GVK Madde 25 – Tazminat ve Yardımlarda Gelir Vergisi İstisnası

GVK Madde 25, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nda hangi tazminat ve yardımların gelir vergisinden müstesna tutulacağını 10 bent halinde düzenleyen istisna hükmüdür. Madde kapsamında ölüm-engellilik-hastalık nedeniyle verilen tazminatlar, işsizlik ödeneği, işe başlatmama tazminatı, çocuk zamları, evlenme/doğum yardımları, sosyal sigorta ödemeleri, kıdem tazminatları, ikale sözleşmesi kapsamındaki tazminatlar, nafaka, yardım sandığı ödemeleri ile yabancı ülkelerde bulunan sosyal güvenlik kurumları tarafından ödenen tazminatlar yer almaktadır. 21/3/2018 tarihli ve 7103 sayılı Kanun ile 7. bende eklenen (b) alt bendi, ikale sözleşmesi kapsamında yapılan ek ödemelerin istisnaya tabi tutulmasını en yüksek Devlet memuruna ödenen azami emekli ikramiyesini aşmayan kısımla sınırlandırmıştır.

GVK Madde 25 – Tazminat ve Yardımlarda Gelir Vergisi İstisnası

Madde 25 –

Aşağıda yazılı tazminat ve yardımlar Gelir Vergisinden müstesnadır:

1. (Değişik:18/1/2019-7162/2 md.) Ölüm, engellilik ve hastalık sebebiyle verilen tazminat ve yardımlar ile 25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu uyarınca ödenen işsizlik ödeneği ve 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa göre ödenen işe başlatmama tazminatı;

2. Muhtaç olanlara belli bir süre için veya hayat kaydiyle yapılan yardımlar (Asker ailelerine yapılan yardımlarla hayır derneklerinin ve yardım sandıklarının yardımları mutlak olarak bu istisnaya girerler.);

3. (Değişik: 26/8/2001-4697/3 md.) Kanunla kurulan emekli sandıkları ile 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20 nci maddesinde belirtilen sandıklar tarafından, kendilerine zat aylığı bağlananlara aylıkları dışında, kanunları veya statüleri gereğince verilen emekli, dul, yetim ve evlilik ikramiyeleri veya iade olunan mevduatı ve sürelerini doldurmamış bulunanlarla dul ve yetimlerine toptan ödenen tazminatlar (506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20 nci maddesinde belirtilen sandıklar tarafından ödenen tazminat, yardım ve toptan ödemeler en yüksek Devlet memuruna çalışılan süreye bağlı olarak ödenen tutardan fazla ise aradaki fark ücret olarak vergiye tabi tutulur. Bu mukayesede gerek muhtelif sandıklardan gerek aynı sandıktan muhtelif zamanlarda yapılan ikramiye, tazminat ve toptan ödemeler topluca dikkate alınır.);

4. Hizmet erbabına ödenen çocuk zamları (Bu zamlar Devletçe verilen miktarları aştığı takdirde, fazlası vergiye tabi tutulur.);

5. Evlenme ve doğum münasebetiyle hizmet erbabına yapılan yardımlar (Bu istisna hizmet erbabının iki aylığına veya buna tekabül eden gündeliklerinin tutarına kadar olan yardım kısmına uygulanır.);

6. Sosyal sigorta kurumları tarafından sigortalılara yapılan ödemeler;

7. (Değişik: 21/3/2018-7103/5 md.) a) 25/8/1971 tarihli ve 1475 sayılı İş Kanunu ve 20/4/1967 tarihli ve 854 sayılı Deniz İş Kanununa göre ödenmesi gereken kıdem tazminatlarının tamamı ile 13/6/1952 tarihli ve 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanuna göre ödenen kıdem tazminatlarının hizmet erbabının 24 aylığını aşmayan miktarları (Hizmet ifa etmeksizin ödenen ücretler tazminat sayılmaz.); b) Hizmet erbabının tabi olduğu mevzuata göre bu bendin (a) alt bendinde belirtilen istisna tutarının hesabında dikkate alınmak şartıyla, hizmet sözleşmesi sona erdikten sonra; karşılıklı sonlandırma sözleşmesi veya ikale sözleşmesi kapsamında ödenen tazminatlar, iş kaybı tazminatları, iş sonu tazminatları, iş güvencesi tazminatları gibi çeşitli adlar altında yapılan ödemeler ve yardımlar (Bu bendin uygulamasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.);

8. Genel olarak nafakalar(Alanlar için);

9. Yardım sandıkları tarafından statüleri gereğince kendi üyelerine ölüm, engellilik, hastalık, doğum, evlenme gibi sebeplerle yapılan yardımlar. (…)

10. (Ek: 4/12/1985-3239/44 md.) Yabancı ülkelerde bulunan sosyal güvenlik kurumları tarafından ödenen emekli, dul, yetim ve evlenme ikramiyeleri veya iade olunan mevduat, sürelerini doldurmamış bulunanlarla, dul ve yetimlerine toptan ödenen tazminat ve yardımlar. Vatan hizmetleri yardımlarında:

GVK Madde 25 Hakkında Genel Açıklama

GVK Madde 25, Türk vergi sisteminde sosyal devlet ilkesinin önemli bir yansıması olarak ölüm, sakatlık, hastalık, işsizlik gibi sosyal risklere karşı bireylere yapılan ödemeleri istisna kapsamına almaktadır. Bunun yanı sıra GVK Madde 61 kapsamında ücret olarak değerlendirilebilecek bazı ödemelerin (çocuk zamları, evlenme/doğum yardımları, kıdem tazminatı vb.) belirli sınırlar dahilinde vergi dışı tutulmasını sağlar.

GVK Madde 25/1, 18/1/2019 tarihli 7162 sayılı Kanun ile yeniden düzenlenerek ölüm, engellilik ve hastalık sebebiyle verilen tazminat ve yardımların yanında 4447 sayılı Kanun uyarınca ödenen işsizlik ödeneği ile 4857 sayılı İş Kanunu’na göre ödenen işe başlatmama tazminatını da istisna kapsamına almıştır. Bu bent, gerek doğrudan işveren ödemeleri gerek arabuluculuk uzlaşması sonucu yapılan ödemeler açısından geniş bir koruma alanı sağlar.

GVK Madde 25/7, 21/3/2018 tarihli 7103 sayılı Kanun ile yeniden düzenlenerek (a) ve (b) alt bentleri olarak ayrılmıştır. (a) bendi; 1475 sayılı İş Kanunu, 854 sayılı Deniz İş Kanunu ve 5953 sayılı Basın İş Kanunu kapsamında ödenen kıdem tazminatlarının tamamı (basın iş kanunu için 24 aylık tutarı aşmayan kısmı) için istisna öngörmektedir. (b) bendi ise 27/03/2018 tarihinden itibaren yürürlüğe giren yeni bir kavram olarak; karşılıklı sonlandırma sözleşmesi (ikale sözleşmesi) kapsamında ödenen tazminatlar, iş kaybı tazminatları, iş sonu tazminatları, iş güvencesi tazminatları gibi çeşitli adlar altında yapılan ödemeleri (a) bendindeki istisna tutarının (en yüksek Devlet memuru azami emekli ikramiyesi) hesabında dikkate alınmak şartıyla istisnaya tabi tutmuştur.

Uygulamada GVK Madde 25 kapsamında en yoğun ihtilaf 27/03/2018 öncesi ikale sözleşmesi kapsamında ödenen tazminatların ücret niteliği taşıyıp taşımadığı noktasında yaşanmıştır. Danıştay, müstakar içtihatlarıyla 27/03/2018 öncesi ikale ödemelerinin ücret mahiyetinde olmadığını ve gelir vergisi kesintisine tabi tutulamayacağını kabul etmektedir. 27/03/2018 sonrası dönem için ise (b) bendindeki tavan sınırı belirleyici olmaktadır.

GVK Madde 25/8 kapsamında, mahkeme kararıyla ödenen nafakaların alanlar yönünden gelir vergisinden istisna olduğu açıkça düzenlenmiştir. Bu istisna, eşler veya çocuklar için ödenen yoksulluk, iştirak veya tedbir nafakalarının tamamını kapsar. Nafakayı ödeyen mükellef bakımından ise nafaka, gelir vergisi matrahından indirilebilecek bir gider değildir.

GVK Madde 25‘in uygulamasında dikkat edilmesi gereken bir başka husus; istisna kapsamına alınan ödemelerin tavan kontrolü ile sınırlı olduğudur. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun geçici 20. maddesinde belirtilen sandıklar tarafından ödenen tazminatların en yüksek Devlet memuruna çalışılan süreye bağlı olarak ödenen tutarı aşması halinde aradaki fark ücret olarak vergiye tabi tutulur. Kıdem tazminatı bakımından da en yüksek Devlet memurunun aldığı tavan tutar (her yıl güncellenen) belirleyicidir.

GVK Madde 25 ve Tazminat İstisnası ile İlgili Danıştay Kararları

Aşağıda Gelir Vergisi Kanunu Madde 25’in uygulamasına doğrudan etki eden iki güncel Danıştay 3. Daire kararı derlenmiştir.

1- DANIŞTAY 3. Daire

Esas Yıl/No: 2023/4707

Karar Yıl/No: 2024/4804

Karar tarihi: 24.09.2024

27/03/2018 ÖNCESİ İKALE SÖZLEŞMESİ KAPSAMINDA ÖDENEN EK ÖDEME (PRİM) – ÜCRET NİTELİĞİ TAŞIMADIĞINDAN GELİR VERGİSİNE TABİ DEĞİLDİR – VERGİ DAVA DAİRESİ KARARININ BOZULMASI

ÖZET: Davacı ile işveren arasında 27/03/2018 tarihinden önce yapılan ikale sözleşmesi uyarınca iş ilişkisinin sona erdirilmesi üzerine işveren tarafından davacıya yasal hak ve alacaklarına ilave olarak “ek ödeme (prim) ödemesi” adı altında 1.363.195 TL ödeme yapılmış ve bu tutar üzerinden ücret kabul edilerek gelir (stopaj) vergisi kesintisi yapılmıştır. Davacı, kesintinin düzeltme ve şikayet yoluyla iadesini talep etmiş; Vergi Mahkemesi davayı reddetmiş, Bölge İdare Mahkemesi de istinaf başvurusunu reddetmiştir. Danıştay 3. Daire, müstakar içtihatlara atıfla şu önemli ilkeyi ortaya koymuştur: “Düzeltme yoluyla şikayet başvurusuna konu edilen kesintinin ilgili olduğu ek ödemenin (prim), iş akdinin işveren tarafından tek taraflı olarak feshedilmesi nedeniyle işsiz kalan davacıya yasal zorunluluk olmadan, aralarındaki protokol uyarınca gerçekleştirildiği, işine son verilen kişiye yapılan ödemenin hizmet karşılığı yapılması da söz konusu olamayacağından bu ödemenin ücret niteliği taşımadığı ve hangi ad altında yapıldığının vergisel açıdan bir önemi bulunmadığı gibi yasal sorumluluk ve zorunluluk olmaksızın yapılmış olması da tevkifata tabi tutulmasını gerektiren bir durum olarak değerlendirilemeyeceğinden, davayı reddeden Vergi Mahkemesi kararına yöneltilen istinaf başvurusunun reddine dair Vergi Dava Dairesi kararının bozulması gerekmiştir.” Daire, davacının temyiz isteminin kabulü ile Vergi Dava Dairesi kararının BOZULMASINA hükmetmiştir. Karar, 27/03/2018 öncesi ikale sözleşmesi kapsamında yapılan ek tazminat ödemelerinin gelir vergisine tabi olmadığını ve GVK Madde 25 kapsamında vergi hatası niteliğinde bir uyuşmazlık olduğunu net şekilde teyit eden müstakar içtihat niteliğindeki bir referanstır.

2- DANIŞTAY 3. Daire

Esas Yıl/No: 2023/3561

Karar Yıl/No: 2024/3410

Karar tarihi: 27.05.2024

15/09/2019 TARİHLİ İKALE SÖZLEŞMESİ KAPSAMINDA ÖDENEN EK BRÜT İKRAMİYE – GVK MADDE 25/7/B TAVAN KONTROLÜ DIŞINDA KALAN KISIM ÜCRET OLARAK VERGİLENDİRİLİR – TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİ

ÖZET: Davacının iş akdi 15/09/2019 tarihli ikale sözleşmesi ile sona erdirilmiş; sözleşme uyarınca ek brüt ikramiye, sanayağ bedeli, taşınma yardımı, “unilever ikramiye” ve kıdem teşvik primi adı altında ödemeler yapılmış ve tüm bu ödemelerden gelir vergisi tevkifatı yapılmıştır. Davacı, kesintinin iadesini talep etmiş; Vergi Mahkemesi davayı reddederken şu önemli tespiti yapmıştır: “Davacıya işverence sanayağ bedeli, unilever ikramiye ve kıdem teşvik primi adı altında yapılan ödemelerin, ücret niteliği taşıdığı, öte yandan, ikale sözleşmesi kapsamında yapılan ek brüt ikramiye ve taşınma yardımı adı altındaki ödemelere ilişkin olarak yıllık tavan tutarı üzerinden hesaplanarak çalışanlara ödenen kıdem tazminatı dışındaki ödemeler gelir (stopaj) vergisinden istisna tutulmadığından söz konusu ödemeler üzerinden gelir vergisi kesilmesinde hukuka aykırılık görülmediği”. Bölge İdare Mahkemesi de istinaf başvurusunu reddetmiştir. Danıştay 3. Daire, davacının temyiz isteminin REDDİNE ve Vergi Dava Dairesi kararının ONANMASINA hükmetmiştir. Karar, 7103 sayılı Kanun ile getirilen GVK Madde 25/7/b hükmüne göre 27/03/2018 sonrası ikale ödemelerinde “en yüksek Devlet memuruna ödenen azami emekli ikramiyesi tavanı“nın aşılması halinde aşan kısmın ücret olarak vergiye tabi tutulacağını ve sanayağ bedeli/unilever ikramiyesi/kıdem teşvik primi gibi adlandırmaların ödemenin niteliğini değiştirmediğini net biçimde teyit eden güncel bir referanstır.

3- DANIŞTAY 3. Daire

Esas Yıl/No: 2023/6398

Karar Yıl/No: 2025/412

Karar tarihi: 06.02.2025

İKALE SÖZLEŞMESİ KAPSAMINDA EK TAZMİNAT (KIDEM) – REKABET ETMEME İVAZ ÖDEMESİ AYRIMI – DAVALI İDARENİN TEMYİZİNİN REDDİ + DAVACI TEMYİZİNİN KABULÜ

ÖZET: Davacının iş akdi 25/02/2015 tarihli ikale sözleşmesiyle kademeli olarak 31/12/2017 tarihi itibarıyla sonlandırılmış; sözleşme uyarınca “Geçiş sürecindeki süreyi dikkate alarak Yöneticinin 2016 yılındaki brüt ücreti üzerinden hesaplanacak kıdem tazminatı tutarına karşılık gelen brüt meblağ (Ek Tazminat)” ve “İki yıllık rekabet etmeme yükümlülüğünün karşılığı olarak 2016 yılı 12 aylık ücretinin %150’sine denk brüt meblağ (İvaz Ödemesi)” ödemelerinden 2.265.368,60 TL gelir vergisi kesintisi yapılmıştır. Vergi Mahkemesi ek tazminatın GVK Geçici Madde 89 kapsamında iade edilmesi gerektiğini, ancak ivaz ödemesinin “rekabet etmeme karşılığında” yapıldığından ücret olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Danıştay 3. Daire, davalı idarenin temyiz isteminin REDDİNE (ek tazminat kısmında ONAMA), davacının temyiz isteminin KABULÜNE ve ivaz ödemesi yönünden Vergi Dava Dairesi kararının BOZULMASINA hükmetmiştir. Daire önemli ilkeyi ortaya koymuştur: “İkale sözleşmesi uyarınca yapılan ivaz ödemesinin, işsiz kalan davacıya yasal zorunluluk olmadan aralarındaki protokol uyarınca gerçekleştirildiği dikkate alındığında, hizmet karşılığı olduğu kabul edilemeyeceğinden ücret niteliğini taşımadığı, öte yandan, hangi ad altında yapıldığının vergisel açıdan bir önemi bulunmadığı gibi yasal sorumluluk ve zorunluluk olmaksızın yapılmış olması da tevkifata tabi tutulmasını gerektiren bir durum olarak değerlendirilemeyeceği”. Karar, GVK Madde 25/7/b ve Geçici Madde 89 kapsamında 27/03/2018 öncesi ikale ödemelerinin yanı sıra “rekabet etmeme tazminatı (ivaz)” ödemelerinin de ücret niteliği taşımadığını ortaya koyan ve uygulamada önemli sonuçlar doğuran 2025 yılına ait en güncel referans niteliğindedir.

GVK Madde 25 ile İlgili Mükellef Lehine GİB Özelgeleri

Aşağıda Gelir Vergisi Kanunu Madde 25’in uygulamasında mükellef lehine sonuçlanan üç güncel GİB özelgesi derlenmiştir.

1- ZORUNLU/İHTİYARİ ARABULUCULUK SONUCU ÖDENEN İŞE BAŞLATMAMA TAZMİNATI GVK MADDE 25/1 İSTİSNASI KAPSAMINDADIR

Kayseri Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen 07.06.2021 tarih ve 64597866-120[25/1]-9209 sayılı özelgede; iş sözleşmesi feshedilen personelin işe iade davası açabilmek için arabulucuya başvurması ve bankayla arabulucu nezdinde anlaşması sonucu ödenen sekiz aylık ücretini geçmeyen işe başlatmama tazminatının GVK Madde 25/1 kapsamında gelir vergisinden istisna edilip edilemeyeceği incelenmiştir. İdare, “iş sözleşmesi feshedilen ve işe iade davası açabilmek için arabulucuya başvuran personel ile Bankanızın, arabulucu nezdinde anlaşması sonucu, söz konusu personele ödenecek sekiz aylık ücretini geçmeyen işe başlatmama tazminatının, Gelir Vergisi Kanununun 25 inci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendi kapsamında gelir vergisinden istisna edilmesi mümkün bulunmaktadır.” görüşünü vererek mükellef lehine sonuçlanmıştır. Ancak idare, iş sözleşmesi feshedilmeden önce çıkış koşullarında mutabık kalınması için ihtiyari arabuluculuk müessesine başvurulması halinde ödenecek ek tazminatların 4857 sayılı Kanun m. 21 kapsamında değerlendirilemeyeceğini, bu durumda ek tazminatın GVK Madde 25/7/b kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini de belirtmiştir. Özelge, arabuluculuk sonucu işe başlatmama tazminatı ile diğer ek tazminatların ayırımı bakımından önemli bir referanstır.

2- ARABULUCULUK ANLAŞMA BELGESİNE İSTİNADEN ÖDENEN İŞE BAŞLATMAMA TAZMİNATI İSTİSNADIR

Kayseri Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen 23.01.2020 tarih ve 64597866-120[25/1]-2275 sayılı özelgede; bankanın çalışanına işe iade talebinin kabul edilmemesi nedeniyle “Arabuluculuk Anlaşma Tutanağı” uyarınca ödenen brüt 41.210 TL işe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süreye karşılık brüt 9.890 TL ve fazla çalışma ücreti brüt 2.000 TL’lik toplam 53.100 TL’nin vergisel niteliği incelenmiştir. İdare, “iş sözleşmesi feshedilen ve işe iade davası açabilmek için arabulucuya başvuran personel ile Bankanızın, arabulucu nezdinde anlaşması sonucu düzenlenen Arabuluculuk Anlaşma Tutanağı uyarınca, söz konusu personele ödenen işe başlatmama tazminatının, Gelir Vergisi Kanununun 25 inci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendi kapsamında gelir vergisinden istisna edilmesi mümkün bulunmaktadır.” görüşünü vererek mükellef lehine sonuç ortaya koymuştur. Aynı özelgede; ücret mahiyetinde bulunan boşta geçen süre ödemesi ile fazla mesai ödemesinden ise tevkifat yapılması gerektiği de belirtilmiştir. Özelge, arabuluculuk yoluyla sonuçlandırılan iş davalarında işe başlatmama tazminatının vergi istisnası kapsamında olduğunu teyit eden önemli bir referanstır.

3- DEVRALINAN ŞİRKETTE GEÇEN HİZMET SÜRELERİ TOPLAMINA GÖRE HESAPLANAN KIDEM TAZMİNATI İSTİSNA KAPSAMINDADIR

İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen 20.04.2020 tarih ve 62030549-120[25-2018/360]-336873 sayılı özelgede; şirket birleşmesi sonrası devralınan şirkette geçen hizmet süreleri de dikkate alınarak hesaplanan kıdem tazminatının GVK Madde 25/7/a kapsamında istisna edilip edilemeyeceği hususu incelenmiştir. İdare, 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesi kapsamındaki kıdem tazminatı hükümlerine değinerek “şirket çalışanlarına devir aldığınız şirkette geçen hizmet süreleri de dikkate alınarak hesaplanan ve 1475 Sayılı Kanununun 14 üncü maddesi kapsamında ödenen kıdem tazminatı tutarının, Gelir Vergisi Kanununun 25 inci maddesinin birinci fıkrasının (7) numaralı bendinin (a) alt bendi uyarınca, en yüksek Devlet memuruna ödenen azami emekli ikramiyesini aşmayan kısmının gelir vergisinden istisna edilmesi, bu tutarı aşan kısmın ise gelir vergisine tabi tutulması gerekmektedir.” görüşünü ortaya koymuştur. Özelge, şirket birleşmelerinde personelin geçmiş hizmet sürelerinin de istisna hesabında dikkate alınabilmesini sağlayan mükellef lehine bir referanstır.

Sık Sorulan Sorular

GVK Madde 25 kapsamında hangi ödemeler gelir vergisinden istisnadır?

Madde, 10 bent halinde sayılan tazminat ve yardımları gelir vergisinden istisna tutar: (1) ölüm, engellilik, hastalık tazminatları + işsizlik ödeneği + işe başlatmama tazminatı; (2) muhtaçlara yapılan yardımlar; (3) emekli/dul/yetim/evlilik ikramiyeleri; (4) çocuk zamları (Devlet tutarını aşan kısım vergiye tabi); (5) evlenme/doğum yardımları (iki aylık ücret kısmına kadar); (6) sosyal sigorta ödemeleri; (7/a) kıdem tazminatları, (7/b) ikale sözleşmesi tazminatları (tavan dahilinde); (8) nafakalar (alanlar yönünden); (9) yardım sandığı ödemeleri; (10) yabancı sosyal güvenlik kurumu ödemeleri.

İkale sözleşmesi kapsamında ödenen tazminatlar GVK Madde 25’e göre vergiden istisna mıdır?

21/3/2018 tarihli ve 7103 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikten önce yapılan (27/03/2018 öncesi) ikale sözleşmeleri kapsamında ödenen ek tazminatlar Danıştay müstakar içtihatlarına göre ücret niteliği taşımadığından tamamen gelir vergisine tabi değildir (D3 K.2024/4804). 27/03/2018 sonrası dönemde ise GVK Madde 25/7/b kapsamında en yüksek Devlet memuru azami emekli ikramiyesi tavanını aşmayan kısım istisnaya tabi tutulurken, aşan kısım ücret olarak vergiye tabi tutulur.

Kıdem tazminatının ne kadarı GVK Madde 25’e göre vergiden istisnadır?

GVK Madde 25/7/a‘ya göre 1475 sayılı İş Kanunu ve 854 sayılı Deniz İş Kanunu kapsamında ödenen kıdem tazminatlarının tamamı en yüksek Devlet memuruna ödenen azami emekli ikramiyesi tavanı dahilinde istisnadır. 5953 sayılı Basın İş Kanunu kapsamında ödenen kıdem tazminatlarında ise hizmet erbabının 24 aylığını aşmayan kısmı istisna edilir. Hizmet ifa etmeksizin ödenen ücretler tazminat sayılmaz. İhbar tazminatı ise istisna kapsamında olmayıp tamamı ücret olarak vergiye tabidir.

GVK Madde 25’e göre nafaka gelir vergisinden istisna mıdır?

Evet. GVK Madde 25/8‘e göre genel olarak nafakalar (yoksulluk, iştirak, tedbir nafakası dahil) alanlar yönünden gelir vergisinden istisnadır. Yani nafakayı alan eş veya çocuk için bu ödeme vergiye tabi gelir sayılmaz. Ödeyen mükellef bakımından ise nafaka, gelir vergisi matrahından indirilebilecek bir gider değildir; GVK Madde 89‘da nafaka indirimi öngörülmemiştir.

Arabuluculuk sonucu ödenen tazminat GVK Madde 25 kapsamında mıdır?

İş sözleşmesi feshedildikten sonra işe iade davası açabilmek için arabulucuya başvuran personel ile işverenin arabulucu nezdinde anlaşması sonucu ödenen sekiz aylık ücreti geçmeyen işe başlatmama tazminatı, GİB’in 07.06.2021 tarih ve 64597866-120[25/1]-9209 sayılı özelgesinde belirttiği üzere, GVK Madde 25/1 kapsamında gelir vergisinden istisnadır. Ancak iş sözleşmesi feshedilmeden önce ihtiyari arabuluculuk sonucu ödenen ek tazminatlar 4857 sayılı Kanun m. 21 kapsamında değerlendirilemediğinden 25/1 istisnası uygulanmaz; bu durumda GVK Madde 25/7/b tavan kuralı işler.

Sonuç

GVK Madde 25, Türk vergi sisteminde sosyal devlet ilkesinin somutlaştığı temel istisna hükmü olup ölüm-engellilik-hastalık tazminatlarından kıdem tazminatına, ikale ödemelerinden nafakaya kadar geniş bir sosyal güvenlik ödemeleri yelpazesini gelir vergisinden müstesna tutmaktadır. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu‘nun 25. maddesi kapsamındaki en yoğun ihtilaf, 7103 sayılı Kanun ile 21/3/2018 tarihinde getirilen 7. bentteki (b) alt bendinin yorumu üzerinden yaşanmıştır. Danıştay 3. Daire’nin E.2023/4707, K.2024/4804 sayılı kararı 27/03/2018 öncesi ikale ödemelerinin ücret niteliği taşımadığını teyit ederken, aynı dairenin E.2023/3561, K.2024/3410 sayılı kararı 27/03/2018 sonrası ödemelerde tavan kontrolünün önemini ortaya koymaktadır. Mükelleflerin işe iade, ikale, arabuluculuk gibi süreçlerde GVK Madde 25 kapsamındaki istisna haklarından eksiksiz yararlanabilmesi için tazminat türleri ve ödeme tarihlerinin doğru sınıflandırılması büyük önem taşımaktadır.