İçerik Başlıkları
GVK Madde 92 – Yıllık Beyannamenin Verilmesi, bir takvim yılına ait gelir vergisi beyannamesinin hangi süre içinde ve nereye verileceğini düzenler. Kural olarak beyanname, izleyen yılın Mart ayının başından yirmibeşinci günü akşamına kadar yetkili vergi dairesine verilir veya taahhütlü posta ile gönderilir. Memleketi terk ve ölüm hâlleri için ise özel süreler öngörülmüştür.
GVK Madde 92 Madde Metni
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 92. maddesinin yürürlükteki tam metni şu şekildedir:
“Bir takvim yılına ait beyanname izleyen yılın Mart ayının başından yirmibeşinci günü akşamına kadar tam mükellefiyette vergiyi tarha yetkili vergi dairesine, dar mükellefiyette Türkiye’de vergi muhatabı mevcutsa onun Türkiye’de oturduğu yerin, Türkiye’de vergi muhatabı yoksa işyerinin, işyeri birden fazla ise bu işyerlerinden herhangi birisinin bulunduğu yer vergi dairesine verilir veya taahhütlü olarak posta ile gönderilir.
Takvim yılı içinde memleketi terk edenlerin beyannameleri memleketi terke takaddüm eden 15 gün, ölüm halinde, ölüm tarihinden itibaren 4 ay içinde verilir.”
Maddenin birinci fıkrası 9/4/2003 tarihli ve 4842 sayılı Kanunla düzenlenmiştir. Güncel metin için 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (mevzuat.gov.tr) bağlantısına bakılabilir.
GVK Madde 92 Hakkında Genel Açıklama
Türk gelir vergisi sistemi, kural olarak beyan esasına dayanır. Mükellef, bir takvim yılı içinde elde ettiği ve toplanması gereken gelirleri yıllık beyanname ile bildirir. 92. madde, bu beyannamenin verilme zamanını ve yerini belirleyerek beyan sürecinin usulünü tamamlar. Olağan durumda süre, gelirin elde edildiği yılı izleyen yılın Mart ayının 25. günü akşamına kadardır. Bununla birlikte, uygulamada Hazine ve Maliye Bakanlığı beyan ve ödeme sürelerini genel tebliğ veya sirkülerle çoğu yıl Mart ayının sonuna kadar uzatabilmektedir.
Maddenin ikinci fıkrası, olağan süreyi beklemenin mümkün olmadığı iki özel durumu düzenler. Takvim yılı içinde memleketi terk eden mükellefin beyannamesi, memleketi terkten önceki 15 gün içinde; mükellefin ölümü hâlinde ise mirasçılar tarafından ölüm tarihinden itibaren 4 ay içinde verilir. Bu süreler, verginin tarh ve tahsilinin güvence altına alınmasına yöneliktir. Beyannamenin verileceği yer bakımından tam ve dar mükellefiyet ayrımı gözetilmiş; dar mükellefiyette Türkiye’deki vergi muhatabının veya iş yerinin bulunduğu yer vergi dairesi yetkili kılınmıştır.
Beyan esası ve gelirin toplanmasına ilişkin genel kurallar Kanunun 83 ve 85. maddelerinde; beyanname üzerine tahakkuk eden verginin ödeme zamanı ise 117. maddede düzenlenmiştir. Beyanname verme süresinin doğru belirlenmesi, hem sürenin kaçırılması hâlinde doğabilecek usulsüzlük ve vergi ziyaı sonuçları hem de o yıla uygulanacak tarifenin tespiti bakımından önem taşır.
GVK Madde 92 ile İlgili Danıştay Kararı
Danıştay 4. Dairesinin 13.02.2023 tarih ve E:2022/2083, K:2023/671 sayılı kararı, 7194 sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanununun 103. maddesinde yapılan (07.12.2019 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanan) tarife değişikliğinin, 2019 yılı gelirlerine uygulanmasının geriye yürüme sayılıp sayılmayacağına ilişkindir. Daire, değerlendirmesinde 92. maddedeki beyanname verme zamanını esas almıştır:
Karara göre, 92. madde uyarınca bir takvim yılına ait beyanname izleyen yılın Mart ayının 25. gününe kadar verildiğinden, 07.12.2019 tarihinde yayımlanan tarife değişikliği yürürlüğe girdiğinde 2019 yılına ait beyanname verme dönemi henüz başlamamıştır. Bu nedenle düzenlemenin 2019 yılı gelirlerine uygulanması, kanunların geriye yürümezliği ilkesine aykırılık oluşturmamaktadır. Daire, bu gerekçeyle davanın reddi yönündeki kararı onamıştır. Karar, beyanname verme zamanının yalnızca usuli bir süre olmayıp, uygulanacak tarifenin ve dönemselliğin belirlenmesinde de belirleyici olduğunu göstermesi bakımından önemlidir.
Sık Sorulan Sorular
Yıllık gelir vergisi beyannamesi ne zaman verilir?
Gelir Vergisi Kanununun 92. maddesine göre bir takvim yılına ait beyanname, izleyen yılın Mart ayının başından yirmibeşinci günü akşamına kadar verilir. Uygulamada bu süre, Hazine ve Maliye Bakanlığının yetkisi çerçevesinde çoğu yıl Mart ayının sonuna kadar uzatılabilmektedir. Beyanname, tam mükellefiyette vergiyi tarha yetkili vergi dairesine verilir veya taahhütlü posta ile gönderilir.
Memleketi terk veya ölüm hâlinde beyanname süresi nedir?
GVK 92. maddesine göre, takvim yılı içinde memleketi terk edenlerin beyannameleri memleketi terke takaddüm eden (terkten önceki) 15 gün içinde; ölüm hâlinde ise beyanname, ölüm tarihinden itibaren 4 ay içinde verilir. Bu özel süreler, olağan Mart dönemini beklemeksizin beyanname verilmesini sağlar.
Beyanname nereye verilir?
Tam mükellefiyette beyanname, vergiyi tarha yetkili vergi dairesine verilir. Dar mükellefiyette ise Türkiye’de vergi muhatabı mevcutsa onun Türkiye’de oturduğu yerin, vergi muhatabı yoksa iş yerinin (iş yeri birden fazla ise bunlardan herhangi birinin) bulunduğu yer vergi dairesine verilir veya taahhütlü posta ile gönderilir.
Beyanname verme süresinin gelir vergisi tarifesiyle ilişkisi nedir?
Beyanname verme zamanı, uygulanacak tarifenin belirlenmesi bakımından da önem taşır. Danıştay, bir takvim yılına ait beyannamenin izleyen yılın Mart ayında verildiği kuralından hareketle, ilgili yıl içinde yapılan bir tarife değişikliğinin o yıl gelirlerine uygulanmasının geriye yürüme sayılmayacağı yönünde değerlendirme yapmıştır.
Sonuç
Gelir Vergisi Kanununun 92. maddesi, yıllık beyannamenin izleyen yılın Mart ayının 25. günü akşamına kadar yetkili vergi dairesine verileceğini; memleketi terk ve ölüm hâllerinde ise sırasıyla 15 günlük ve 4 aylık özel sürelerin uygulanacağını düzenler. Beyanname verme süresinin doğru hesaplanması, hem usulsüzlük ve vergi ziyaı riskinin önlenmesi hem de o yıla uygulanacak tarifenin belirlenmesi bakımından önem taşıdığından, güncel yıl için Bakanlıkça yapılan süre uzatımlarının da takip edilmesi gerekir.
