GVK Madde 18 – Serbest Meslek Kazançlarında İstisna (Telif Kazançları)

GVK Madde 18, müellif, mütercim, heykeltraş, hattat, ressam, bestekâr, bilgisayar programcısı ve mucitler ile bunların kanuni mirasçılarının eserlerini satmaları, haklarını devretmeleri veya kiralamaları karşılığında elde ettikleri hasılatı gelir vergisinden istisna tutan özel bir düzenlemedir. İstisna, eser sahibinin kimliğine ve eserin niteliğine bağlıdır; 2020 yılından itibaren ise kazanç toplamının ilgili yıl GVK m.103 tarifesinin dördüncü gelir dilimine ait tutarı aşması hâlinde istisnadan yararlanmak mümkün değildir. 2026 yılı için bu üst sınır 5.300.000 TL olarak belirlenmiştir.

GVK Madde 18 – Serbest Meslek Kazançlarında İstisna

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “Serbest meslek kazançlarında” başlıklı 18 inci maddesi şu şekildedir:

“Müellif, mütercim, heykeltraş, hattat, ressam, bestekâr, bilgisayar programcısı ve mucitlerin ve bunların kanuni mirasçılarının şiir, hikaye, roman, makale, bilimsel araştırma ve incelemeleri, bilgisayar yazılımı, röportaj, karikatür, fotoğraf, film, video band, radyo ve televizyon senaryo ve oyunu gibi eserlerini gazete, dergi, bilgisayar ve internet ortamı, radyo, televizyon ve videoda yayınlamak veya kitap, CD, disket, resim, heykel ve nota halindeki eserleri ile ihtira beratlarını satmak veya bunlar üzerindeki mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle elde ettikleri hasılat Gelir Vergisinden müstesnadır.

Eserlerin neşir, temsil, icra ve teşhir gibi suretlerle değerlendirilmesi karşılığında alınan bedel ve ücretler istisnaya dahildir.

Yukarıda yazılı kazançların arızî olarak elde edilmesi istisna hükmünün uygulanmasına engel teşkil etmez.

Serbest meslek kazançları istisnasının, bu Kanun’un 94’üncü maddesi uyarınca tevkif suretiyle ödenecek vergiye şümulü yoktur.

Bu madde kapsamındaki kazançları toplamı 103 üncü maddede yazılı tarifenin dördüncü gelir diliminde yer alan tutarı aşanlar bu istisnadan faydalanamazlar. Bu durumda olanların, 94 üncü maddenin birinci fıkrası kapsamında tevkifat yapma yükümlülüğü yoktur.”

Maddenin tam metni için 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’na bakılabilir.

GVK Madde 18 Hakkında Genel Açıklama

İstisnadan Yararlanabilecek Kişiler

GVK Madde 18’de istisna hakkı tanınan kişiler sınırlı sayıda belirlenmiştir: müellif (yazar), mütercim (çevirmen), heykeltraş, hattat, ressam, bestekâr, bilgisayar programcısı ve mucitler ile bunların kanuni mirasçıları istisnadan yararlanabilir. Madde kapsamına giren eserler ise şiir, hikâye, roman, makale, bilimsel araştırma ve incelemeler, bilgisayar yazılımı, röportaj, karikatür, fotoğraf, film, video band, radyo ve televizyon senaryo ve oyunları ile kitap, CD, disket, resim, heykel ve nota hâlindeki eserler ve ihtira beratlarıdır. 311 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği’nde, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’na göre kayıt ve tescili zorunlu eserlerin Kültür ve Turizm Bakanlığı’na tescil ettirilmesinin istisna şartı olduğu, diğer eserlerde tescil şartının aranmayacağı belirtilmiştir.

İstisnanın Kapsamı ve Hasılat Unsuru

GVK Madde 2’de sayılan gelir unsurları arasında serbest meslek kazançları ayrı bir kategoridir. GVK Madde 18 istisnası ise bu kategorinin dar ve özel bir alt kümesidir: yalnızca eser sahipliğinden doğan hasılata uygulanır. İstisna; eserlerin gazete, dergi, internet ortamı, radyo, televizyon ve videoda yayınlanması; kitap, CD, resim, heykel ve nota hâlindeki eserlerin satılması; bunlar üzerindeki hakların devir, temlik veya kiralanması karşılığında elde edilen hasılatı kapsar. Eserlerin neşir, temsil, icra ve teşhir yoluyla değerlendirilmesi karşılığında alınan bedeller de istisnaya dahildir. GVK Madde 65 kapsamındaki tipik serbest meslek erbabından farklı olarak, m.18 kapsamındaki eser sahiplerinin elde ettikleri hasılat beyan dışı tutulur; ancak tevkifat yükümlülüğü devam eder.

103/4. Dilim Sınırı ve 2026 Yılı Uygulaması

7194 sayılı Kanun’la 2020 yılından itibaren GVK Madde 18’e eklenen son fıkra, istisnaya bir üst sınır getirmiştir: madde kapsamındaki kazançların toplamı GVK Madde 103 tarifesinin dördüncü gelir diliminde yer alan tutarı aşanlar bu istisnadan yararlanamaz. Bu mükelleflerin yıllık beyanname verme yükümlülüğü doğar ve hasılatın tamamı vergiye tabi tutulur. 2026 yılı için dördüncü dilim sınırı 5.300.000 TL‘dir (Gelir Vergisi Genel Tebliği Seri No:332). Bu tutarı aşan eser sahipleri istisnadan yararlanamaz; sınırı aşmayanlar ise istisnadan yararlanmaya devam eder ve üzerlerinden yapılan tevkifat nihai vergi olarak kalır.

GVK Madde 94 Tevkifatı ile İlişkisi

GVK Madde 18 istisnasının en önemli özelliği, istisnanın tevkifatı ortadan kaldırmamasıdır. Madde açıkça “serbest meslek kazançları istisnasının, bu Kanun’un 94’üncü maddesi uyarınca tevkif suretiyle ödenecek vergiye şümulü yoktur” demektedir. Buna göre kamu kurumları, ticaret şirketleri, dernekler ve gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olanlar, m.18 kapsamındaki eserler dolayısıyla yapacakları ödemeler üzerinden GVK Madde 94 uyarınca gelir vergisi tevkifatı yapmak zorundadır. İstisna sınırını aşıp gerçek usulde vergilenenler için ise GVK Madde 68‘deki gider rejimi gündeme gelir.

GVK Madde 18 ile İlgili Danıştay Kararları

Aşağıdaki karar, GVK Madde 18 kapsamındaki istisnanın eser sahibi sıfatı yönünden uygulanmasına ilişkin emsal niteliği taşımaktadır.

Danıştay 3. Daire, E.2021/1706, K.2024/3389 – Yönetmenin Eser Sahibi Sıfatı

Yönetmenlik faaliyetinden elde ettiği gelirleri GVK Madde 18 kapsamında beyan dışı tutan bir mükellef hakkında, gelirini beyan etmediği gerekçesiyle tarhiyat yapılmıştır. Vergi Mahkemesi; mükellefin dizi ve sinema filmlerinde eser sahibi olduğunu, yönetmenlik hizmeti karşılığı yapılan ödemelerden GVK m.94 uyarınca tevkifat yapıldığını, eserler üzerindeki mali haklarını yapımcıya devretmesi karşılığında elde ettiği hasılatın ise GVK Madde 18 kapsamında istisna olduğunu tespit ederek tarhiyatı kaldırmış; Danıştay 3. Daire de davalı idarenin temyiz istemini reddetmiştir. Kararda şu tespite yer verilmiştir:

“Davacının tahsil ettiği gelirlerin kendisine sinema/televizyon yapımlarının yönetmenliği yapması karşılığında verildiği, yapımlarda herhangi bir telif hakkı olamayacağına ilişkin de sözleşme imzalatıldığı, gelirlerini beyan etmemesine rağmen gider gösterildiği… yolundaki saptamaları içeren vergi inceleme raporuna dayanılarak yapılan tarhiyatın hukuka aykırı olduğu açıkça ortaya konulamamıştır.”

Karar; eser sahibinin yönetmen olabileceğini, yapım şirketiyle imzalanan “telif hakkı devri yoktur” içerikli sözleşmelerin tek başına istisnayı dışlamayacağını ve idarenin istisnayı reddetmek için somut delil sunması gerektiğini ortaya koymaktadır.

GVK Madde 18 ile İlgili Mükellef Lehine GİB Özelgeleri

1- Yağlı Boya, Resim ve Heykel Çalışmaları İstisna Kapsamındadır (Ankara Defterdarlığı, E-38418978-120[18-2024]-237912, 29.04.2025)

Yağlı boya tablolar, resim, heykel ve serigrafi çalışmaları yapan bir sanatçının başvurusu üzerine Ankara Defterdarlığı, yağlı boya tablolar, resim ve heykel çalışmalarının 5846 sayılı Kanun kapsamında tescil edildiği ve GVK Madde 18’de sayılan eser grupları içinde yer aldığı gerekçesiyle şu sonuca varmıştır:

“Yağlı boya tablolar, resim ve heykel çalışmalarınızdan dolayı elde edeceğiniz hasılatınız için 193 sayılı Kanunun 18 inci maddesinde yer alan istisnadan faydalanmanız mümkün bulunmaktadır.”

İdare ayrıca serigrafi ve vitray çalışmalarının GVK Madde 18’de sayılan eser grupları içinde yer almadığını, bunlardan elde edilen hasılatın istisna kapsamına girmediğini belirtmiştir. Bu özelge, istisnanın eser türüne bağlı sınırlı kapsamını göstermektedir.

2- Analog Kolaj Sanatı Çalışmalarında İstisna (Manisa Defterdarlığı, 85373914-120[40.01-206]-58397, 25.04.2025)

Analog kolaj sanatı çalışmalarını Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğü’ne tescil ettiren bir mükellefe verilen özelgede idare, 311 Seri No.lu Tebliğ çerçevesinde, bu çalışmaların GVK Madde 18’de sayılan eser türleriyle benzerlik göstermesi ve tescil edilmesi koşuluyla istisnadan yararlanılabileceğine hükmetmiştir:

“Analog kolaj çalışmalarınızdan elde edeceğiniz hasılata münhasır olmak üzere, Gelir Vergisi Kanununun 18 inci maddesinde yer alan istisnadan faydalanmanız mümkün bulunmaktadır.”

Özelge, madde metninde açıkça sayılmayan ancak benzer nitelikteki eserlerin de tescil şartı sağlandığında istisna kapsamına alınabileceğini göstermektedir.

3- Yağlı/Sulu Boya Tablolar ve Fotoğrafik Eserlerde İstisna (Ankara Defterdarlığı, E-38418978-120[18-23]-636652, 05.11.2024)

Yağlı/sulu boya tablolar, her türlü resim, gravür ve fotoğrafik eser çalışmaları yapan bir mükellefe verilen özelgede idare, Kültür ve Turizm Bakanlığı tescil belgesi kapsamındaki bu çalışmaların GVK Madde 18 istisnasından yararlanabileceğini teyit etmiştir:

“Yağlı boya, sulu boya tablolar ve her türlü resim gravür çalışmalarınız ile fotoğrafçılık sanatının araç ve yöntemleri kullanılarak meydana getirilen fotoğrafik çalışmalarınızdan dolayı elde edeceğiniz hasılatınız için 193 sayılı Kanunun 18 inci maddesinde yer alan istisnadan faydalanmanız mümkün bulunmaktadır.”

İlgili Madde Makalelerimiz

• GVK Madde 2 – Gelirin Unsurları
• GVK Madde 65 – Serbest Meslek Kazancının Tarifi
• GVK Madde 68 – Serbest Meslek Kazancından İndirilecek Giderler
• GVK Madde 94 – Vergi Tevkifatı (Stopaj)
• GVK Madde 103 – Gelir Vergisi Tarifesi

Sık Sorulan Sorular

GVK Madde 18 kapsamında hangi kişiler telif istisnasından yararlanabilir?

GVK Madde 18 istisnasından yararlanabilecekler kanunda sınırlı sayıda belirtilmiştir: müellif, mütercim, heykeltraş, hattat, ressam, bestekâr, bilgisayar programcısı, mucitler ve bunların kanuni mirasçıları. Bu kişiler dışında kalanlar kural olarak istisnadan yararlanamaz.

2026 yılında GVK Madde 18 istisna sınırı ne kadardır?

2026 yılı için GVK Madde 18 kapsamındaki kazançların toplamı, GVK Madde 103 tarifesinin dördüncü dilim sınırı olan 5.300.000 TL’yi aşmamalıdır. Bu tutarı aşanlar istisnadan yararlanamaz ve kazancın tamamını yıllık beyanname ile beyan eder.

GVK Madde 18 kapsamında tevkifat uygulanır mı?

Evet. GVK Madde 18 istisnası beyannameyi ortadan kaldırsa da tevkifatı kaldırmaz. İstisna sınırını aşmayan eser sahiplerine yapılan ödemeler üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapılmaya devam edilir; bu tevkifat nihai vergi niteliğindedir.

Eser tescili GVK Madde 18 istisnası için zorunlu mudur?

5846 sayılı Kanun’a göre kayıt ve tescili zorunlu eserler için Kültür ve Turizm Bakanlığı’na tescil yaptırmak istisna şartıdır. Tescili ihtiyari olan eserlerde tescil şartı aranmaz. Madde metninde sayılmayan benzer eserlerin istisnadan yararlanması için tescil ve eser benzerliği koşulları aranır.

Arızi olarak elde edilen telif geliri GVK Madde 18 istisnasından yararlanabilir mi?

Evet. GVK Madde 18 açıkça arızî olarak elde edilen kazançların da istisna hükmünün uygulanmasına engel teşkil etmeyeceğini belirtmektedir. Eser sahibinin faaliyeti sürekli icra etmesi gerekmez.

Sonuç

GVK Madde 18, eser üretimini ve yaratıcı faaliyeti teşvik etmek amacıyla tasarlanmış bir gelir vergisi istisnasıdır. Müellif, ressam, bestekâr, bilgisayar programcısı ve mucitler gibi eser sahipleri, eserlerini satmaları, haklarını devretmeleri veya kiralamaları karşılığında elde ettikleri hasılatı istisna tutabilmektedir. Ancak 2026 yılı için GVK Madde 103 tarifesinin dördüncü dilimi olan 5.300.000 TL’nin aşılması hâlinde kazancın tamamı vergilendirilir; istisna ayrıca tevkifatı ortadan kaldırmaz. GİB özelgeleri ve Danıştay içtihadı, eser niteliğinin tespitinde Kültür ve Turizm Bakanlığı tescilini belirleyici ölçüt olarak öne çıkarmaktadır. Somut durumunuz için hukuki danışmanlık almanız önerilir.