutar üzerinden gelir (stopaj) vergisi tarhiyatı yapmıştır. Vergi Mahkemesi “yasa gereği emsal bedel takdiri yoluna gidilebilmesi için gerçek bedelin olmaması, bilinmemesi veya doğru olarak tespit edilememesi gerektiği, tarhiyata konu işlemin sebebi olan ve davacı tarafından inşa edilen fabrikanın, 10 yıllık taşınmaz kirası karşılığı olarak bedelsiz devri işleminde, ilgili binanın inşaat maliyetinin hesaplanması mümkünken idarece bu husus dikkate alınmayarak takdir komisyonu marifetiyle emsal bedel belirlendiği” tespitiyle özel maliyet bedeli olan 2.556.362,53 TL’nin esas alınması gerektiğini, fazlasına ilişkin tarhiyatta hukuka uyarlık bulunmadığını karara bağlamıştır. Danıştay 9. Daire Vergi Mahkemesi kararının özel maliyet bedeline isabet eden kısmının BOZULMASINA, kalan kısmın ONANMASINA hükmetmiştir. Karar, m. 70/m. 72 uyarınca ayni tahsil edilen kira gelirlerinde emsal bedel uygulamasının gerçek maliyet kayıtlarına dayandırılması gerektiğini ortaya koyan önemli bir referanstır.
2- DANIŞTAY 9. Daire
Esas Yıl/No: 2023/5341
Karar Yıl/No: 2024/1407
Karar tarihi: 25.03.2024
VAKFA BAĞLI İKTİSADİ İŞLETMENİN M. 70’TE YAZILI MAL VE HAKLARIN KİRALANMASI KARŞILIĞI YAPILAN ÖDEMELERDEN VERGİ TEVKİFATI – İHTİRAZİ KAYITLA BEYAN ÜZERİNE TAHAKKUKUN İPTALİ
ÖZET: Vakfa bağlı iktisadi işletmenin 2019/Temmuz dönemi muhtasar beyannamesinde GVK m. 70’te yazılı mal ve hakların kiralanması karşılığı yapılan ödemeler ile diğer ücretler ve serbest meslek kazancı ödemeleri üzerinden tevkifat yapılarak ihtirazi kayıtla beyan edilen tutarın iadesi istenmiştir. Daire, GVK m. 94’ün vakıflar (mazbut vakıflar hariç) ile derneklere ait gayrimenkullerin kiralanması karşılığında yapılan kira ödemelerinden tevkifat yapılması mecburiyetini öngördüğünü belirterek, davacı vakfa bağlı iktisadi işletmenin, anılan madde uyarınca, m. 70’te yazılı mal ve hakların kiralanması karşılığı yaptığı ödemelerde tevkifat yapma yükümlülüğünün bulunduğunu kabul etmiştir. Bununla birlikte Daire, Bölge İdare Mahkemesi kararının bir kısmını bozarak yeniden bir karar verilmek üzere dosyayı geri göndermiştir. Karar, m. 70 ile m. 94/5-a arasındaki ilişkinin somut olaylarda nasıl uygulanacağına ilişkin güncel bir uygulamacı referansıdır.
3- DANIŞTAY 9. Daire
Esas Yıl/No: 2020/608
Karar Yıl/No: 2022/4616
Karar tarihi: 11.10.2022
İNTİFA HAKKI TESİSİ KARŞILIĞI ALINAN BEDEL – GVK m. 70 KAPSAMINDA GAYRİMENKUL SERMAYE İRADI SAYILMAZ – DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİ
ÖZET: Davacı, maliki olduğu iki taşınmaz üzerine intifa hakkı tesis etmiş ve bu intifa hakkının karşılığı olarak elde ettiği bedeli beyan etmemiştir. Vergi idaresi, bu bedelin kira mahiyetinde olduğunu kabul ederek davacı adına 2015 yılı için cezalı gelir vergisi tarhiyatı yapmıştır. Vergi Mahkemesi, davanın kabulü ile tarhiyatın iptaline karar verirken şu önemli ilkeyi ortaya koymuştur: “Gelir Vergisi Kanunu’nun 70. maddesinde mal ve hakların sadece kiraya verilmesi karşılığında elde edilen bedeller gayrimenkul sermaye iratları olarak tahdidi biçimde sayılmış olup, bu mal ve hakların intifa hakkına konu edilmesi gibi kiraya verilmesi dışında kalan işlemlerden elde edilen bedellerin gayrimenkul sermaye iradı kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir.” Bölge İdare Mahkemesi davalı idarenin istinaf başvurusunu reddetmiş; Danıştay 9. Daire de davalının temyiz isteminin reddi ile kararın ONANMASINA hükmetmiştir. Karar, m. 70’in tahdidi (sınırlayıcı) niteliğine ve intifa hakkı tesisinin GMSİ kapsamına dahil olmadığına dair çok önemli bir referans niteliğindedir.
GVK Madde 70 ile İlgili Mükellef Lehine GİB Özelgeleri
Aşağıda Gelir İdaresi Başkanlığı’nın GVK m. 70 kapsamında verdiği ve mükellef lehine yahut somut yol gösterici nitelikte değerlendirme içeren beş özelge derlenmiştir. Özelge metinlerinden yapılan alıntılar tırnak içinde italik olarak gösterilmiştir.
1- Üst Hakkı Tesis Edilen Arsa Üzerine İnşa Edilen Binanın Kira Süresi Sonunda Bedelsiz Devri (m. 70 + m. 72)
Sayı: 63611781-120.01.01.99[70-2021-3]-32244
Tarih: 07.06.2024
İlgili Vergi Dairesi Başkanlığı: Aydın Vergi Dairesi Başkanlığı
KONU: Adına üst hakkı tesis edilen kiracı tarafından inşa ettirilen ve kira süresinin bitiminden sonra gayrimenkul sahibi adına bedelsiz olarak devredilen binadan doğan kazancın vergilendirilmesi.
ÖZET: Mükellef, sahibi bulunduğu arsa üzerine kendi adına üst hakkı tesis edilen kiracı tarafından inşa ettirilen binanın, kira süresinin bitiminde adına tescil işlemi gerçekleştirilerek bedelsiz olarak devredilmesi durumunda kazancın nasıl vergilendirileceğini sormuştur. Gelir İdaresi Başkanlığı, GVK m. 70/1 ile m. 72’nin (ayni tahsil) birlikte uygulanması suretiyle şu sonuca ulaşmıştır: “sahibi bulunduğunuz arsa üzerine, kiracınız tarafından inşa ettirilen ve kira süresinin bitiminden sonra 12/4/2021 tarihinde adınıza tescil işlemi gerçekleştirilerek tarafınıza bedelsiz olarak devredilen binanın, 2021 vergilendirme döneminde tespit edilecek değeri üzerinden aynen tahsil edilmiş gayrimenkul sermaye iradı olarak kabul edilmesi ve Gelir Vergisi Kanununun 85 ve 86 ncı maddesi hükümleri dikkate alınmak suretiyle yıllık gelir vergisi beyannamesi ile tarafınızca beyan edilmesi gerekmektedir.” Özelge, üst hakkı tesisi karşılığı bedelsiz devirlerde m. 70/72 uygulamasının somut belirlenmesine yol gösteren önemli bir referans niteliğindedir.
2- Zirai İşletmeye Dahil Tarlanın Kiraya Verilmesi – GMSİ Değil Zirai Kazanç
Sayı: 11355271-120[2022/35]-19241
Tarih: 06.04.2023
İlgili Vergi Dairesi Başkanlığı: Gaziantep Vergi Dairesi Başkanlığı
KONU: Gerçek usulde zirai kazanç mükellefinin zirai işletmesine dahil olan tarlasını kiraya vermesinden elde ettiği kazancın hangi gelir unsuru olarak vergilendirileceği.
ÖZET: Gelir İdaresi Başkanlığı, GVK m. 70’in ikinci fıkrasında yer alan “Yukarıda yazılı mallar ve haklar ticari veya zirai bir işletmeye dahil bulunduğu takdirde bunların iratları ticari veya zirai kazancın tespitine müteallik hükümlere göre hesaplanır” kuralı uyarınca şu sonuca varmıştır: “gerçek usulde zirai kazanç mükellefi olarak, zirai işletmenize dahil olan tarlanın kiraya verilmesi dolayısıyla elde etmiş olduğunuz kazancın, zirai kazancın tespitine ilişkin hükümlere göre vergilendirilmesi gerekmektedir.” Özelge, GMSİ ile zirai kazanç ayrımında mülkün işletme aktifine dahil olup olmamasının belirleyici olduğunu açıklayan ve m. 70’in ikinci fıkrasını ana eksen yapan bir referans niteliğindedir.
3- İcra Yoluyla Tahsil Edilen ve Kiracı Tarafından Tevkifat Yapılmayan İşyeri Kira Gelirinin Beyanı
Sayı: 62030549-120-216894
Tarih: 16.02.2023
İlgili Vergi Dairesi Başkanlığı: İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı
KONU: Kiracısı nezdinde başlatılan icra takibine bağlı olarak icra dairesi kanalıyla tahsil edilen işyeri kira gelirinin hangi dönem geliri sayılacağı ve kiracının tevkifat yapmamış olması halinde mükellefin beyan yükümlülüğü.
ÖZET: Gelir İdaresi Başkanlığı, kira gelirinin elde edilmesinde tahsil esasının geçerli olduğunu vurgulayarak şu yaklaşımı kabul etmiştir: “kiracınız nezdinde başlattığınız icra takibine bağlı olarak, icra dairesi kanalıyla tahsil ettiğinizi belirttiğiniz kira bedellerinin, icra dairesine yatırıldığı dönemde tarafınızca elde edildiğinin kabul edilmesi ve bu tutarların yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmesi gerekmektedir. Diğer taraftan, kiracınızın Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesi uyarınca tevkifat yükümlülüğü bulunması halinde, sorumlu sıfatıyla yapmamış bulunduğu tevkifatlar nedeniyle, kiracınız nezdinde gerekli işlemlerin yapılacağı tabii olup, kira ödemelerinden gelir vergisi kesintisi yapılmadığından, yıllık beyannamede mahsup edilemez.” Özelge, m. 70/72 tahsil esası ile m. 94/5-a tevkifat yükümlülüğü arasındaki ilişkiyi netleştiren bir referanstır.
4- Konut Olarak Kiraya Verilen Evin Bir Odasının Home Ofis Olarak Kullanılması
Sayı: 53849047-120-718
Tarih: 06.02.2023
İlgili Vergi Dairesi Başkanlığı: Karaman Defterdarlığı
KONU: Konut olarak kiraya verilen evin kiracısı tarafından bir odasının home ofis olarak kullanılması durumunda elde edilen kira gelirinin niteliği ile tevkifat uygulamasının nasıl olacağı.
ÖZET: Gelir İdaresi Başkanlığı, kiracının hem ikamet hem de faaliyetin icrası amacıyla kullanılan gayrimenkulün vergi mevzuatı açısından iş yeri olarak kabul edileceğini ve buna bağlı olarak kira ödemelerinin tamamı üzerinden GVK m. 94/5-a uyarınca tevkifat yapılması gerekeceğini belirtmiştir: “kiracınızın, hem ikamet amaçlı hem de faaliyetinin icrasına yönelik, iş yeri olarak kullanacağını belirttiği gayrimenkulünüz vergi mevzuatımız açısından iş yeri olarak kabul edilecek olup, söz konusu gayrimenkul için tarafınıza ödenecek kira bedellerinin tamamı üzerinden tevkifat yapılması gerekmektedir.” Özelge ayrıca “söz konusu gayrimenkulün kiracınız tarafından, faaliyetinin icrasına tahsis edilmeksizin veya bu faaliyette kullanılmaksızın sadece kayıtlarda işyeri adresi olarak gösterilmiş olması halinde, bu gayrimenkul işyeri olarak kabul edilemeyeceğinden yapılacak kira ödemeleri üzerinden tevkifat yapılmaz” kuralını da teyit etmiştir. Özelge, kira gelirinin mesken-işyeri ayrımında fiili kullanımın belirleyici olduğunu açıklayan bir referanstır.
5- Basit Usulde Vergilendirilen Mükellefin Mesken Kira Geliri İstisnası
Sayı: 62030549-120[21-2021]-166957
Tarih: 03.02.2023
İlgili Vergi Dairesi Başkanlığı: İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı
KONU: Basit usulde vergilendirilen mükellefin mesken kira geliri için GVK m. 21’deki istisnadan yararlanıp yararlanamayacağı.
ÖZET: Basit usule tabi mükellefin elde ettiği mesken kira geliri (GMSİ) bakımından GVK m. 21’de düzenlenen istisnadan yararlanılıp yararlanılamayacağı sorulmuştur. Gelir İdaresi Başkanlığı şu sonuca varmıştır: “basit usul mükellefiyetinize ilişkin ticari kazancınızı, yıllık beyanname ile bildirmek mecburiyetinde olmadığınızdan dolayı beyana tabi mesken kira geliriniz için 193 Gelir Vergisi Kanunun 21 inci maddesinde yer alan istisnadan yararlanmanız mümkün bulunmaktadır. Ancak beyanı gerekip gerekmediğine bakılmaksızın ayrı ayrı veya birlikte elde ettiğiniz ücret, menkul sermaye iradı, gayrimenkul sermaye iradı ile diğer kazanç ve iratlarının gayri safi tutarları toplamının 103 üncü maddede yazılı tarifenin üçüncü diliminde ücret gelirleri için yer alan tutarı (2021 yılı için 190.000 TL) aşması durumunda bu istisnadan faydalanamayacağınız tabiidir.” Özelge, basit usul ticari kazanç ile birlikte mesken kira geliri elde eden mükelleflerin mesken istisnasından yararlanma hakkını teyit eden bir referanstır.
Sık Sorulan Sorular
GVK Madde 70 uyarınca gayrimenkul sermaye iradı hangi gelirleri kapsar?
GVK Madde 70 uyarınca arazi, bina, voli mahalleri ve dalyanlar, gayrimenkul olarak tescil edilen haklar, arama-işletme-imtiyaz hakları, telif hakları, gemi ve gemi payları, motorlu nakil vasıtaları gibi mal ve hakların sahip, mutasarrıf, zilyet, irtifak ve intifa hakkı sahibi veya kiracı tarafından kiraya verilmesinden elde edilen iratlar gayrimenkul sermaye iradıdır.
Telif hakkının kiralanmasından elde edilen kazanç hangi gelir türüdür?
Kanun, telif haklarının asıl müellifi veya kanuni mirasçıları tarafından kiralanmasından elde edilen kazançları serbest meslek kazancı olarak; üçüncü kişilerin telif haklarını kiraya vermesinden elde edilen iratları ise gayrimenkul sermaye iradı olarak tanımlamaktadır. Aynı kural ihtira beratında da geçerlidir.
İntifa hakkı tesisi karşılığı alınan bedel gayrimenkul sermaye iradı sayılır mı?
Hayır. Danıştay 9. Daire’nin 11/10/2022 tarihli E. 2020/608 K. 2022/4616 sayılı kararına göre GVK m. 70 mal ve hakların sadece kiraya verilmesi karşılığında elde edilen bedelleri tahdidi biçimde gayrimenkul sermaye iradı olarak saymaktadır. İntifa hakkı tesisi karşılığında elde edilen bedeller m. 70 kapsamında değerlendirilmez.
Kira süresi sonunda gayrimenkule yapılan ilavelerin bedelsiz devrinde nasıl bir vergilendirme yapılır?
GVK m. 72 uyarınca kiracının gayrimenkulün iktisadi değerini artıracak şekilde yaptığı ilave kıymetler kira süresinin sonunda bedelsiz olarak kiralayana devredildiğinde, bu kıymetler kiralayan bakımından o tarihte aynen tahsil edilmiş sayılır. Danıştay 9. Daire’nin 10/10/2023 tarihli E. 2022/2991 K. 2023/3556 sayılı kararına göre emsal bedel takdiri yoluna gidilebilmesi için gerçek bedelin olmaması, bilinmemesi veya doğru tespit edilememesi gerekir; mükellefin özel maliyet bedeli olarak aktife aldığı tutar mevcut ise bu tutar esas alınmalıdır.
Basit usul mükellefi mesken kira geliri istisnasından yararlanabilir mi?
Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 03/02/2023 tarihli özelgesine göre, basit usule tabi mükellefler ticari kazançları için yıllık beyanname vermek zorunda olmadıklarından, beyana tabi mesken kira gelirleri için GVK m. 21’deki istisnadan yararlanmaları mümkündür. Ancak ücret, menkul sermaye iradı, GMSİ ve diğer kazançların gayri safi toplamının ilgili yıl tarifesinin üçüncü dilim ücret tutarını aşması halinde istisnadan yararlanılamaz.
Sonuç
GVK Madde 70, gayrimenkul sermaye iradının kapsamını sekiz bent halinde sayan ve GMSİ rejimini diğer kazanç türlerinden ayıran temel bir hükümdür. Özellikle GMSİ-ticari kazanç ayrımı, ayni tahsil edilen kira gelirleri, intifa hakkı tesisi karşılığı alınan bedellerin niteliği ve m. 70 ile bağlantılı m. 94/5-a tevkifat uygulaması, Danıştay önüne sıklıkla gelen ihtilaf konularıdır. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 70. maddesi (GVK Madde 70) 1960’tan bu yana çeşitli değişiklikler geçirmiş olsa da temel yapısı korunmuştur. Madde uyarınca yapılan tarhiyatlarda, gayrimenkul ve hak sahipliğinin niteliği, kira gelirinin tahsil biçimi ile faaliyetin ticari mi yoksa servet değerlendirme niteliğinde mi olduğunun açıkça tespit edilmesi, hak kayıplarının önüne geçilmesi bakımından önem taşımaktadır.









