GVK Madde 68 – Serbest Meslek Kazancında İndirilecek Giderler

GVK Madde 68, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nda serbest meslek kazancının tespitinde hasılattan indirilebilecek giderleri 10 bent halinde sayan temel hükümdür. Avukat, mali müşavir, doktor, mimar, mühendis gibi serbest meslek erbabının ofis kirası, personel ücretleri, seyahat giderleri, taşıt giderleri, mesleki yayın bedelleri ve aidatlar gibi pek çok harcaması maddenin kapsamındadır. 5/12/2019 tarihli 7194 sayılı Kanun ile getirilen binek otomobil gider sınırlamaları (4. ve 5. bent) serbest meslek erbabı için de geçerlidir. Maddenin metni ve Gelir İdaresi Başkanlığı’nın güncel özelgeleri aşağıda derlenmiştir.

GVK Madde 68 – Serbest Meslek Kazancında İndirilecek Giderler

Madde 68- (Değişik: 25/12/2003-5035/13 md.) Serbest meslek kazancının tespitinde aşağıda yazılı giderler hasılattan indirilir:

1. Mesleki kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için ödenen genel giderler (İkametgâhlarının bir kısmını iş yeri olarak kullananlar, ikametgâh için ödedikleri kiranın tamamı ile ısıtma ve aydınlatma gibi diğer giderlerin yarısını indirebilirler. İş yeri kendi mülkü olanlar kira yerine amortismanı, ikametgâhı kendi mülkü olup bunun bir kısmını iş yeri olarak kullananlar amortismanın yarısını gider yazabilirler.).
2. Hizmetli ve işçilerin iş yerinde veya iş yerinin müştemilatındaki iaşe ve ibate giderleri, tedavi ve ilaç giderleri, sigorta primleri ve emekli aidatı (bu primlerin ve aidatın geri alınmamak üzere Türkiye’de kain sigorta şirketlerine veya emekli ve yardım sandıklarına ödenmiş olması ve emekli ve yardım sandıklarının tüzel kişiliği haiz bulunmaları şartıyla) ile 27 nci maddede yazılı giyim giderleri.
3. Mesleki faaliyetle ilgili seyahat ve ikamet giderleri (seyahat maksadının gerektirdiği süre ile sınırlı olmak şartıyla).
4. Mesleki faaliyette kullanılan tesisat, demirbaş eşya ve envantere dahil taşıtlar için Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ayrılan amortismanlar (amortismana tâbi iktisadi kıymetlerin elden çıkarılması halinde aynı Kanunun 328 inci maddesine göre hesaplanacak zararlar dahil). (Ek parantez içi hüküm: 5/12/2019-7194/14 md.) (Şu kadar ki özel tüketim vergisi ve katma değer vergisi hariç ilk iktisap bedeli 135.000 Türk lirasını (1.380.000 TL), söz konusu vergilerin maliyet bedeline eklendiği veya binek otomobilin ikinci el olarak iktisap edildiği hâllerde, amortismana tabi tutarı 250.000 Türk lirasını (2.600.000 TL) aşan binek otomobillerinin her birine ilişkin ayrılan amortismanın en fazla bu tutarlara isabet eden kısmı gider yazılabilir. Bu hükmün uygulanmasında binek otomobilin iktisap edildiği tarihte yürürlükte olan tutar dikkate alınır.)
5. Kiralanan veya envantere dahil olan ve işte kullanılan taşıtların giderleri. (Ek parantez içi hüküm: 5/12/2019-7194/14 md.) (Şu kadar ki binek otomobillerine ilişkin giderlerin en fazla %70’i ve kiralama yoluyla edinilen binek otomobillerinin her birine ilişkin aylık kira bedelinin 5.500 (46.000 TL) Türk lirasına kadarlık kısmı ile binek otomobillerinin iktisabında ödenen özel tüketim vergisi ve katma değer vergisi toplamının en fazla 115.000 (1.200.000 TL) Türk lirasına kadarlık kısmı gider olarak dikkate alınabilir.)
6. Alınan mesleki yayınlar için ödenen bedeller.
7. Mesleki faaliyetin ifası için ödenen mal ve hizmet alım bedelleri.
8. Serbest meslek faaliyetleri dolayısıyla emekli sandıklarına ödenen giriş ve emeklilik aidatları ile mesleki teşekküllere ödenen aidatlar.
9. Mesleki kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için ödenen meslek, ilan ve reklam vergileri ile iş yerleriyle ilgili ayni vergi, resim ve harçlar.
10. Mesleki faaliyetle ilgili olarak kanun, ilam ve mukavelenameye göre ödenen tazminatlar.

Her türlü para cezaları ve vergi cezaları ile serbest meslek erbabının suçlarından doğan tazminatlar gider olarak indirilemez.

GVK Madde 68 Hakkında Genel Açıklama

GVK Madde 68, serbest meslek erbabının (avukat, mali müşavir, doktor, dişhekimi, mimar, mühendis, danışman vb.) hasılattan indirebileceği giderleri ortaya koyan ve serbest meslek kazancının net tutarının (matrahın) tespitinde belirleyici olan hükümdür. Madde 25/12/2003 tarihli 5035 sayılı Kanun ile bugünkü yapısına kavuşturulmuş; 5/12/2019 tarihli 7194 sayılı Kanun ile getirilen binek otomobil gider sınırlamaları sonrasında özellikle taşıt giderleri bakımından pratiğin önemli içtihat noktalarından biri olmuştur.

Maddenin önemli uygulama özellikleri:

• Home ofis düzenlemesi (1. bent): İkametgâhının bir kısmını iş yeri olarak kullanan serbest meslek erbabı, ikametgâh için ödediği kiranın tamamını ve ısıtma-aydınlatma gibi diğer giderlerin yarısını indirebilir. İkametgâh kendi mülkü ise amortismanın yarısı gider yazılabilir.
• Binek otomobil sınırlamaları (4. ve 5. bent): 7194 sayılı Kanun ile getirilen sınırlamalar serbest meslek erbabı için de geçerlidir. Binek otomobillerin tamir, bakım, yakıt gibi cari giderlerinin %70’i, kira bedelinin yasada belirtilen tutara kadarlık kısmı, iktisaba ilişkin ÖTV ve KDV toplamının yasada belirtilen tutara kadarlık kısmı ve amortismanın yasada belirtilen iktisap tutarına isabet eden kısmı gider olarak dikkate alınabilir.
• Tahsil ve ödeme esası: Serbest meslek kazancında tahsil esası geçerli olduğundan giderler de fiilen ödendiği yılda dikkate alınır. Mükellefiyet kaydından önce yapılan harcamalar genelde gider olarak kabul edilmez.
• Mesleki bağlantı kriterleri: Bir giderin GVK m. 68 kapsamında indirilebilmesi için mesleki faaliyetin idamesi ile açık ve doğrudan bir bağı bulunması, yapılan işin mahiyetine uygun olması ve iş hacmi ile mütenasip olması gerekir.
• İndirilmeyecek giderler: Her türlü para cezaları, vergi cezaları ve serbest meslek erbabının suçlarından doğan tazminatlar gider olarak indirilemez.

GVK Madde 68 ile İlgili Mükellef Lehine GİB Özelgeleri

Aşağıda Gelir İdaresi Başkanlığı’nın GVK m. 68 kapsamında verdiği güncel üç özelge derlenmiştir.

1- Stajyer Avukatlara Yapılan Ücret Ödemelerinin İndirimi

Sayı: 84098128-120[68-2021/1]-19979

Tarih: 10.01.2023

İlgili Vergi Dairesi Başkanlığı: İzmir Vergi Dairesi Başkanlığı

KONU: Avukat yanında çalışan stajyer avukatlara yapılan ücret ödemelerinin serbest meslek kazancının tespitinde indirim konusu yapılıp yapılmayacağı.

ÖZET: Gelir İdaresi Başkanlığı, avukat yanında çalışan stajyer avukatlara yapılan ücret ödemelerini m. 68/1 kapsamında değerlendirerek şu sonuca varmıştır: “yanınızda çalıştırdığınız stajyer avukatlara yapılan söz konusu ücret ödemelerinin, Gelir Vergisi Kanununun 68 inci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendi kapsamında mesleki kazancınızın tespitinde gider olarak dikkate alınması mümkün bulunmaktadır.” Özelge, avukatlık mesleğinde stajyer ücretlerinin gider olarak indirilebilirliğini net olarak teyit eden bir referanstır.

2- Serbest Meslek Erbabının Banka Kredisi Faizinin Gider Yazılması

Sayı: 46480499-120.04.99[2021/1769]-94723

Tarih: 05.08.2024

İlgili Vergi Dairesi Başkanlığı: Kayseri Vergi Dairesi Başkanlığı

KONU: Serbest meslek erbabının ofis giderleri, dosya harçları, vergi ve Bağ-Kur borçlarını ödemek için kullandığı banka kredisine ait faiz ve masrafların mesleki kazancın tespitinde gider yazılıp yazılamayacağı.

ÖZET: Gelir İdaresi Başkanlığı, GVK m. 68/1 kapsamında indirilebilecek giderin “mesleki faaliyetin idamesi ile açık ve doğrudan bir bağının bulunması, yapılan işin mahiyetine uygun olması ve iş hacmi ile mütenasip olması” kriterlerine bağlı olduğunu vurgulayarak şu sonuca varmıştır: “faaliyetinizle ilgili ofis giderleri, dosya harçları ve masrafları, vergi, yapılandırma ve Bağ-Kur borçlarını ödemek için çekmiş olduğunuz ve bu amaçla kullanılacak banka kredisine ait dosya masrafı, kredi taksitlerine isabet eden faiz tutarları ile krediye ait masraf olarak kabul edilen banka ve sigorta muameleleri vergisinin mesleki kazancınızın tespitinde gider olarak” dikkate alınabileceği belirtilmiştir. Özelge, serbest meslek erbabının mesleki faaliyetiyle bağlantılı finansman giderlerinin gider yazılabilirliğini net biçimde teyit eden bir referanstır.

3- Mali Müşavir Yanında Çalışan Personelin Tedavi Harcamaları

Sayı: 84098128-120[68/2023/4]-… (Mali Müşavir Yanında Çalışan Personelin Tedavi Harcamaları)

Tarih: 08.11.2023

İlgili Vergi Dairesi Başkanlığı: İlgili Vergi Dairesi Başkanlığı

KONU: Mali müşavirin yanında çalışan personelin tedavi harcamalarının serbest meslek kazancının tespitinde gider olarak indirilip indirilemeyeceği.

ÖZET: Gelir İdaresi Başkanlığı, GVK m. 68/2 kapsamında hizmet erbabının iş yerinde veya iş yerinin müştemilatındaki tedavi ve ilaç giderlerinin serbest meslek kazancının tespitinde gider yazılabileceğini kabul etmiştir: “yanınızda çalışan hizmet erbabının iş yerinde veya iş yerinin müştemilatındaki tedavi ve ilaç giderlerinin 193 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendi kapsamında serbest meslek kazancınızın tespitinde gider olarak dikkate alınması mümkün bulunmaktadır.” Çalışan adına düzenlenen ve SGK tarafından karşılanmayan tutarlar gider olarak indirilirken, iş yeri dışındaki sağlık harcamaları ücret olarak değerlendirilip çalışanın gelir vergisi matrahına eklenerek tevkifata tabi tutulduktan sonra m. 68/1 kapsamında gider yazılır.

Sık Sorulan Sorular

GVK Madde 68 hangi giderleri kapsar?

GVK Madde 68 serbest meslek erbabının mesleki kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yaptığı genel giderler, hizmetli/işçi giderleri, mesleki seyahat ve ikamet giderleri, amortismanlar, taşıt giderleri (binek otomobil sınırları dahil), mesleki yayın bedelleri, mal ve hizmet alımları, emekli sandığı ve mesleki teşekkül aidatları, ayni vergi-resim-harçlar ile mesleki tazminatları kapsar.

Avukat veya mali müşavir home ofis kirasını gider yazabilir mi?

GVK m. 68/1 uyarınca ikametgâhının bir kısmını iş yeri olarak kullanan serbest meslek erbabı, ikametgâh için ödediği kiranın tamamını ve ısıtma-aydınlatma gibi diğer giderlerin yarısını mesleki kazancın tespitinde gider olarak indirebilir. İkametgâh kendi mülkü ise amortismanın yarısı gider yazılabilir.

Stajyer avukata yapılan ücret ödemesi gider yazılabilir mi?

Evet. Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 10/01/2023 tarihli özelgesine göre avukat yanında çalışan stajyer avukatlara yapılan ücret ödemeleri GVK m. 68/1 kapsamında mesleki kazancın tespitinde gider olarak indirilebilir.

Serbest meslek erbabının binek otomobil giderlerinde sınırlama var mı?

Evet. 5/12/2019 tarihli 7194 sayılı Kanun ile getirilen sınırlamalar serbest meslek erbabı için de geçerlidir. Binek otomobillerin tamir, bakım, yakıt gibi cari giderlerinin %70’i, kira bedelinin yasada belirtilen tutara kadarlık kısmı, iktisaba ilişkin ÖTV ve KDV toplamının yasada belirtilen tutara kadarlık kısmı ve amortismanın yasada belirtilen iktisap tutarına isabet eden kısmı gider olarak dikkate alınabilir.

Para cezaları ve vergi cezaları gider yazılabilir mi?

Hayır. GVK m. 68 son fıkrası uyarınca her türlü para cezaları, vergi cezaları ile serbest meslek erbabının suçlarından doğan tazminatlar serbest meslek kazancının tespitinde gider olarak indirilemez.

Sonuç

GVK Madde 68, serbest meslek erbabı için kazanç tespitinin temel hükmüdür. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 68. maddesi, home ofis kullanımı, personel giderleri, taşıt giderleri ve mesleki finansman giderleri gibi günlük pratikte sık karşılaşılan kalemleri düzenler. 7194 sayılı Kanun ile getirilen binek otomobil sınırlamaları sonrasında serbest meslek erbabının taşıt giderlerini doğru hesaplaması, mesleki faaliyet ile gider arasında açık ve doğrudan bağ kurması ile tahsil esası gereği ödendiği yılda gider yazma kuralına uyması, hak kayıplarının önüne geçilmesi bakımından önem taşımaktadır.