İçerik Başlıkları
GVK Madde 18, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nda müellif, mütercim, heykeltıraş, hattat, ressam, bestekar, bilgisayar programcısı ve mucitler ile bunların kanuni mirasçılarının eserlerini satış, devir ve kiralama yoluyla elde ettikleri hasılatı gelir vergisinden istisna eden serbest meslek kazancı istisnası hükmüdür. 5/12/2019 tarihli 7194 sayılı Kanun ile getirilen üst sınır düzenlemesi sonrasında bu kazançların toplamının GVK m. 103 tarifesinin dördüncü gelir dilimini aşması halinde istisna uygulanmamaktadır. Maddenin metni, kapsamı ve Gelir İdaresi Başkanlığı’nın güncel özelgeleri aşağıda derlenmiştir.
GVK Madde 18 – Serbest Meslek Kazançlarında İstisna
Madde 18- (Değişik: 4/12/1985-3239/40 md.) (Değişik birinci fıkra: 11/8/1999-4444/4 md.) Müellif, mütercim, heykeltıraş, hattat, ressam, bestekar, bilgisayar programcısı ve mucitlerin ve bunların kanuni mirasçılarının şiir, hikaye, roman, makale, bilimsel araştırma ve incelemeleri, bilgisayar yazılımı, röportaj, karikatür, fotoğraf, film, video band, radyo ve televizyon senaryo ve oyunu gibi eserlerini gazete, dergi, bilgisayar ve internet ortamı, radyo, televizyon ve videoda yayınlamak veya kitap, CD, disket, resim, heykel ve nota halindeki eserleri ile ihtira beratlarını satmak veya bunlar üzerindeki mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle elde ettikleri hasılat Gelir Vergisinden müstesnadır.
Eserlerin neşir, temsil, icra ve teşhir gibi suretlerle değerlendirilmesi karşılığında alınan bedel ve ücretler istisnaya dahildir.
Yukarıda yazılı kazançların arızi olarak elde edilmesi istisna hükmünün uygulanmasına engel teşkil etmez.
Serbest meslek kazançları istisnasının, bu Kanunun 94 üncü maddesi uyarınca tevkif suretiyle ödenecek vergiye şümulü yoktur.
(Ek fıkra: 5/12/2019-7194/10 md.) Bu madde kapsamındaki kazançları toplamı 103 üncü maddede yazılı tarifenin dördüncü gelir diliminde yer alan tutarı aşanlar bu istisnadan faydalanamazlar. Bu durumda olanların, 94 üncü maddenin birinci fıkrası kapsamında tevkifat yapma yükümlülüğü yoktur.
GVK Madde 18 Hakkında Genel Açıklama
GVK Madde 18, sanatçı, yazar, akademisyen, bestekar, bilgisayar yazılımcısı ve mucit gibi fikri ve sanatsal eser sahipleri ile kanuni mirasçılarının eserlerinden elde ettikleri hasılatı gelir vergisinden istisna eden geniş kapsamlı bir hükümdür. Madde 1985 yılında 3239 sayılı Kanun ile bugünkü temel yapısına kavuşturulmuş, 1999 yılında 4444 sayılı Kanun ile bilgisayar programcılığı ve mucitlik eklenmiş, en son olarak 5/12/2019 tarihli 7194 sayılı Kanun ile dördüncü gelir dilimi üst sınırı getirilmiştir.
Maddede sayılan eser türleri tahdidi olarak değerlendirilmez; benzerlik ölçütü uygulanır. Ancak istisnadan yararlanabilmek için 5/12/1951 tarihli 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu hükümlerine göre Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından kayıt ve tescili zorunlu olan eserlerin tescil edilmiş olması gerekmektedir. 5846 sayılı Kanun’a göre kayıt-tescili ihtiyari olan eserlerde de eserin GVK m. 18’de sayılan eserlerden veya bunlara benzerlik gösterenlerden olması şarttır.
Maddenin önemli özellikleri: (i) Kazançların arızi olarak elde edilmesi istisnanın uygulanmasına engel değildir. (ii) İstisna, GVK m. 94 uyarınca yapılacak tevkifata engel değildir; yani istisna kapsamında olsa bile ödemenin yapıldığı sırada %17 oranında stopaj yapılır. (iii) 7194 sayılı Kanun ile getirilen üst sınır uyarınca, kişinin bu madde kapsamındaki yıllık kazançları toplamı GVK m. 103 tarifesinin dördüncü gelir diliminde yer alan tutarı aşıyorsa istisnadan yararlanılamaz; bu durumdaki mükellefler tevkifat yapma yükümlülüğünden de kurtulur.
Maddenin uygulamasında ortaya çıkan başlıca tartışmalar; hangi sanatsal çalışmaların (özellikle dijital eser, fotoğraf, video, NFT, oyun yazılımı, kolaj sanatı, vitray vb.) GVK m. 18 kapsamında değerlendirileceği, 5846 sayılı Kanun kapsamındaki kayıt-tescil zorunluluğunun nasıl belirleneceği ve telif bedeli ödemeleri üzerinden m. 94/2-a kapsamında yapılacak tevkifatın kapsamıdır.
GVK Madde 18 ile İlgili Danıştay Kararı
Aşağıda Gelir Vergisi Kanunu Madde 18’in uygulamasına doğrudan etki eden güncel bir Danıştay 9. Daire kararı derlenmiştir.
DANIŞTAY 9. Daire
Esas Yıl/No: 2023/3135
Karar Yıl/No: 2024/2780
Karar tarihi: 24.04.2024
BİLGİSAYAR PROGRAMININ ÜCRETSİZ VERSİYONUNDAN ELDE EDİLEN GELİR – GVK m. 18 İSTİSNASI KAPSAMINDA DEĞERLENDİRİLMEMESİ – VERGİ DAVA DAİRESİ KARARININ BOZULMASI
ÖZET: Davacı, bilgisayar programcısı sıfatıyla tasarladığı programın ücretsiz versiyonu nedeniyle elde ettiği gelirin GVK m. 18 (serbest meslek kazançlarında istisna — telif kazançları) kapsamında değerlendirilerek istisnadan yararlanması gerektiğini ileri sürmüş ve ihtirazi kayıtla verdiği beyanname üzerinden tahakkuk eden 501.538,24 TL gelir vergisinin iadesini talep etmiştir. Vergi Mahkemesi davayı kabul, Bölge İdare Mahkemesi istinaf başvurusunu reddetmiştir. Danıştay 9. Daire ise davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının BOZULMASINA hükmetmiştir. Daire, ilgili mevzuat değerlendirmesinde GVK m. 18’in “müellif, mütercim, heykeltıraş, hattat, ressam, bestekar, bilgisayar programcısı ve mucitlerin ve bunların kanuni mirasçılarının … eserlerini … satmak veya bunlar üzerindeki mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle elde ettikleri hasılat”ı istisna kapsamına aldığını vurgulayarak, ücretsiz versiyondan elde edilen gelirin istisna kapsamında değerlendirilmemesi gerektiği yönünde karar vermiştir. Karar, GVK m. 18 istisnasının kapsamına nelerin girdiğine ilişkin önemli bir uygulama referansıdır.
GVK Madde 18 ile İlgili Mükellef Lehine GİB Özelgeleri
Aşağıda Gelir İdaresi Başkanlığı’nın GVK m. 18 kapsamında verdiği ve mükellef lehine değerlendirme içeren üç güncel özelge derlenmiştir.
1- Maden, Taş ve Ağaç Üzerine Yapılan Eserler ile Heykeller ve Fotoğraf Çalışmaları
Sayı: E-38418978-120[18-24/14-İ]-320202
Tarih: 11.06.2025
İlgili Vergi Dairesi Başkanlığı: Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı
KONU: Maden, taş, ağaç veya diğer maddelerle çizilen veya tespit edilen eserler ile heykel ve fotoğraf çalışmaları nedeniyle GVK m. 18 istisnasından faydalanılıp faydalanılamayacağı.
ÖZET: Gelir İdaresi Başkanlığı, kazıma, oyma, kakma ve benzeri usullerle maden, taş ve ağaç üzerinde meydana getirilen eserler ile fotoğraf sanatı çalışmalarının GVK m. 18 istisnası kapsamında olduğunu kabul etmiştir: “ticari mahiyette olmamak kaydıyla kazıma, oyma, kakma veya benzeri usullerle maden, taş, ağaç vb. maddelerle çizilen veya tespit edilen eserler ile oluşturulan heykeller, fotoğrafçılık sanatının araç ve yöntemleri kullanılarak meydana getirilen fotoğrafik çalışmalarınızın satışı dolayısıyla elde edeceğiniz hasılata münhasır olmak üzere, 193 sayılı Kanun’un 18 inci maddesinde yer alan istisnadan faydalanmanız mümkündür.” Özelge, geleneksel el sanatları ve fotoğrafçılığın m. 18 kapsamında değerlendirilebileceğini açıkça kabul eden güncel bir referanstır.
2- Yağlı Boya Resim, Heykel, Vitray ve Serigrafi Sanatı Çalışmaları
Sayı: 38418978-120[18-2024]-237912
Tarih: 29.04.2025
İlgili Vergi Dairesi Başkanlığı: Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı
KONU: Yağlı boya tablolar, resim, heykel, vitray ve serigrafi sanatı çalışmalarında serbest meslek kazanç istisnasının uygulanıp uygulanamayacağı.
ÖZET: Gelir İdaresi Başkanlığı, klasik resim ve heykel eserlerinin istisna kapsamında olduğunu ancak Kültür ve Turizm Bakanlığı’nca kayıt-tescil edilen serigrafi ve vitray çalışmalarının da bu kapsamda değerlendirilmediğinde dikkatli olunması gerektiğini belirtmiştir: “yağlı boya tablolar, resim ve heykel çalışmalarınızdan dolayı elde edeceğiniz hasılatınız için 193 sayılı Kanunun 18 inci maddesinde yer alan istisnadan faydalanmanız mümkün bulunmaktadır.” Klasik resim ve heykel çalışmaları net biçimde GVK m. 18 istisnasından yararlanırken, serigrafi ve vitray gibi sanat dallarında eserin 5846 sayılı Kanun’a göre kayıt-tescili ile birlikte m. 18’de sayılan eser kategorisinde olması koşullu olarak aranır.
3- Analog Kolaj Sanatı Çalışmaları
Sayı: 85373914-120[40.01 – 206]-58397
Tarih: 25.04.2025
İlgili Vergi Dairesi Başkanlığı: İlgili Vergi Dairesi Başkanlığı
KONU: Analog kolaj sanatı çalışmalarından elde edilen kazancın GVK m. 18 istisnasından yararlanıp yararlanamayacağı.
ÖZET: Gelir İdaresi Başkanlığı, analog kolaj sanatı çalışmalarının da geleneksel resim ve heykel eserlerine benzerliği nedeniyle GVK m. 18 kapsamında değerlendirileceğini kabul etmiştir: “analog kolaj çalışmalarınızdan elde edeceğiniz hasılata münhasır olmak üzere, Gelir Vergisi Kanununun 18 inci maddesinde yer alan istisnadan faydalanmanız mümkün bulunmaktadır.” Özelge, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamındaki güzel sanat eseri kategorisine giren yenilikçi sanat tekniklerinin m. 18 istisnası kapsamında değerlendirilebileceğini ortaya koyan modern bir referanstır.
Sık Sorulan Sorular
GVK Madde 18 kimleri kapsar?
GVK Madde 18 müellifler, mütercimler, heykeltıraşlar, hattatlar, ressamlar, bestekarlar, bilgisayar programcıları ve mucitler ile bunların kanuni mirasçılarını kapsar. Bu kişilerin şiir, hikaye, roman, makale, bilimsel araştırma, bilgisayar yazılımı, röportaj, karikatür, fotoğraf, film, radyo ve televizyon senaryosu gibi eserlerini satış, devir ve kiralama yoluyla elde ettikleri hasılat gelir vergisinden istisnadır.
GVK Madde 18 istisnası tevkifatı engeller mi?
Hayır. GVK m. 18 son fıkrası uyarınca serbest meslek kazançları istisnasının GVK m. 94 uyarınca tevkif suretiyle ödenecek vergiye şümulü yoktur. Telif bedeli ödemeleri üzerinden m. 94/2-a uyarınca %17 oranında stopaj yapılır.
Telif kazançları üst sınır aşılırsa ne olur?
5/12/2019 tarihli 7194 sayılı Kanun ile eklenen üst sınır düzenlemesi uyarınca, GVK m. 18 kapsamındaki kazançları toplamı GVK m. 103 tarifesinin dördüncü gelir diliminde yer alan tutarı aşan mükellefler istisnadan yararlanamaz. Bu durumdakilerin GVK m. 94/1 kapsamında tevkifat yapma yükümlülüğü de kalkar.
Stok fotoğrafçılığı kazançları GVK Madde 18 istisnasından yararlanır mı?
Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 09/01/2024 tarihli özelgesine göre, fotoğraf makinesi ile çekilen fotoğraf ve videoların stok fotoğraf platformlarında satış veya kiralanmasından elde edilen kazançlar 5846 sayılı Kanun’a göre kayıt-tescili zorunlu olmaması nedeniyle GVK m. 18 istisnası kapsamında değerlendirilmez. Sanatsal çalışma ile ticari fotoğrafçılığın ayrımı somut olayda Kültür ve Turizm Bakanlığı kayıt-tescil belgesine göre yapılır.
Bilgisayar yazılımcısı GVK Madde 18 kapsamında mıdır?
Evet. 11/8/1999 tarihli 4444 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikle bilgisayar programcısı ve mucitlerin eserlerini kapsayacak şekilde maddenin kapsamı genişletilmiştir. Bilgisayar yazılımının kitap, CD, disket veya internet ortamında satışı, devri veya kiralanmasından elde edilen hasılat istisnadan yararlanır.
Sonuç
GVK Madde 18, fikri ve sanatsal eser sahipleri ile bilgisayar yazılımcıları ve mucitler için Türk vergi sisteminin en geniş kapsamlı istisnasıdır. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 18. maddesi, 4444 ve 7194 sayılı Kanunlarla yapılan değişikliklerle modern dijital eser ve yazılım üretimine uyarlanmış; 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile birlikte uygulanan kayıt-tescil ölçütleri Gelir İdaresi Başkanlığı özelgeleri ile pratiğe somutlaştırılmıştır. Eser sahiplerinin istisnadan yararlanırken kayıt-tescil zorunluluğunun bulunup bulunmadığını ve 7194 sayılı Kanun ile getirilen üst sınırı dikkate alması, hak kayıplarının önüne geçilmesi bakımından önem taşımaktadır.
