Engelli ÖTV Muafiyeti

Engelli ÖTV Muafiyeti: Güncel Kurallar ve Fiyat Limiti

2025 yılı, engelli bireylerin Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) muafiyetiyle araç sahibi olma koşullarında devrim niteliğinde değişiklikleri beraberinde getirdi. Getirilen 10 yıl kuralı, %40 yerlilik şartı ve güncellenen fiyat limiti, süreci tamamen yeniden şekillendirdi. Bu yazıda, ÖTV’siz araç alımına ilişkin güncel kurallar, yasal dayanaklar, başvuru adımları ve en çok sorulan sorular ele alınmaktadır.

2025’te Engelli ÖTV Muafiyetini Kökten Değiştiren 3 Ana Kural Nedir?

2025 yılı itibarıyla uygulamaya konan yeni düzenlemeler, ÖTV istisnasını sosyal bir hakkın yanı sıra bir ekonomik politika aracına dönüştürdü. İşte bilmeniz gereken üç temel değişiklik:

1. 10 Yıl Kuralı: Satış ve Yeniden Alım Süresi Uzatıldı

Önceki uygulamada beş yıl olan yeni bir muafiyetli araç alma (yeniden istisna) süresi, yeni düzenleme ile on yıla çıkarıldı. Buna karşılık, muafiyetli aracın engelli olmayan bir kişiye devrinde alınmayan ÖTV’nin doğmaması için gereken kullanım süresi, Özel Tüketim Vergisi Kanununun 15. maddesi uyarınca beş yıl olmaya devam etmektedir. Bu kuralın temel amacı suistimali önlemek olsa da, hak sahiplerinin değişen yaşam koşullarına ve teknolojiye uyum sağlama esnekliğini önemli ölçüde kısıtlamaktadır.

• 27 Aralık 2024 ve Sonrası Alımlar: Araç, ilk iktisap tarihinden itibaren beş yıl geçmeden engelli olmayan bir kişiye satılır veya devredilirse, alınmayan ÖTV kayıt ve tescil tarihindeki oran üzerinden tahsil edilir; beş yıldan fazla kullanıldıktan sonra ise ÖTV’siz olarak satılabilir (ÖTV Kanunu m.15/2). Yeni bir muafiyetli araç alınabilmesi için ise ilk iktisaptan itibaren on yılın dolması gerekir.
• 27 Aralık 2024 Öncesi Alımlar: Bu kişiler araçlarını 5 yıl sonra ÖTV’siz satabilir, ancak yeni bir muafiyetli araç almak için ilk alım tarihinden itibaren 10 yılın dolmasını beklemek zorundadır. Vergi idaresinin bu görüşü tartışmaya açıktır.

2. %40 Yerli Katkı Oranı Şartı: Araç Seçenekleri Sınırlandı

Belki de en radikal değişiklik, muafiyetin yalnızca asgari %40 yerli katkı oranına sahip araçlar için geçerli olmasıdır. Bu oran kanun lafzından gelmemektedir: ÖTV Kanununun 7. maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendinde oran %20 olarak yer almakta olup, Cumhurbaşkanına tanınan yetki uyarınca 26/12/2024 tarihli ve 9321 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile %40’a çıkarılmıştır (RG 27.12.2024-32765). Bu şart, ithal modellerin neredeyse tamamını kapsam dışı bırakarak, engelli bireylerin araç seçme özgürlüğünü Türkiye’de üretilen belirli modellere yönlendirmiştir.

3. Fiyat Limiti: 2026 İçin Güncel Üst Sınır Ne Kadar?

Her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenen ÖTV muafiyeti üst limiti, 2026 yılı için 2.873.900 TL olarak belirlenmiştir (31/12/2025 tarihli ve 33124 (5. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 16 Seri No’lu Tebliğ; 2025 yılında bu tutar 2.290.200 TL idi). Bu tutar, aracın ÖTV ve KDV dahil “anahtar teslim” satış fiyatıdır. Fiyatı bu limitin üzerinde olan bir araç, diğer tüm şartları sağlasa bile muafiyet kapsamında alınamaz.

Kimler 2025’te ÖTV Muafiyetinden Yararlanabilir? (Engel Oranına Göre Şartlar)

ÖTV muafiyetinden yararlanma koşulları, engelli sağlık kurulu raporunda belirtilen engel oranına göre iki ana kategoride incelenir:

%90 ve Üzeri Engel Raporu Olanlar

Engellilik oranı %90 ve üzerinde olan bireyler, ÖTV istisnasından en geniş kapsamda yararlanan gruptur. Bu gruptaki hak sahipleri için aranan şartlar daha esnektir:

• Özel Tertibat ve Kullanım Şartı Aranmaz: Araçta herhangi bir özel donanım veya tertibat bulunması zorunlu değildir. Ayrıca, engelli bireyin aracı bizzat kullanması şartı da aranmaz.
• Engel Sebebi Önemli Değildir: Muafiyet hakkı için engelin türü (ortopedik, görme, işitme, zihinsel, kronik hastalık vb.) bir fark yaratmaz. Engel oranının %90 veya üzerinde olması tek başına yeterlidir.
• Yaş ve Hukuki Durum: Bu haktan yararlanmak için yaş sınırı yoktur. 18 yaşından küçük engelli çocuklar için ebeveynleri velayeten veya mahkeme tarafından atanmış vasileri aracılığıyla işlem yapabilir. 18 yaşından büyük ve zihinsel engeli olan bireyler için de vasi kararı ile araç alımı gerçekleştirilir.
• Gerekli Sağlık Raporu: Hak sahipliğinin belgelenmesi için tam teşekküllü bir devlet hastanesinden alınmış, “Engellilik Oranı” bölümünde %90 veya daha yüksek bir oranın belirtildiği Engelli Sağlık Kurulu Raporu‘nun ibraz edilmesi zorunludur. 18 yaşından küçükler için düzenlenen Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu (ÇÖZGER)‘nde ise “Özel Koşul Gereksinimi Vardır (ÖKGV)” ibaresinin yer alması gerekmektedir.

%90 Altı Engel Raporu Olanlar (Ortopedik Engel ve Özel Tertibat)

Engel oranı %40 ile %89 arasında olanlar için şartlar daha sıkıdır:

• Ortopedik Engel ve Özel Tertibat Zorunluluğu: Muafiyet hakkı, kişinin ortopedik bir engele sahip olmasına ve bu engelin, aracın gaz, fren veya vites gibi hareket ettirici aksamında özel bir tertibat yapılmasını zorunlu kılmasına bağlıdır. Bu durumun sağlık kurulu raporunda “Hareket ettirici aksamda özel tertibatlı araç kullanması gerekir” ifadesiyle net olarak belirtilmesi şarttır.
• Sürücü Belgesi ve Kişisel Kullanım: Hareket ettirici özel tertibat yaptıranlarda, kişinin engel durumuna uygun kodları içeren bir sürücü belgesine sahip olması ve aracı bizzat kullanması esastır. Buna karşılık ortopedik engel oranı %40 ve üzeri olup bu engel nedeniyle hakkında sürücü belgesi alamayacağına karar verilenler bakımından bu şart aranmaz (ÖTV K. m.7/1-2-c; 17 Seri No’lu Tebliğ, RG 22.04.2026-33232, bölüm 1.3.2).

ÖTV K. m.7/2 — Engelli Aracı Muafiyeti (yürürlük: 25/12/2024 tarihli 7537/12 md. ve 2/4/2026 tarihli 7577/8 md.)

“(II) sayılı listede yer alan kayıt ve tescile tâbi yerli katkı oranı en az %20 olan mallardan; a) 87.03 (hesaplanması gereken özel tüketim vergisi ve diğer her türlü vergiler dahil bedeli 200.000 TL’yi aşanlar hariç), 87.04 (motor silindir hacmi 2.800 cm³’ü aşanlar hariç) ve 87.11 G.T.İ.P. numaralarında yer alanların, engellilik oranı %90 veya daha fazla olan malûl ve engelliler tarafından; … c) 87.03 (hesaplanması gereken özel tüketim vergisi ve diğer her türlü vergiler dahil bedeli 2.873.900 TL’yi aşanlar hariç), 87.04 (motor silindir hacmi 2.800 cm³’ü aşanlar hariç) ve 87.11 G.T.İ.P. numaralarında yer alanların, bizzat kullanma amacıyla engelliliğine uygun hareket ettirici özel tertibat yaptıran malûl ve engelliler ile engelli sağlık kurulu raporunda ortopedik engelliliği yüzde 40 ve üzeri olup bu engel durumu nedeniyle sürücü belgesi alamayan malûl ve engelliler tarafından; … on yılda bir defaya mahsus olmak üzere ilk iktisabı, vergiden müstesnadır.”

Can Gelişme: Anayasa Mahkemesi’nin İptal Kararı ve Belirsizlik

Anayasa Mahkemesi (AYM), 26 Haziran 2025’te yayımlanan bir kararla, %90 altı engellilerin muafiyetini “bizzat kullanma ve özel tertibat” şartına bağlayan kanun ibaresini iptal etmiştir.

• Gerekçe: Mahkeme, bu hükmün, özel tertibatla araç kullanabilenler ile aracı hiç kullanamayacak durumda olan aynı engel grubundaki kişiler arasında eşitliğe aykırı bir durum yarattığına karar vermiştir.
• 9 Aylık Erteleme: AYM, iptal hükmünün kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından (26/6/2025) başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar vermiştir. Bu sürenin dolmasının ardından (c) alt bendi, 2/4/2026 tarihli ve 7577 sayılı Kanunun 8. maddesiyle yeniden düzenlenmiştir.
• Yeni Düzenleme: İptal hükmünün yürürlüğe girmesinin ardından ÖTV Kanununun 7. maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendinin (c) alt bendi, 2/4/2026 tarihli ve 7577 sayılı Kanunun 8. maddesiyle yeniden düzenlenmiştir. Yeni hükümle birlikte %90 altı engellilerde istisna, hem bizzat kullanma amacıyla hareket ettirici özel tertibat yaptıranları hem de engelli sağlık kurulu raporunda ortopedik engelliliği %40 ve üzeri olup bu engel durumu nedeniyle sürücü belgesi alamayanları kapsamaktadır; uygulama usul ve esasları 22/4/2026 tarihli ve 33232 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 17 Seri No’lu Tebliğ ile belirlenmiştir.

5 Yıl – 10 Yıl Karmaşası: Kazanılmış Hakların İhlali mi?

Engelli araç alımında yaşanan en büyük ihtilaf konularından biri, ÖTV muafiyetli araçların tekrar alımında uygulanan bekleme süresinin 5 yıldan 10 yıla çıkarılmasıdır.

• Yeni Düzenleme: 27 Aralık 2024 tarihli “7537 Sayılı Devlet Memurları Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” kapsamında yapılan düzenlemeyle, ÖTV istisnasından on yılda bir defaya mahsus olmak üzere yararlanılabileceği belirtilmiştir.
• İhtilafın Kaynağı: Sorun, bu yeni 10 yıllık sürenin geçmişe yönelik olarak uygulanmasından kaynaklanmaktadır. Vergi daireleri, 27 Aralık 2024’ten önce araçlarını 5 yıllık süresini doldurup satan engelli bireylerin dahi yeni araç alımı için 10 yıl beklemeleri gerektiğini bildirmektedir. Bu durum, kanunların geriye yürümezliği ve kazanılmış hak ilkesi gibi temel hukuk prensipleriyle çelişmektedir.
  • Örneğin, 2018’de araç alıp 2024 Ekim ayında (yeni düzenleme çıkmadan önce) satan bir engelli bireyin, 5 yıllık süresi dolduğu için yeni bir ÖTV’siz araç alma hakkı varken, yeni düzenleme ile birlikte “eski aracınızı satmış olsanız bile, yeni araç alabilmek için 10 yıla kadar beklemeniz gerekiyor” yorumu getirilmiştir.
  • Bir diğer örnekte, 5 Ocak 2020’de araç alan ve 5 yıllık süresi 5 Ocak 2025’te dolacak olan bir engelli, yeni düzenleme nedeniyle aracını satıp yeni bir araç alma hakkına sahip olmasına rağmen 10 yıl beklemesi gerektiği tebliği ile karşılaşmıştır.
• Hukuki Değerlendirme: Bu uygulamanın, Anayasa’ya ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne uygun olmadığı ve kazanılmış hakları açıkça çiğnediği tartışabilir.
• Yeni Alımlar İçin Durum: Ancak, 27 Aralık 2024’ten sonra sıfırdan bir araç alınıyorsa, bu araç için bekleme süresi zaten 10 yıldır ve bu durumda yasal bir sıkıntı bulunmamaktadır. İhtilaf, bu tarihten önce alınan araçların satışında 10 yıl kuralının geriye dönük uygulanmasıdır.

Vergi daireleri, Maliye Bakanlığı’nın çıkardığı tebliğdeki açıklamalara uymak zorunda oldukları için, engelli vatandaşlarımız haklarını elde etmek amacıyla yargı yoluna başvurmak zorunda kalmaktadır.

• Olumlu Gelişmeler:  Bu konuda açılan davaların olumlu sonuçlar vermeye başlamasıdır. İstanbul ve Ankara illerinde açılan davalardan olumlu sonuçlar alındığı belirtilmiştir.
• Emsal Niteliğinde Karar: Yakın zamanda, İzmir 2. Vergi Mahkemesi, kanun değişikliği öncesi aracını satan kişi için 10 yıllık sürenin uygulanamayacağına dair yürütmeyi durdurma kararı vermiştir. Bu karar, engelli bireyler açısından şimdilik sevindirici bir haber olarak kabul edilmektedir.
• Yüksek Mahkeme Onayı Bekleniyor: Ancak bu kararlar şimdilik yerel mahkeme kararlarıdır ve yalnızca davayı açıp kazanan kişi için geçerlidir. Vergi mahkemesince verilen yürütmenin durdurulması kararlarına karşı, kararın tebliğini izleyen yedi gün içinde bölge idare mahkemesine bir defaya mahsus itiraz edilebilir ve itiraz üzerine verilen karar kesindir (İYUK m.27/7); istikrarlı bir uygulamadan söz edilebilmesi için ise esas hakkındaki kararların kanun yolu incelemesinden geçmesi beklenmelidir. Yine de bu durum, hukuki açıdan güçlü bir duruş sergilendiğini ve yargıdan dönme ihtimalinin yüksek olduğunu göstermektedir.

ÖTV Muafiyetiyle Hangi Araçlar Alınabilir?

Hak sahipleri, fiyat ve yerlilik limitini karşılayan sıfır kilometre binek otomobil, hafif ticari araç ve motosikletleri ÖTV’siz alabilir.

• Binek Otomobiller: Motor silindir hacmine bakılmaksızın, hesaplanması gereken özel tüketim vergisi ve diğer her türlü vergiler dâhil bedeli 2.873.900 TL’nin altında olan binek otomobil, panelvan, pick-up, arazi taşıtı, jeep, steyşın vagon ve benzeri taşıtlar kapsama girer; 1600 cm³ ölçütü, 27/12/2017 tarihli ve 30283 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 3 Seri No’lu Tebliğ ile 1/1/2018 tarihinden itibaren uygulamadan kaldırılmıştır.
• Hafif Ticari Araçlar: Motor silindir hacmi 2800 cm3‘ü geçmeyen van, kamyonet gibi araçlar alınabilir.
• Motosikletler: Motor hacmi sınırı olmaksızın tüm motosikletler alınabilir.

ÖTV Muafiyetli Aracı Kimler Kullanabilir?

Aracın kimler tarafından kullanılabileceği, engellilik oranına göre farklılık göstermektedir ve yeni düzenlemelerle tescil kayıtlarına işlenen şerhlerle denetim altına alınmıştır:

• %90 ve Üzeri Raporla Alınan Araçlar: Karayolları Trafik Yönetmeliği’ne göre bu araçlar; “Araç sahibi engelli kişinin eşi, aynı il sınırlarında ikamet eden birinci derece kan ve kayın hısımları, kardeşleri, vasisi veya noterce düzenlenmiş iş akdine bağlı olarak istihdam edilen bir sürücü arasından tescil kayıtlarına işlenen en fazla iki kişi tarafından kullanılabilir. 2025 itibarıyla getirilen önemli bir yenilik, aracı kullanma yetkisi olan bu kişilerin kimlik bilgilerinin, vergi dairesinden alınacak bir taahhütname ile aracın tescil kayıtlarına (ruhsata) işlenmesi zorunluluğudur.
• %90 Altı Raporla Alınan (Özel Tertibatlı) Araçlar: Bu araçlarda temel kural, aracın kendi adına tescil ettiren engelli birey tarafından kullanılmasıdır. Anayasa Mahkemesinin iptal kararının ardından hüküm 2/4/2026 tarihli ve 7577 sayılı Kanunun 8. maddesiyle yeniden düzenlenmiş olup, istisnadan yararlanma bakımından bizzat kullanma şartı yalnızca hareket ettirici özel tertibat yaptıranlar için aranmakta; ortopedik engelliliği %40 ve üzeri olup bu engel durumu nedeniyle sürücü belgesi alamayanlar bakımından böyle bir şart bulunmamaktadır. Aracın ruhsatına, “Engelliliğine uygun hareket ettirici özel tertibat yaptırılan ve özel tüketim vergisinden müstesna olarak iktisap edilen aracın bizzat engelli tarafından kullanılması gerekmektedir” şeklinde bir şerh işlenir. Ancak, Karayolları Trafik Yönetmeliği’nde, araca takılan özel tertibatın sökülebilir nitelikte olması ve bu durumun belgelenmesi halinde, aracın üçüncü dereceye kadar kan ve sıhri hısımlar tarafından da kullanılabileceğine dair istisnai bir hüküm bulunmaktadır. Bu durum, uygulamada çelişkilere yol açabilmektedir.

Başvuru Süreci: Adım Adım ÖTV’siz Araç Nasıl Alınır?

1. Sağlık Kurulu Raporu Alın: Tam teşekküllü bir devlet hastanesinden engel durumunuza uygun, güncel bir rapor alın.
2. Araç Seçin ve Proforma Fatura Alın: Şartlara uygun bir araç belirleyip bayiden proforma fatura alın.
3. Vergi Dairesine Başvurun: Rapor ve proforma fatura ile vergi dairesine başvurun. Bu işlemi genellikle aracı satan bayi yerine getirir.
4. “ÖTV Ödeme Belgesi”ni Alın: Vergi dairesi, başvuruyu onaylayarak ÖTV’nin ödenmediğini gösteren belgeyi düzenler.
5. Noter ve Tescil İşlemlerini Tamamlayın: Bayi, bu belgeye göre ÖTV’siz nihai faturayı keser. Noter ve trafik tescil işlemleri tamamlanarak ruhsata gerekli şerhler (ilk iktisaptan itibaren beş yıl dolmadan istisnadan yararlanamayanlara devirde ÖTV aranacağı vb.) işlenir.

Sonuç ve Öneriler

Engelli araç ÖTV muafiyeti konusunda önemli gelişmeler ve ihtilaflar yaşanmaktadır. Anayasa Mahkemesi kararı, eşitlik ilkesi çerçevesinde yeni bir düzenlemeyi zorunlu kılarken, 5 yıl – 10 yıl karmaşası ise kazanılmış hakların korunması açısından hukuki mücadeleleri beraberinde getirmiştir.

Eğer benzer bir durumla karşı karşıyaysanız ve ÖTV muafiyetiyle ilgili hak kaybı yaşadığınızı düşünüyorsanız, vergi dairesine başvurup ret cevabı aldıktan sonra hukuki mücadele başlatmanız mümkündür. Bu noktada süre kritiktir: vergi mahkemesinde dava açma süresi otuz gündür (İYUK m.7/1) ve süre, ret işleminin tebliğini izleyen günden itibaren işler (İYUK m.7/2-b). Bu süreçte bir vergi hukukçusundan destek almanız büyük önem taşımaktadır. Unutmayın, hak arayışı ve hukuki mücadele, bu tür karmaşık durumlarda en etkili yoldur.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

ÖTV muafiyetli araç alımında KDV ve MTV ödenir mi?

Evet, KDV ödenir ancak aracın ÖTV’siz matrahı üzerinden hesaplandığı için daha düşük olur. Motorlu taşıtlar vergisi istisnası ise ÖTV istisnasından ayrı olarak Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununun 4. maddesinin (c) bendine göre belirlenir: engellilik oranı %90 ve daha fazla olanların adlarına kayıtlı taşıtlar ile diğer malul ve engellilerin durumlarına uygun hâle getirilmiş özel tertibatlı taşıtları bu vergiden istisnadır.

Muafiyetli araç kaç yıl sonra satılabilir; erken satışta ÖTV ödenir mi?

İki ayrı süre vardır. Araç, ilk iktisap tarihinden itibaren beş yıl geçmeden engelli olmayan bir kişiye satılırsa, ilk alımda alınmayan ÖTV kayıt ve tescil tarihindeki oran üzerinden geri tahsil edilir (ÖTV Kanunu m.15/2-a). Aracın beş yıldan fazla kullanıldıktan sonra satılması halinde ise ÖTV doğmaz. On yıllık süre ise satışla değil, yeni bir muafiyetli araç alma hakkıyla ilgilidir: ilk iktisaptan itibaren on yıl geçmeden ikinci kez ÖTV muafiyetinden yararlanılamaz (ÖTV Kanunu m.7/2).

Aracın pert olması durumunda yeni araç alınabilir mi?

Evet. Araç kaza, sel, yangın gibi bir nedenle kullanılamaz hale gelir ve hurdaya ayrılırsa, 10 yıl bekleme şartı aranmaksızın yeni bir araç ÖTV muafiyetiyle alınabilir.

Vefat halinde mirasçılar aracı satabilir mi?

Vefat durumunda araç, ÖTV ödenmeden mirasçılara intikal eder. Mirasçılar aracı satabilir; ancak murisin istisnadan yararlandığı tarihten itibaren beş yıllık süre dolmadan istisnadan yararlanamayan kişilere satış veya devirde alınmayan ÖTV aranır.

%90 altı engelliler için Anayasa Mahkemesi kararı ne anlama geliyor?

AYM, hükmü eşitlik ilkesine aykırı bularak iptal etmiş ve iptal hükmünün kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından (26/6/2025) başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar vermiştir. İptalin ardından (c) alt bendi 2/4/2026 tarihli ve 7577 sayılı Kanunun 8. maddesiyle yeniden düzenlenmiş; istisna, bizzat kullanma amacıyla hareket ettirici özel tertibat yaptıranların yanında ortopedik engelliliği %40 ve üzeri olup bu engel durumu nedeniyle sürücü belgesi alamayanları da kapsayacak şekilde genişletilmiştir. Usul ve esaslar 22/4/2026 tarihli ve 33232 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 17 Seri No’lu Tebliğ ile belirlenmiştir.

Sonuç: Dikkatli Planlama Şart

2025 yılı düzenlemeleri, ÖTV muafiyetini daha karmaşık ve uzun vadeli bir karar haline getirmiştir. Hak sahiplerinin 10 yıl kuralını, kısıtlı araç seçeneklerini ve hukuki belirsizlikleri göz önünde bulundurarak dikkatli bir planlama yapması gerekmektedir. Satın alma kararı vermeden önce, seçilen aracın bayisi ve ilgili vergi dairesi ile tüm güncel şartların teyit edilmesi, sorunsuz bir süreç için hayati önem taşımaktadır.