GVK Madde 89 – Diğer İndirimler

GVK Madde 89, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nda gelir vergisi matrahının tespitinde yıllık beyannameden indirilebilecek kalemleri (hayat sigortası primleri, eğitim ve sağlık harcamaları, bağışlar, sponsorluk ödemeleri, yurt dışına verilen hizmetlerden elde edilen kazancın yüzde sekseni gibi) 16 bent halinde sayan hükümdür. Maddenin yürürlükteki metni, kapsamı, Danıştay kararları ve Gelir İdaresi Başkanlığı’nın mükellef lehine değerlendirme içeren özelgeleri aşağıda derlenmiştir.

GVK Madde 89 – Diğer İndirimler

Madde 89- (Değişik: 16/7/2004-5228/28 md.) Gelir vergisi matrahının tespitinde, gelir vergisi beyannamesinde bildirilecek gelirlerden aşağıdaki indirimler yapılabilir:

1. (Değişik: 13/6/2012-6327/8 md.) Beyan edilen gelirin %15’ini ve asgari ücretin yıllık tutarını aşmamak şartıyla (Bu şartın tespitinde işverenler tarafından ücretliler adına bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payları ile 63 üncü maddenin birinci fıkrasının (3) numaralı bendi ve bu bent kapsamında indirim konusu yapılacak prim ödemelerinin toplam tutarı birlikte dikkate alınır.) mükellefin şahsına, eşine ve küçük çocuklarına ait hayat sigortalarına ödenen primlerin %50’si ile ölüm, kaza, hastalık, sağlık, engellilik, analık, doğum ve tahsil gibi şahıs sigorta primleri (Sigortanın Türkiye’de kâin ve merkezi Türkiye’de bulunan bir emeklilik veya sigorta şirketi nezdinde akdedilmiş olması, prim tutarlarının gelirin elde edildiği yılda ödenmiş olması ve ücret geliri elde edenlerin ücretlerinin safi tutarının hesaplanması sırasında ayrıca indirilmemiş bulunması şartıyla, eşlerin veya çocukların ayrı beyanname vermeleri halinde, bunlara ait prim kendi gelirlerinden indirilir.). Cumhurbaşkanı bu bentte yer alan oranları yarısına kadar indirmeye, iki katına kadar artırmaya ve belirtilen haddi, asgari ücretin yıllık tutarının iki katını geçmemek üzere yeniden belirlemeye yetkilidir.
2. Beyan edilen gelirin %10’unu aşmaması, Türkiye’de yapılması ve gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunan gerçek veya tüzel kişilerden alınacak belgelerle tevsik edilmesi şartıyla, mükellefin kendisi, eşi ve küçük çocuklarına ilişkin olarak yapılan eğitim ve sağlık harcamaları (mükerrer 121 inci madde çerçevesinde eğitim ve sağlık harcamaları nedeniyle vergi indiriminden yararlanan ücretliler, aynı harcamalarını bu hükümden yararlanarak matrahlarından indiremezler).
3. Serbest meslek faaliyetinde bulunan engellilerin beyan edilen gelirlerine, 31 inci maddede yer alan esaslara göre hesaplanan yıllık indirim (Bu indirimden bakmakla yükümlü olduğu engelli kişi bulunan serbest meslek erbabı ile hizmet erbabı (tevkifat matrahı dahil) da yararlanır.).
4. Genel ve özel bütçeli kamu idareleri, il özel idareleri, belediyeler, köyler ile kamu yararına çalışan dernekler ve Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflara yıllık toplamı beyan edilecek gelirin %5’ini (kalkınmada öncelikli yöreler için %10’unu) aşmamak üzere, makbuz karşılığında yapılan bağış ve yardımlar.
5. Genel ve özel bütçeli kamu idarelerine, il özel idarelerine, belediyelere ve köylere bağışlanan okul, sağlık tesisi ve yüz yatak (kalkınmada öncelikli yörelerde elli yatak) kapasitesinden az olmamak üzere öğrenci yurdu ile çocuk yuvası, yetiştirme yurdu, huzurevi, bakım ve rehabilitasyon merkezi ile mülki idare amirlerinin izni ve denetimine tabi olarak yaptırılacak ibadethaneler ve Diyanet İşleri Başkanlığı denetiminde yaygın din eğitimi verilen tesislerin ve Gençlik ve Spor Bakanlığına ait gençlik merkezleri ile gençlik ve izcilik kamplarının inşası dolayısıyla yapılan harcamalar veya bu tesislerin inşası için bu kuruluşlara yapılan her türlü bağış ve yardımlar ile mevcut tesislerin faaliyetlerini devam ettirebilmeleri için yapılan her türlü nakdî ve aynî bağış ve yardımların tamamı.
6. Fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan Darülaceze’ye, dernek ve vakıflara Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bağışlanan gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddelerinin maliyet bedelinin tamamı.
7. Genel ve özel bütçeli kamu idareleri, il özel idareleri, belediyeler, köyler, kamu yararına çalışan dernekler, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflar ve bilimsel araştırma faaliyetinde bulunan kurum ve kuruluşlar tarafından yapılan ya da Kültür ve Turizm Bakanlığınca desteklenen veya desteklenmesi uygun görülen; (a) Kültür ve sanat faaliyetlerine ilişkin ticari olmayan ulusal veya uluslararası organizasyonların gerçekleştirilmesine, (b) Ülkemizin uygarlık birikiminin kültürü, sanatı, tarihi, edebiyatı, mimarisi ve somut olmayan kültürel mirası ile ilgili veya ülke tanıtımına yönelik kitap, katalog, broşür, film, kaset, CD ve DVD gibi manyetik, elektronik ve bilişim teknolojisi yoluyla üretilenler de dahil olmak üzere görsel, işitsel veya basılı materyallerin hazırlanması, bunlarla ilgili derleme ve araştırmaların yayınlanması, yurt içinde ve yurt dışında dağıtımı ve tanıtımının sağlanmasına, (c) Yazma ve nadir eserlerin korunması ve elektronik ortama aktarılması ile bu eserlerin Kültür ve Turizm Bakanlığı koleksiyonuna kazandırılmasına, (d) 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamındaki taşınmaz kültür varlıklarının bakımı, onarımı, yaşatılması, rölöve, restorasyon, restitüsyon projeleri yapılması ve nakil işlerine, (e) Kurtarma kazıları, bilimsel kazı çalışmaları ve yüzey araştırmalarına, (f) Yurt dışındaki taşınmaz Türk kültür varlıklarının yerinde korunması veya ülkemize ait kültür varlıklarının Türkiye’ye getirtilmesi çalışmalarına, (g) Kültür envanterinin oluşturulması çalışmalarına, (h) 2863 sayılı Kanun kapsamındaki taşınır kültür varlıkları ile güzel sanatlar, çağdaş ve geleneksel el sanatları alanlarındaki ürün ve eserlerin Kültür ve Turizm Bakanlığı koleksiyonuna kazandırılması ve güvenliklerinin sağlanmasına, (ı) Somut olmayan kültürel miras, güzel sanatlar, sinema, çağdaş ve geleneksel el sanatları alanlarındaki üretim ve etkinlikler ile bu alanlarda araştırma, eğitim veya uygulama merkezleri, atölye, stüdyo ve film platosu kurulması, bakım ve onarımı, her türlü araç ve teçhizatın tedariki ile film yapımına, (i) Kütüphane, müze, sanat galerisi ve kültür merkezi ile sinema, tiyatro, opera, bale ve konser gibi kültürel ve sanatsal etkinliklerin sergilendiği tesislerin yapımı, onarımı veya modernizasyon çalışmalarına, ilişkin harcamalar ile bu amaçla yapılan her türlü bağış ve yardımların %100’ü (Cumhurbaşkanı, bölgeler ve faaliyet türleri itibariyle bu oranı yarısına kadar indirmeye veya kanuni oranına kadar çıkarmaya yetkilidir).
8. 3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile 17/6/1992 tarihli ve 3813 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun kapsamında yapılan sponsorluk harcamalarının; amatör spor dalları için tamamı, profesyonel spor dalları için %50’si.
9. (Mülga: 15/7/2016-6728/15 md.)
10. (Ek: 22/12/2005-5436/14 md.; Değişik: 10/9/2014-6552/92 md.) Cumhurbaşkanınca başlatılan yardım kampanyalarına makbuz karşılığı yapılan ayni ve nakdî bağışların tamamı.
11. (Ek: 16/6/2009-5904/3 md.) İktisadi işletmeleri hariç, Darülaceze’ye, Türkiye Kızılay Derneğine ve Türkiye Yeşilay Cemiyetine makbuz karşılığı yapılan nakdi bağış ve yardımların tamamı.
12. (Ek: 31/5/2012-6322/9 md.) Vergi Usul Kanununun 325/A maddesine göre girişim sermayesi fonu olarak ayrılan tutarların beyan edilen gelirin %10’unu aşmayan kısmı.
13. (Ek: 31/5/2012-6322/9 md.) Türkiye’de yerleşmiş olmayan kişilerle, işyeri, kanuni ve iş merkezi yurt dışında bulunanlara Türkiye’de verilen ve münhasıran yurt dışında yararlanılan mimarlık, mühendislik, tasarım, yazılım, tıbbi raporlama, muhasebe kaydı tutma, çağrı merkezi, ürün testi, sertifikasyon, veri saklama, veri işleme, veri analizi ve ilgili bakanlıkların görüşü alınmak suretiyle Maliye Bakanlığınca belirlenen mesleki eğitim alanlarında faaliyette bulunan hizmet işletmeleri ile ilgili bakanlığın izni ve denetimine tabi olarak eğitim ve sağlık alanında faaliyet gösteren ve Türkiye’de yerleşmiş olmayan kişilere hizmet veren işletmelerin münhasıran bu faaliyetlerinden elde ettikleri kazancın, elde edildiği takvim yılına ilişkin yıllık gelir vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar tamamının Türkiye’ye transfer edilmesi şartıyla, %80’i. Bu indirimden yararlanılabilmesi için fatura veya benzeri belgenin yurt dışındaki müşteri adına düzenlenmesi şarttır. Bu bentte yer alan oranı, hizmet alanları ve kazanç tutarları itibarıyla sıfıra kadar indirmeye veya %100’e kadar artırmaya ve Türkiye’ye transfer edilecek kazanç tutarını sıfıra kadar indirmeye veya kanuni seviyesine kadar artırmaya Cumhurbaşkanı, bu bendin uygulamasına ve denetime ilişkin usul ve esasları belirlemeye ilgili bakanlıkların görüşünü almak suretiyle Maliye Bakanlığı yetkilidir.
14. (Ek: 6/2/2014-6518/7 md.) 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanuna göre kurulan korumalı işyerlerinde istihdam edilen ve iş gücü piyasasına kazandırılmaları güç olan zihinsel veya ruhsal engelli çalışanlar için diğer kişi ve kurumlarca karşılanan tutar dâhil yapılan ücret ödemelerinin yıllık brüt tutarının yüzde 100’ü oranında korumalı işyeri indirimi (İndirim, her bir engelli çalışan için azami beş yıl süre ile uygulanır ve yıllık olarak indirilecek tutar, her bir engelli çalışan için asgari ücretin yıllık brüt tutarının yüzde 150’sini aşamaz.). Bu bentte yer alan oranı, engellilik derecelerine göre yüzde 150’ye kadar artırmaya veya tekrar kanuni oranına indirmeye Cumhurbaşkanı; bendin uygulamasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının görüşünü alarak Maliye Bakanlığı yetkilidir.
15. (Ek: 29/1/2016-6663/2 md.; Mülga: 14/10/2021-7338/5 md.)
16. (Ek: 11/11/2020-7256/16 md.) Tam mükellef gerçek kişilerin, 27/10/1999 tarihli ve 4458 sayılı Gümrük Kanununun 225 inci maddesi kapsamında dolaylı temsilci olarak yetkili kılınan Posta İdaresi ya da hızlı kargo taşımacılığı yapan şirketler tarafından düzenlenen elektronik ticaret gümrük beyannamesiyle gerçekleştirdikleri mal ihracatı kapsamında elde ettikleri kazancın %50’si. Bu indirimden yararlanılabilmesi için bu kapsamda sayılan; (a) İhracattan kaynaklanan hasılatları toplamı yıllık 400.000 Türk lirasına kadar olanların, ilgili yılda kendilerinin sigortalı olması, (b) İhracattan kaynaklanan hasılatları toplamı yıllık 800.000 Türk lirasına kadar olanların, ilgili yılda kendilerinin sigortalı olması ve en az ortalama bir tam zamanlı ya da eş değer kısmi zamanlı işçi çalıştırması, (c) İhracattan kaynaklanan hasılatları toplamı yıllık 1.600.000 Türk lirasına kadar olanların, ilgili yılda kendilerinin sigortalı olması ve en az ortalama iki tam zamanlı ya da eş değer kısmi zamanlı işçi çalıştırması, (d) İhracattan kaynaklanan hasılatları toplamı yıllık 2.400.000 Türk lirasına kadar olanların, ilgili yılda kendilerinin sigortalı olması ve en az ortalama üç tam zamanlı ya da eş değer kısmi zamanlı işçi çalıştırması, şarttır. (Bu bentte geçen sigortalı ibaresi 5510 sayılı Kanun kapsamında sigortalı sayılanları ifade eder.) Cumhurbaşkanı bu bentte yer alan oran, tutar ve sayıları yarısına kadar indirmeye ve iki katına kadar artırmaya, Hazine ve Maliye Bakanlığı maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.

Bağış ve yardımın nakden yapılmaması halinde, bağışlanan veya yardımın konusunu teşkil eden mal veya hakkın varsa mukayyet değeri, yoksa Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre Takdir Komisyonunca tespit edilecek değeri esas alınır.

GVK Madde 89 Hakkında Genel Açıklama

GVK Madde 89, gelir vergisi mükelleflerinin yıllık beyanname ile bildirecekleri gelirlerden indirebilecekleri kalemleri sayan, beyanname üzerinden uygulanan en kapsamlı indirim hükmüdür. Madde, 16/7/2004 tarihli 5228 sayılı Kanun ile bugünkü haline getirilmiş; sonraki yıllarda 6327, 6322, 5904, 6552, 6728, 6645 ve 7104 sayılı Kanunlarla yeni indirim kalemleri eklenmiş ve mevcut kalemler güncellenmiştir.

Maddenin önemli kalemleri kişisel sigorta primleri ile bireysel emeklilik katkı paylarına ilişkin 1. bent, eğitim ve sağlık harcamalarına ilişkin 2. bent, kamu ve kamu yararına çalışan kuruluşlara yapılan bağışlara ilişkin 4 ve 5. bentler, gıda bankacılığı bağışlarına ilişkin 6. bent, kültür ve sanat faaliyetlerine ilişkin 7. bent, sponsorluk harcamalarına ilişkin 8. bent, Cumhurbaşkanı yardım kampanyalarına ilişkin 10. bent, Kızılay ve Yeşilay’a yapılan bağışlara ilişkin 11. bent, girişim sermayesi fonuna ilişkin 12. bent ve yurt dışına verilen hizmetlerden elde edilen kazancın %80’inin indirimine ilişkin 13. benttir.

Maddenin uygulanmasında en sık ihtilaf konusu olan kalemler; 13. bent kapsamında yurt dışına verilen hizmetlerin niteliğinin belirlenmesi (mimarlık, mühendislik, tasarım, yazılım, tıbbi raporlama, çağrı merkezi, veri işleme/analizi gibi), bu hizmetlerden elde edilen kazancın tamamen yurt dışında yararlanılma şartının sağlanıp sağlanmadığı ile kazancın Türkiye’ye transfer edilme yükümlülüğü; ayrıca 4-5. bent kapsamında yapılan bağışların hangi yıl indirim konusu yapılacağı ve indirilemeyen tutarın sonraki yıllara devredilip devredilemeyeceğidir. Aşağıda bu konularda Danıştay’ın güncel kararları ve mükellef lehine GİB özelgeleri yer almaktadır.

GVK Madde 89 ve Diğer İndirimler ile İlgili Danıştay Kararları

GVK m. 89’da düzenlenen indirim kalemleri büyük ölçüde beyanname üzerinden uygulandığından ve bu kalemlere ilişkin uyuşmazlıklar çoğu zaman vergi mahkemesi seviyesinde sonuçlandığından, m. 89’a doğrudan atıf yapan Danıştay kararı sayısı sınırlıdır. Aşağıda madde kapsamına doğrudan etki eden iki güncel karar yer almaktadır.

1- DANIŞTAY 9. Daire

Esas Yıl/No: 2022/386

Karar Yıl/No: 2023/4886

Karar tarihi: 28.11.2023

YURT DIŞINA VERİLEN ÇAĞRI MERKEZİ HİZMETLERİ – GVK m. 89/13 KAPSAMINDA İNDİRİM HAKKININ KAPSAMI – ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI VE ARAÇ KİRA GİDERLERİ

ÖZET: Davacı şahsi işletmesinin 2018 takvim yılı işlemleri vergi incelemesine tabi tutulmuş; idare, davacı tarafından kasa hesabında ve ortaklara borçlar hesabında kaydi olarak bulunan ancak gerçekte işletmede olmayan paralar için adat faizi hesaplanmadığı, dolayısıyla transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı yapıldığı ve “193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 89/13. maddesine aykırı olarak haksız indirimden faydalandığı” tespitiyle tarhiyat yapmıştır. Davacı, şahsi işletmesinde sadece yurt dışı çağrı merkezi hizmetleri sunduğunu, gelirlerinin tamamının münhasıran ve sadece kanuni ve iş merkezi yurt dışında bulunanlara verdiği çağrı hizmetinden kaynaklandığını ileri sürmüştür. Vergi Mahkemesi davayı kısmen kabul, kısmen reddetmiş; Bölge İdare Mahkemesi taraf istinaf başvurularının reddine karar vermiş; Danıştay 9. Daire ise tarafların temyiz istemlerinin reddine ve Bölge İdare Mahkemesi kararının ONANMASINA hükmetmiştir. Karar, m. 89/13 indiriminin somut olaylarda hangi şartlarla uygulanabileceği ile transfer fiyatlandırması incelemesinin m. 89/13 indirimine etkisini birlikte ele alan önemli bir referanstır.

2- DANIŞTAY 3. Daire

Esas Yıl/No: 2023/3084

Karar Yıl/No: 2024/4043

Karar tarihi: 12.06.2024

5746 SAYILI KANUN KAPSAMINDA AR-GE VE TASARIM HARCAMALARININ İNDİRİMİ – YÖNETMELİĞİN KAPSAMI – GVK m. 89 İLE BAĞLANTILI İNDİRİM HÜKÜMLERİ

ÖZET: Davacı şirket, 5746 sayılı Araştırma Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun ile getirilen Ar-Ge indiriminin uygulamasına ilişkin Yönetmeliğin bazı maddelerinin iptalini ve bu kapsamda Covid-19 salgını nedeniyle personelin zorunlu olarak Ar-Ge Merkezi dışında geçirdiği sürelere isabet eden ücret ödemelerinin tamamının kurum kazancından indirilmesi gerektiğini ileri sürmüştür. Danıştay 3. Daire, 5746 sayılı Kanun ile çerçevesi çizilen kurallara dair Yönetmeliğin uygulama esaslarını gösterdiğini, Yönetmeliğin Kanunda öngörülen indirim hakkını daraltacak nitelikte hüküm içermediğini belirterek davanın REDDİNE karar vermiştir. Karar, GVK m. 89 ile bağlantılı olarak 5746 sayılı Kanun kapsamında Ar-Ge ve tasarım indiriminin Yönetmelik düzeyindeki uygulama esaslarının kanun çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

GVK Madde 89 ile İlgili Mükellef Lehine GİB Özelgeleri

Aşağıda Gelir İdaresi Başkanlığı’nın GVK m. 89 ve özellikle m. 89/13 kapsamında yurt dışına verilen hizmetler ile bağış indirimi konularında verdiği ve mükellef lehine değerlendirme içeren beş özelge derlenmiştir. Özelge metinlerinden yapılan alıntılar tırnak içinde italik olarak gösterilmiştir.

1- AFAD’a Bağışlanan Konutlara İlişkin Harcamaların İndirimi

Sayı: E-64597866-125-…

Tarih: 17.06.2025

İlgili Vergi Dairesi Başkanlığı: ilgili Vergi Dairesi Başkanlığı

KONU: Tahsis edilen kamu arazisine yapılarak AFAD’a teslim edilecek konutlar için yapılacak harcamaların hangi yıla ilişkin kazançtan indirim konusu yapılacağı ile zarar veya yetersiz kazanç durumunda devredilip devredilemeyeceği.

ÖZET: Gelir İdaresi Başkanlığı, kamu arazisine yapılarak AFAD’a teslim edilecek konutlara ilişkin harcamaların KVK m. 10/1-(e) ve (c-d) bentleri kapsamında, harcamaların yapıldığı yıla ilişkin kurum kazancının tespitinde indirim konusu yapılabileceğini kabul etmiştir: “…. tarafından tahsis edilen kamu arazisine yapılarak AFAD’a teslim edilecek konutlara ilişkin yapılacak harcamaların Kurumlar Vergisi Kanununun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca, mülkiyetleri …. Konağının rekonstrüksiyonu ve hasarlı kısımlarının onarımı için yapılacak harcamaların, bu yapıların 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamındaki taşınmaz kültür varlıkları olmaları nedeniyle, tamamının, … ve …. hasarlı kısımlarının onarılması için yapılacak harcamaların, aynı fıkranın (c) bendi uyarınca kurum kazancın %5’ini aşmayan kısmının, harcamaların yapıldığı yıla ilişkin kurum kazancının tespitinde indirim konusu yapılması mümkündür.” Aynı esaslar GVK m. 89/4 ve m. 89/5 kapsamındaki gerçek kişi mükellefler için de geçerlidir. Özelge ayrıca “bağışın yapıldığı dönemde faaliyetin zararla sonuçlanmış olması veya kurum kazancının yetersiz olması durumunda indirilemeyen bağış tutarının daha sonraki yıllarda indirim konusu yapılması veya zarar olarak devretmesi mümkün değildir” ilkesini de teyit etmiştir.

2- Yurt Dışına Verilen Sağlık Hizmetlerinde %80 Kazanç İndirimi

Sayı: E-49327596-120[GVK.ÖZ.2024.131]-161854

Tarih: 11.06.2025

İlgili Vergi Dairesi Başkanlığı: İzmir Vergi Dairesi Başkanlığı

KONU: Sağlık Bakanlığının izin ve denetimine tabi olarak Türkiye’de yerleşik olmayanlara verilen sağlık hizmetlerinden elde edilen kazancın %80’inin GVK m. 89/13 kapsamında indirim konusu yapılıp yapılamayacağı.

ÖZET: Mükellef serbest meslek erbabı olarak Türkiye’de yerleşik olmayan yurt dışı mukimi sigorta şirketleri adına yaptığı sağlık hizmetlerinde GVK m. 89/13 kapsamındaki indirim hakkından yararlanıp yararlanamayacağını sormuştur. Gelir İdaresi Başkanlığı, sağlık hizmetinin fiilen verilmesi (asistanlık, danışmanlık, aracılık değil), Sağlık Bakanlığının izin ve denetimine tabi olunması, hasılatın gider ve maliyetinin düşülmesi sonucu kazancın bulunması ve serbest meslek makbuzlarında hasta bilgisinin tevsik edilmesi şartlarını sıralayarak şu sonuca ulaşmıştır: “yukarıdaki belirtilen şartların topluca sağlanması ve yurt dışı mukimi sigorta şirketleri adına düzenlenen serbest meslek makbuzlarında hasta bilgisinin ayrıca tevsik edilmesi kaydıyla, Sağlık Bakanlığının izin ve denetimine tabi olarak Türkiye’de yerleşik olmayan kişilere verilen sağlık hizmetlerinden elde edilen kazancın, elde edildiği takvim yılına ilişkin yıllık gelir vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar tamamının Türkiye’ye transfer edilmesi şartıyla, %80’inin Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesinin birinci fıkrasının (13) numaralı bendine göre gelir vergisi beyannamesinde bildirilecek kazançtan indirilmesi mümkün bulunmaktadır.”

3- Yurt Dışına Verilen Grafik Tasarım Hizmetinde %80 İndirimi

Sayı: E-79690095-120[3-2023-120-319]-98264

Tarih: 19.08.2024

İlgili Vergi Dairesi Başkanlığı: Adana Vergi Dairesi Başkanlığı

KONU: Yurt dışında yerleşik kişilere verilen grafik tasarım hizmetinden elde edilen kazancın GVK m. 89/13 kapsamında %80 indirim konusu yapılıp yapılamayacağı.

ÖZET: Mükellef yurt dışında bulunanlara Türkiye’de sunduğu grafik tasarım hizmetlerinden elde ettiği kazancın indirim konusu yapılıp yapılamayacağını sormuştur. Gelir İdaresi Başkanlığı, hizmetin fiilen sunulması, münhasıran yurt dışında yararlanılması, faturanın yurt dışındaki müşteri adına düzenlenmesi ve kazancın Türkiye’ye transfer edilmesi şartlarının topluca sağlanması halinde indirim hakkının doğacağını belirterek şu sonuca ulaşmıştır: “bahsi geçen grafik tasarım hizmetini fiilen sunmanız ve yukarıda sayılan diğer şartları da topluca sağlamanız kaydıyla, yurt dışında bulunanlara Türkiye’de sunmuş olduğunuz ve münhasıran yurt dışında yararlanılan grafik tasarım hizmeti nedeniyle elde ettiğiniz kazancınızın, elde edildiği takvim yılına ilişkin yıllık gelir vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar tamamının Türkiye’ye transfer edilmesi şartıyla, %80’nini gelir vergisi beyannamenizde ayrıca göstermek suretiyle gelir vergisi matrahınızın tespitinde indirim konusu yapmanız mümkün bulunmaktadır.”

4- Yurt Dışına Verilen Veri İşleme ve Veri Analizi Hizmetinde İndirim

Sayı: E-17192610-120[GV-22-736]-4615

Tarih: 05.01.2024

İlgili Vergi Dairesi Başkanlığı: Bursa Vergi Dairesi Başkanlığı

KONU: Yurt dışı mukimi kişi ya da şirketlere verilen veri işleme ve veri analizi hizmetlerinden elde edilen kazancın gelir vergisi matrahının tespitinde indirim konusu yapılıp yapılamayacağı.

ÖZET: Mükellef yurt dışında bulunanlara Türkiye’den verdiği veri işleme ve veri analizi hizmetleri için GVK m. 89/13 kapsamındaki indirimden yararlanma hakkını sormuştur. Gelir İdaresi Başkanlığı, veri işleme ve veri analizinin GVK m. 89/13’te açıkça sayılan hizmet kalemleri arasında yer aldığını teyit ederek şu sonuca varmıştır: “yukarıda sayılan şartların sağlanması halinde, yurt dışında bulunanlara verdiğiniz veri işleme ve veri analizi hizmetlerinden elde ettiğiniz kazançların … gelir vergisi beyannamesinde ayrıca gösterilmek suretiyle gelir vergisi matrahınızın tespitinde indirim konusu yapılması mümkün bulunmaktadır.” Özelge, hizmet ihracatına dayalı kazanç indiriminin somut olarak hangi faaliyetleri kapsadığını netleştiren bir referans niteliğindedir.

5- Yurt Dışına Verilen 3D Tasarım Hizmetinde İndirim

Sayı: E-38418978-120[89-2023/1-İ]-626943

Tarih: 29.12.2023

İlgili Vergi Dairesi Başkanlığı: Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı

KONU: Yurt dışında yerleşik olan firmalara verilen 3D tasarım hizmetinden elde edilen kazancın GVK m. 89/13 kapsamında indirim konusu yapılıp yapılamayacağı.

ÖZET: Gelir İdaresi Başkanlığı, 3D tasarım faaliyetinin GVK m. 89/13’te sayılan tasarım hizmetleri kapsamında değerlendirileceğini kabul ederek şu sonuca varmıştır: “yurt dışında bulunan firmalara 3D tasarım hizmetini fiilen sunmanız ve Kanunda sayılan diğer şartları da topluca taşımanız kaydıyla, söz konusu 3D tasarım hizmetinden elde ettiğiniz kazançların … Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesinin birinci fıkrasının (13) numaralı bendine göre gelir vergisi matrahınızın tespitinde yıllık gelir vergisi beyannamesinde bildirilecek gelirden indirim konusu yapmanız mümkün bulunmaktadır.” Özelge, dijital tasarım ve görsel tasarım faaliyetlerinin de m. 89/13 kapsamında değerlendirileceğini açıkça teyit eden önemli bir referanstır.

Sık Sorulan Sorular

GVK m. 89 hangi indirimleri kapsar?

GVK m. 89 yıllık beyannameden indirilebilecek kalemleri 13 bent halinde sayar: hayat sigortası primleri, eğitim ve sağlık harcamaları, engellilik indirimi, kamu ve kamu yararına çalışan kuruluşlara bağışlar, okul-sağlık tesisi-yurt-ibadethane bağışları, gıda bankacılığı bağışları, kültür ve sanat harcamaları, sponsorluk harcamaları, Cumhurbaşkanı yardım kampanyaları, Kızılay ve Yeşilay’a bağışlar, girişim sermayesi fonu ve yurt dışına verilen hizmetlerden elde edilen kazancın yüzde sekseni gibi indirimler.

Hayat sigortası primlerinin ne kadarı beyannameden indirilebilir?

GVK m. 89/1 uyarınca mükellefin şahsına, eşine ve küçük çocuklarına ait hayat sigortalarına ödenen primlerin yüzde ellisi ile şahıs sigorta primleri, beyan edilen gelirin yüzde on beşini ve asgari ücretin yıllık tutarını aşmamak şartıyla beyannameden indirilebilir. Sigortanın Türkiye’de bulunan bir emeklilik veya sigorta şirketi nezdinde akdedilmiş olması ve primin gelirin elde edildiği yılda ödenmiş olması gerekir.

Eğitim ve sağlık harcamaları için indirimde uygulanan sınır nedir?

GVK m. 89/2 uyarınca mükellefin kendisi, eşi ve küçük çocuklarına ilişkin eğitim ve sağlık harcamaları beyan edilen gelirin yüzde onunu aşmamak şartıyla beyannameden indirilebilir. Harcamanın Türkiye’de yapılması ve gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunan gerçek veya tüzel kişilerden alınacak belgelerle tevsik edilmesi gerekir.

Yurt dışına verilen hangi hizmetlerden elde edilen kazancın yüzde sekseni indirim konusu yapılır?

GVK m. 89/13 uyarınca Türkiye’de yerleşmiş olmayan kişiler ile yurt dışındaki firmalara verilen mimarlık, mühendislik, tasarım, yazılım, tıbbi raporlama, muhasebe kaydı tutma, çağrı merkezi, ürün testi, sertifikasyon, veri saklama, veri işleme, veri analizi gibi hizmetlerden elde edilen kazancın yüzde sekseni indirim konusu yapılır. Hizmetten münhasıran yurt dışında yararlanılması, faturanın yurt dışındaki müşteri adına düzenlenmesi ve kazancın beyanname tarihine kadar Türkiye’ye transfer edilmesi şarttır.

Bağış indirimi yapılırken yetersiz kazanç durumunda fazlalık sonraki yıla devredilir mi?

Hayır. Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 17/06/2025 tarihli özelgesine göre, bağışın yapıldığı dönemde faaliyetin zararla sonuçlanmış olması veya kazancın yetersiz olması durumunda indirilemeyen bağış tutarının daha sonraki yıllarda indirim konusu yapılması veya zarar olarak devretmesi mümkün değildir. Bu nedenle bağış kararının kazancın yeterli olduğu yıllara denk getirilmesi planlama açısından önem taşımaktadır.

Sonuç

GVK Madde 89, bireysel ve ticari mükelleflerin yıllık gelir vergisi beyannamesi üzerinden uygulayabileceği geniş kapsamlı bir indirim hükmüdür. Hayat sigortası primleri, eğitim ve sağlık harcamaları, kamu ve kamu yararına çalışan kuruluşlara yapılan bağışlar, kültür ve sanat faaliyetlerine yönelik harcamalar, sponsorluk harcamaları ile yurt dışına verilen hizmetlerden elde edilen kazancın yüzde sekseni gibi kalemler maddede tahdidi olarak sayılmıştır. Özellikle 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 89. maddesinin 13 numaralı bendinde düzenlenen yurt dışına hizmet ihracatı indirimi, yazılım, tasarım, veri işleme ve sağlık alanında faaliyet gösteren mükellefler bakımından önem taşımakta olup uygulamada hizmetin niteliği, münhasıran yurt dışında yararlanılması ve kazancın Türkiye’ye transfer edilmesi şartlarının somut olarak tevsiki başarıyı belirleyen kritik unsurlardır. Madde uyarınca yapılan beyanlarda, bağış belgelerinin makbuz formunda alınması ve indirim sınırlarının yıllık tarife tutarlarına göre hesaplanması, hak kayıplarının önüne geçilmesi bakımından önemlidir.