İçerik Başlıkları
GVK Madde 103, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nda gelir vergisine tabi gelirlerin artan oranlı tarife üzerinden vergilendirilmesini düzenleyen temel hükümdür. Maddede %15, %20, %27, %35 ve %40 olmak üzere beş gelir dilimi yer alır; ücret gelirleri için üçüncü ve dördüncü dilim tutarları diğer gelir türlerinden daha yüksek belirlenmiştir. Dilim tutarları her yıl yeniden değerleme oranı ile güncellenir. 5/12/2019 tarihli 7194 sayılı Kanun ile bugünkü beş dilim yapısı oluşturulmuştur.
GVK Madde 103 – Gelir Vergisi Tarifesi
Madde 103- (Değişik: 5/12/2019-7194/17 md.) Gelir vergisine tabi gelirler;
- 18.000 TL’ye (190.000 TL) kadar %15
- 40.000 TL’nin (400.000 TL) 18.000 TL’si (190.000 TL) için 2.700 TL (28.500 TL), fazlası %20
- 98.000 TL’nin (1.000.000 TL) 40.000 TL’si (400.000 TL) için 7.100 TL (70.500 TL) (ücret gelirlerinde 148.000 TL’nin (1.500.000 TL) 40.000 TL’si (400.000 TL) için 7.100 TL (70.500 TL)), fazlası %27
- 500.000 TL’nin (5.300.000 TL) 98.000 TL’si (1.000.000 TL) için 22.760 TL (232.500 TL) (ücret gelirlerinde 500.000 TL’nin (5.300.000 TL) 148.000 TL’si (1.500.000 TL) için 36.260 TL (367.500 TL)), fazlası %35
- 500.000 TL’den fazlasının (5.300.000 TL) 500.000 TL’si (5.300.000 TL) için 163.460 TL (1.737.500 TL) (ücret gelirlerinde 500.000 TL’den (5.300.000 TL) fazlasının 500.000 TL’si (5.300.000 TL) için 159.460 TL (1.697.500 TL)), fazlası %40
oranında vergilendirilir.
GVK Madde 103 Hakkında Genel Açıklama
GVK Madde 103, Türk vergi sisteminin gelir vergisi tarifesini düzenleyen ve artan oranlı vergilendirme ilkesini somutlaştıran temel hükümdür. Madde 5/12/2019 tarihli 7194 sayılı Kanun ile bugünkü beş dilim yapısına kavuşturulmuş; tarihsel olarak dört dilim olarak uygulanan tarifeye %40 oranıyla beşinci dilim eklenmiştir. Dilim tutarları parantez içinde yer alan 2024 yılı için 190.000 TL, 400.000 TL, 1.000.000 TL ve 5.300.000 TL şeklinde belirlenmiş olup her yıl Hazine ve Maliye Bakanlığı’nca açıklanan yeniden değerleme oranı ile güncellenir. 2025 yılı için kanundaki tutarlar yeniden değerleme oranı uygulanmak suretiyle yine güncellenmiştir.
Tarifenin önemli özellikleri:
- Beş dilim, beş oran: %15, %20, %27, %35 ve %40 olmak üzere artan oran sistemi uygulanır. Her dilim sadece o dilime giren tutar üzerinden hesaplanır; tüm gelire en yüksek oran uygulanmaz.
- Ücret gelirlerinde farklı dilim tutarları: Tarifenin üçüncü ve dördüncü dilim tutarları ücret gelirleri için diğer gelir türlerinden yüksek belirlenmiştir. Bu durum, ücret geliri elde edenlerin sermaye/işletme geliri elde edenlere göre daha geç üst dilime girmesini sağlar.
- Bağlantılı maddeler: GVK m. 21 (mesken kira istisnası), m. 86 (toplama yapılmayan haller), m. 89 (diğer indirimler) ve m. 18 (telif kazancı istisnası) gibi hükümlerde “tarifenin ikinci dilimi”, “tarifenin üçüncü dilim ücret tutarı”, “tarifenin dördüncü dilimi” gibi atıflar yer alır. Bu atıflar her yıl tarife tutarlarının güncellenmesi ile birlikte otomatik olarak yeni değerlere kavuşur.
- Geçici 91, 99, 101 maddeleri: Bazı dönemlerde yeniden değerleme oranı dışında özel oran ve dilim uygulamaları geçici maddelerle yapılmıştır.
Tarifenin uygulamasında dikkat edilmesi gereken nokta, mükellefin elde ettiği gelirin türünün doğru tespit edilmesidir: ücret geliri için tarifenin ücret diliminin, diğer gelir türleri (ticari kazanç, SMK, GMSİ, MSİ, değer artış kazancı) için diğer dilim tutarlarının uygulanması gerekir.
Sık Sorulan Sorular
GVK Madde 103 vergi oranları nedir?
GVK Madde 103 uyarınca gelir vergisi artan oranlı tarife üzerinden hesaplanır: birinci dilim %15, ikinci dilim %20, üçüncü dilim %27, dördüncü dilim %35 ve beşinci dilim %40 oranındadır. Dilim tutarları her yıl yeniden değerleme oranı ile güncellenir.
Ücret gelirinde tarife farklı mı uygulanır?
Evet. GVK m. 103 ücret gelirleri için tarifenin üçüncü ve dördüncü dilim tutarlarını diğer gelir türlerinden daha yüksek belirlemiştir. Bu sayede ücret geliri elde edenler daha geç üst gelir dilimine girmekte ve daha düşük efektif vergi yükü ile karşılaşmaktadır.
Artan oranlı tarife nasıl hesaplanır?
Artan oranlı tarifede her dilim sadece o dilime giren tutar üzerinden hesaplanır. Örneğin 2024 yılı için 250.000 TL ücret geliri elde eden bir mükellef, ilk 190.000 TL’si %15, 190.000-400.000 TL aralığındaki kısım %20 oranında vergilendirilir; toplam gelire en yüksek oran uygulanmaz. Tarifedeki sabit tutarlar (28.500 TL, 70.500 TL gibi) her dilime kadarki vergi toplamını ifade eder.
GVK Madde 103 dilim tutarları her yıl güncellenir mi?
Evet. Tarifedeki dilim tutarları her yıl Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından açıklanan yeniden değerleme oranı uygulanarak güncellenir. Güncellenmiş tutarlar Resmî Gazete’de yayımlanan tebliğ ile duyurulur.
Sonuç
GVK Madde 103, Türk gelir vergisi sisteminin omurgasını oluşturan ve mükelleflerin yıllık beyanname üzerinde vergi yüklerini belirleyen tarife hükmüdür. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 103. maddesinde yer alan beş dilimli artan oranlı tarife (%15, %20, %27, %35, %40), 7194 sayılı Kanun ile getirilen %40 oranındaki beşinci dilim ve ücret gelirleri için farklı belirlenen üçüncü-dördüncü dilim tutarları ile Türk vergi sisteminin temel parametresidir. Mükelleflerin yıllık vergilendirilmelerinde GVK m. 21, m. 86, m. 89 ve m. 18 gibi maddelerdeki tarife atıflarını doğru takip etmesi, hak kayıplarının önüne geçilmesi bakımından önem taşımaktadır.
