İçerik Başlıkları
Danıştay 9. Dairesi 24.06.2025 tarihli kararıyla, akaryakıt için fire ve kesafet oranı uygulanmadan, genleşme ve sevk sırasında oluşabilecek fire değerlendirilmeden kaydi envanter farkının kayıt dışı hasılat sayılması suretiyle yapılan incelemenin eksik inceleme ve araştırmaya dayandığı sonucuna varmış ve idarenin temyiz istemini reddetmiştir.
Karar Özeti
Dava Konusu Olay
Davacı şirketin 2016 ila 2020 yıllarına ilişkin hesap ve işlemleri incelenmiş, ticaretini yaptığı petrol ürünleri üzerinden yapılan kaydi envanter çalışmasında ortaya çıkan farklar kayıt dışı hasılat kabul edilmiştir. Eksik çıkan akaryakıt, yasal defter ve belgelerden elde edilen ortalama satış fiyatıyla çarpılarak matrah farkı bulunmuş; 2018 yılı için kurumlar vergisi ve geçici vergi tarh edilmiş, bu vergiler üzerinden bir kat vergi ziyaı cezası kesilmiştir.
Danıştay 9. Dairesinin E:2023/7995, K:2025/3203 sayılı kararındaki gerekçesi şöyledir:
- Re’sen vergi tarhının amacı, yükümlülerin varsa beyan dışı bıraktıkları gelirlerini gerçeğe en yakın biçimde saptayabilmektir.
- Beyan dışı bırakıldığı ileri sürülen kazanca ilişkin gerekli inceleme ve araştırma yapılmalı, “matraha ait verilerin varsayım ya da kanaat yoluyla değil, somut bilgi ve belgelerle ortaya konulması gerekmektedir.”
- Olayda idare, davacının alışını ve satışını yaptığı akaryakıt için fire ve kesafet oranını uygulamamıştır.
- Akaryakıtta meydana gelecek genleşme ve hacim durumu ile akaryakıtın ana depodan perakende satış noktasına sevkinde oluşabilecek fire oranı, vergi tekniği raporunda ve vergi inceleme raporunda değerlendirilmemiştir.
- Bu nedenle yapılan inceleme, eksik inceleme ve araştırmaya dayanmaktadır.
Karar künyesi: Danıştay 9. Daire, E:2023/7995, K:2025/3203, T:24.06.2025. Kaynak: Resmi karar metni bağlantısı (tıklayınız).
📌 Sonuç: Akaryakıt ticaretinde kaydi envanter farkı, fire ve kesafet oranı uygulanmadan, genleşme ve sevk firesi değerlendirilmeden kayıt dışı hasılat kabul edilmiştir. Daire, bu değerlendirmeler yapılmadığı için incelemeyi eksik bulmuş, idarenin temyiz istemini reddetmiş ve Bölge İdare Mahkemesi kararını kendi gerekçesiyle onamıştır.
Kararın Tam Metni
T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2023/7995
Karar No : 2025/3203
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Defterdarlığı- …
(… Vergi Dairesi Müdürlüğü)
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Plas. ve Kauçuk San. ve Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
İstemin Konusu
… Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
Yargılama Süreci
Dava konusu istem: Davacı şirket adına, bir kısım hasılatının kayıt ve beyan dışı bırakıldığı yolunda düzenlenen vergi tekniği raporu dikkate alınmak suretiyle hazırlanan vergi inceleme raporuna dayanılarak re’sen tarh edilen 2018 yılı kurumlar vergisi, 2018/Ocak-Mart, Nisan-Haziran, Temmuz-Eylül ve Ekim-Aralık dönemlerine ilişkin geçici vergi ile bu vergiler üzerinden kesilen bir kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacı hakkında düzenlenen … tarih ve … vergi tekniği raporundaki kaydi envanter çalışmasında motorin, benzin ve lpg türlerinde fark bulunmuşsa da, bulunan farka mahkemelerinin 04/03/2022 tarihli ara kararına cevaben Konya Ticaret Odasının beyan ettiği fire oranları uygulandığı zaman kaydi envanter farkı çıkmadığı göz önünde bulundurulduğunda envanter farkı üzerinden yapılan hesaplamalar sonucunda ortaya çıkan matrah üzerinden yapılan bir kat vergi ziyaı cezalı kurumlar vergisi ile geçici vergiler üzerinden kesilen bir kat vergi ziyaı cezalarında ve mahsup dönemi geçen vergi asıllarında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu cezalı tarhiyatların kaldırılmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
Temyiz Edenin İddiaları
Davacının 2016 ila 2020 yıllarına ilişkin hesap ve işlemlerinin genel inceleme kapsamında tam olarak incelenmesi sonucunda hakkında düzenlenen vergi tekniği raporuyla, davacının kayıt dışı satışları olduğunun ve bu gelirlerin ilgili dönem defter kayıtları ve vergi beyanlarının dışında bırakıldığının tespit edildiği, bu nedenle dava konusu cezalı tarhiyatların yapıldığı, yapılan işlemlerin hukuka uygun olduğu iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.
Karşı Tarafın Savunması
Savunma verilmemiştir.
Danıştay Tetkik Hâkimi
Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
Türk Milleti Adına
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
Hukuki Değerlendirme
213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 3. maddesinin (B) bendinde; vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğu, vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin, yemin hariç her türlü delille ispatlanabileceği, şu kadarki vergiyi doğuran olayla ilgisi tabi ve açık bulunmayan şahit ifadesinin ispatlama vasıtası olarak kullanılamayacağı, iktisadi, ticari ve teknik icaplara uymayan veya olayın özelliğine göre mutad olmayan bir durumun iddia olunması halinde ispat külfetinin bunu iddia eden tarafa ait olacağı hükme bağlanmıştır.
Yine aynı Kanun’un 30. maddesinde; re’sen vergi tarhının; vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak tespitine imkan bulunmayan hallerde takdir komisyonları tarafından takdir edilen veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlarca düzenlenmiş vergi inceleme raporlarında belirtilen matrah veya matrah kısmı üzerinden verginin tarh edilmesi olduğu, 134. maddesinde ise, vergi incelemesinden maksadın, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamak olduğu, 341. maddesinde; vergi ziyaının, mükellefin veya sorumlunun vergilendirme ile ilgili ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden, verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesi veya eksik tahakkuk ettirilmesini ifade ettiği, 344. maddesinde ise, 341’inci maddede yazılı hallerde vergi ziyaına sebebiyet verildiği takdirde, mükellef veya sorumlu hakkında ziyaa uğratılan verginin bir katı tutarında vergi ziyaı cezası kesileceği hükme bağlanmıştır.
Re’sen vergi tarhının amacı yükümlülerin varsa beyan dışı bıraktıkları gelirlerini, gerçeğe en yakın biçimde saptayabilmektir. Bu nedenle, re’sen vergi tarh edilirken, beyan dışı bırakıldığı ileri sürülen kazanca ilişkin gerekli inceleme ve araştırmanın yapılması ve matraha ait verilerin varsayım ya da kanaat yoluyla değil, somut bilgi ve belgelerle ortaya konulması gerekmektedir.
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 6. maddesinde; kurumlar vergisinin, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden hesaplanacağı belirtilmiş, safi kurum kazancının tespitinde Gelir Vergisi Kanunu’nun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
Dosyasının incelenmesinden; davacının 2016 ila 2020 yıllarına ilişkin hesap ve işlemlerinin incelenmesi sonucunda hakkında düzenlenen … tarih ve … sayılı Vergi Tekniği Raporunda, davacının 153 ticari mallar hesabına kaydedip ticaretini yaptığı petrol ürünleri üzerinden yapılan kaydi envanter çalışması sonucunda envanter dengesinde ortaya çıkan farkların kayıt dışı hasılat olduğu yolunda düzenlenen vergi inceleme raporları uyarınca eksik çıkan akaryakıtın yasal defter ve belgelerden elde edilen ortalama satış fiyatı ile çarpılmak suretiyle bulunan matrah farkının kurumlar vergisi beyanına yansıtılması sonucu dava konusu 2018 yılına ilişkin olarak kurumlar vergisi ile 2018/Ocak-Mart, Nisan-Haziran, Temmuz-Eylül ve Ekim-Aralık dönemlerine ilişkin geçici vergilerin tarh edildiği ve bu vergiler üzerinden bir kat vergi ziyaı cezasının kesildiği anlaşılmaktadır.
Olayda, davacı şirketin alışını ve satışını yaptığı akaryakıt için davalı idarenin fire ve kesafet oranını uygulamadığı, akaryakıtta meydana gelecek genleşme ve hacim durumunun, akaryakıtın ana depodan perakende satış noktasına sevkinde oluşabilecek fire oranının cezalı tarhiyatın dayanağı olan vergi tekniği raporunda ve vergi inceleme raporunda değerlendirilmediği anlaşıldığından yapılan incelemenin eksik inceleme ve araştırmaya dayandığı sonucuna varıldığından temyize konu kararda sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.
Karar Sonucu
Açıklanan nedenlerle;
1.Davalının temyiz isteminin reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 50. maddesi uyarınca, onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın … Vergi Mahkemesine gönderilmesine, 24/06/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
