İhale İptalinde Damga Vergisi İadesi

Özetle: İhale İptalinde Damga Vergisi İadesi mümkün müdür? Cevap, fesih sebebine bağlıdır. Yargı kararı veya Kamu İhale Kurulu işlemiyle iptal edilen ihalelerde sözleşme damga vergisinin yararlanılmayan kısma isabet eden bölümünün iadesi, Anayasa Mahkemesi’nin 13/12/2022 tarih ve E.2022/125, K.2022/162 sayılı iptal kararı sonrası açık biçimde mümkündür. Buna karşılık 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu geçici 4. madde kapsamında mali güçlük tasfiyesinde, Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’nun 17/09/2025 tarih ve E.2025/335, K.2025/693 sayılı kararıyla düzeltme-şikayet yolu kapatılmış; bu hâlde tarhiyatın tebliğinden itibaren 30 günlük süre içinde idari dava açılması gerekir.

Aşağıda, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’nun ilgili düzenlemeleri, Anayasa Mahkemesi iptal kararının etkisi, Danıştay 9. Daire’nin genişletici yorumu ve Vergi Dava Daireleri Kurulu’nun 2024-2025 tarihli kararlarında ortaya çıkan içtihat ayrılığı somut künyelerle ele alınmaktadır.

Hangi Hâllerde İhale İptalinde Damga Vergisi İadesi Mümkündür?

488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’na ekli (1) sayılı Tablo’nun “II. Kararlar ve mazbatalar” başlıklı bölümünün (2) numaralı fıkrasına 15/07/2016 tarih ve 6728 sayılı Kanun’un 28. maddesiyle eklenen ve 09/08/2016 tarihinde yürürlüğe giren parantez içi hükümde, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki kurum ve kuruluşlara şikâyet, Kamu İhale Kurumu’na itirazen şikâyet ya da yargı kararı üzerine ihalenin iptali hâlinde, ihale kararının hükmünden yararlanılmayan kısmına isabet eden damga vergisinin ret ve iade olunacağı düzenlenmiştir. Aynı hükmün son cümlesinde, sözleşmenin düzenlenmiş olması durumunda sözleşmeye ilişkin damga vergisinin iade edilmeyeceği belirtilmişti.

Anayasa Mahkemesi’nin 13/12/2022 tarih ve E.2022/125, K.2022/162 sayılı kararıyla (Resmî Gazete: 28/02/2023, sayı 32118) parantez içi son cümle iptal edilmiş, böylece ihalenin yukarıdaki üç sebepten birine bağlı olarak iptali hâlinde sözleşme damga vergisinin iadesinin önündeki yasal engel kaldırılmıştır. İptal kararı sonrasında düzenlemenin güncel hâli, sadece ihale kararı damga vergisinin değil, sözleşme damga vergisinin de yararlanılmayan kısma isabet eden bölümünün iadesini açıkça tanımaktadır.

Bununla birlikte, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 116 ila 126. maddelerinde düzenlenen düzeltme-şikayet yolunun kullanılabilmesi için iddia edilen vergi hatasının, Kanun’un 3. maddesinde öngörülen yorum tekniklerine başvurulmadan ilk bakışta anlaşılabilecek nitelikte açık ve mutlak olması gerekmektedir. Uyuşmazlığın çözümü maddi olayların değerlendirilmesini ve mevzuatın yorumlanmasını gerektiriyorsa, vergi hatasından değil hukuki ihtilaftan söz edilebilir. Bu durumda dava, ancak VUK 124. maddesi kapsamında değil, vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği tarihten itibaren süresinde açılması gereken klasik idari davada incelenebilir.

4735 Sayılı Kanun Geçici 4. Madde Tasfiyesi Nedir?

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Sözleşmelerin tasfiyesi veya devri” başlıklı geçici 4. maddesi, imalat girdilerinin fiyatlarında beklenmeyen artışların meydana gelmesi nedeniyle yüklenicilere belirli koşullar altında sözleşmeyi tasfiye etme veya devretme imkânı tanımaktadır. Düzenlemeye göre, 31/08/2018 tarihinden önce 4734 sayılı Kanun’a göre ihalesi yapılan ve maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla devam eden sözleşmeler için yüklenici, maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonraki 60 gün içinde idareye yazılı olarak başvurmuş; Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın görüşü alınıp idarenin onayıyla sözleşme feshedilip tasfiye edilmiştir.

Geçici 4. madde, fesih veya devir tarihine kadar gerçekleştirilen imalatlar dışında yükleniciye herhangi bir hak talebinde bulunma yetkisi tanımamaktadır. Yine aynı madde, tasfiye kapsamında düzenlenecek fesihnamelerden ve devredilecek sözleşmelerden damga vergisi alınmayacağını açıkça hükme bağlamıştır. Ancak ihale kararı ve sözleşme imzalandığında ödenmiş olan damga vergisinin tasfiye sonrasında geri alınıp alınmayacağı konusunda madde sessiz kalmış, içtihatla şekillenen bir uygulama doğmuştur.

Yargı Kararıyla İptal Edilen İhalede Damga Vergisi İade Edilir mi?

Sözleşmenin yargı kararı veya Kamu İhale Kurulu işlemi nedeniyle iptal edilmesi ekseninde Danıştay 9. Daire’nin tutumu istikrarlı şekilde mükellef lehinedir. Danıştay 9. Daire’nin 07/02/2024 tarih ve E.2022/3265, K.2024/325 sayılı kararı bu eksenin somut örneğidir. Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından ihale edilen ve davacı uhdesinde kalan servis taşıma işine ilişkin sözleşme 25/02/2020 tarihinde imzalanmış, damga vergileri ödenmiştir. Danıştay 13. Dairesi’nin 14/05/2020 tarihli yürütmenin durdurulması kararına istinaden Kamu İhale Kurulu’nun 22/07/2020 tarihli kararıyla ihale iptal edilmiş; sözleşme damga vergisi iadesi istemli düzeltme-şikayet başvurusu zımnen reddedilmiştir.

Daire, Anayasa Mahkemesi iptal kararının geriye yürümezliği kuralının kazanılmış hakların korunması amacıyla kabul edildiğini, idarenin tahsil edip iade etmeme imkânının kazanılmış hak teşkil etmediğini belirterek, Anayasa’ya aykırılığı hükmen saptanmış bir kuralın uygulanmasının hukuken korunamayacağı sonucuna ulaşmıştır. Bölge İdare Mahkemesi’nin sözleşme damga vergisi yönünden ret kararı bu gerekçeyle bozulmuş, karar oybirliğiyle kesin olarak hükme bağlanmıştır. Sözleşme feshi nedeniyle damga vergisi iadesi bakımından bu içtihat çizgisi Vergi Dava Daireleri Kurulu’nun 2023 ve 2024 yıllarındaki kararlarıyla da desteklenmiştir.

Danıştay 9. Daire İhale Tasfiyesinde Damga Vergisi İadesini Nasıl Yorumladı?

Mali güçlük nedeniyle yapılan tasfiyelerde Danıştay 9. Daire, parantez içi hükümde sayılan üç sebebin tahdidi olmadığını kabul etmektedir. Daire’nin 18/09/2024 tarih ve E.2023/7940, K.2024/4098 sayılı kararında, yüklenicinin imalat girdilerinin fiyatlarındaki beklenmeyen artışlar nedeniyle 4735 sayılı Kanun’un geçici 4. maddesi kapsamında başvurarak Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın görüşü ve idarenin onayıyla sözleşmesini tasfiye ettirdiği belirtilmiş; ihalenin uhdesinde kalanın kusuru olmaksızın, öngörülemeyen nedenlerle iptal edilmesi durumunda damga vergisinin iadesini sağlamak isteyen kanun koyucu amacının üç hâli tahdidi olarak saymadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Daire şu değerlendirmeyi yapmıştır: “İhalenin, ihale uhdesinde kalanın kusuru olmaksızın, haklı nedenlerle, diğer kanun veya kanun altı düzenlemelere dayanarak iptal edilmesi veya tasfiyesine karar verilmesi durumunda salt yukarıda değinilen Kanun maddesinde belirtilen üç hâlden birine girmediği gerekçesiyle damga vergisi iadesinin yapılmaması düzenlemenin ruhuna aykırılık oluşturacak olup kanun koyucunun bu hususa ilişkin amacı ile de çelişecektir.” Bu gerekçeyle Daire, mali güçlük tasfiyesinde ihale kararı damga vergisinin yararlanılmayan kısmının iadesine karar veren mükellef lehine bir bozma hükmü kurmuştur.

Daire’nin bu yorumu, kanun koyucunun amacını öne çıkaran ve düzenlemenin ruhuna uygun olduğu kabul edilen genişletici yaklaşımı temsil eder. Aynı eksende, döviz kazandırıcı faaliyet istisnası bakımından yabancı isteklilere açık ihalelerde damga vergisi uygulamasının da Anayasa Mahkemesi’nin E.2020/15, K.2020/78 sayılı kararıyla genişletildiği hatırlanırsa, Daire’nin mükellef lehine yorum yapma eğiliminin tutarlı olduğu görülür.

VDDK 17.09.2025 Tarihli Kararı İhale Tasfiyesinde Damga Vergisi İadesini Neden Reddetti?

Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, Daire’nin yukarıdaki bozma kararını 17/09/2025 tarih ve E.2025/335, K.2025/693 sayılı kararıyla yeniden ele almıştır. Davacı tarafından bir belediye tarafından ihale edilen devlet hastanesi ek binası inşaatı işine ilişkin imzalanan sözleşmenin 4735 sayılı Kanun’un geçici 4. maddesi uyarınca feshedilerek tasfiye edilmesi sonrasında ödenen 1.288.449,58 TL damga vergisinin, hükmünden yararlanılmayan 1.026.444,31 TL’lik kısmının iadesi istemi gündemdedir. Kurul, parantez içi hükümde sayılan üç sebebin tahdidi olup olmadığının hukuki yorum gerektirdiğini, tasfiyenin ihale kararının iptali sonucunu doğurup doğurmayacağının da farklı değerlendirmelere konu olabileceğini kabul etmiştir.

Kurul’a göre, uyuşmazlığın çözümü maddi olayların değerlendirilmesini ve mevzuatın yorumlanmasını gerektirdiğinden burada vergi hatasından değil hukuki ihtilaftan söz edilebilir. Bu nedenle uyuşmazlık, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 116 ila 118. maddelerinde tanımlanan vergi hatası kapsamında değerlendirilemez; düzeltme-şikayet yolu kapalıdır. Kurul, çoğunluk gerekçesinde şu tespiti yapmıştır:

“İhale kararı üzerine düzenlenen sözleşmenin, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun geçici 4. maddesi kapsamında feshedilmesinin, ihale kararının da iptali sonucunu doğurup doğurmayacağı hususlarının… hukuki yorum teknikleri ile farklı değerlendirmelere tabi tutulabilecek nitelikte olduğu sonucuna varıldığından… hukuki ihtilaf niteliğindeki dava konusu uyuşmazlığın vergi hatası kapsamında değerlendirilmesi mümkün olmadığından, temyize konu ısrar kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.”

Karar oyçokluğuyla verilmiş, karşı oy ise Daire’nin bozma gerekçesi doğrultusunda ısrar kararının bozulması gerektiği yönünde kalmıştır:

“Temyiz isteminin kabulü ile ısrar kararının Danıştay Dokuzuncu Dairesinin kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçe uyarınca bozulması gerektiği oyu ile karara katılmıyoruz.”

Bu hükümle birlikte, 4735 sayılı Kanun’un geçici 4. maddesi kapsamındaki tasfiyelerde düzeltme-şikayet yoluna başvurma imkânının Kurul düzeyinde kapatıldığı sonucuna varılabilir; ancak karşı oyun varlığı içtihadın gelecekte değişebileceğini göstermektedir.

Daire-Kurul Ayrılığı İhale İptalinde Damga Vergisi İadesi Davasında Mükellefe Hangi Yolu Açar?

Danıştay 9. Daire ile Vergi Dava Daireleri Kurulu arasındaki bu görüş ayrılığı, mali güçlük tasfiyesinde damga vergisi iadesi talep eden mükelleflerin önündeki temel hukuki belirsizliği oluşturmaktadır. Daire düzeyinde mükellef lehine bozma kararı verilse dahi, davalı idarenin temyiz başvurusu üzerine uyuşmazlığın Kurul’a taşınması hâlinde aleyhe sonuç ihtimali yüksektir. Kurul’un 17/09/2025 tarihli kararı bu yönde net bir sinyal vermektedir. Buna karşılık, ihale kararı ve sözleşmenin yargı kararı veya Kamu İhale Kurulu işlemi nedeniyle iptali ekseninde hem Daire hem de Kurul içtihadı istikrarlı şekilde lehe yönde oluşmuştur.

Bu çerçevede, fesih sebebi 4735 sayılı Kanun’un geçici 4. maddesinde düzenlenen mali güçlük tasfiyesi olan ve henüz dava açma süresi geçmemiş yükleniciler için klasik idari davanın tercih edilmesi daha güvenlidir. Süre kaçırılmış ve düzeltme-şikayet yoluna başvurulacaksa, Daire’nin 18/09/2024 tarihli kararındaki “üç hâl tahdidi sayılmaz” görüşü temel argüman olarak işlenmeli; Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararının amacının yorumu ve kanun koyucunun düzenleme amacının orantılılık ilkesine uygun değerlendirilmesi merkeze alınmalıdır. Kurul’un karşı oyu da bu argümanı destekler niteliktedir.

Yargı kararı veya Kamu İhale Kurulu işlemi nedeniyle iptal edilen ihalelerde ise içtihat çizgisi açık ve sağlamdır. Bu eksende düzeltme-şikayet yolu, Vergi Usul Kanunu’nun 126. maddesindeki beş yıllık düzeltme zamanaşımı süresi içinde başvuru yapıldığı sürece sözleşmenin feshedildiği tarihten sonraki döneme isabet eden damga vergisinin iadesi için güvenli bir araç sunar.

Sık Sorulan Sorular

4735 sayılı Kanun geçici 4. madde kapsamında tasfiye edilen ihalede damga vergisi iadesi mümkün müdür?

Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’nun 17/09/2025 tarih ve E.2025/335, K.2025/693 sayılı kararına göre 4735 sayılı Kanun’un geçici 4. maddesi kapsamında mali güçlük tasfiyesi hukuki yorum gerektirir nitelikte olduğundan düzeltme-şikayet yoluyla iade mümkün değildir. Süresi içinde açılacak idari davada incelenmesi gerekir.

Danıştay 9. Daire mali güçlük tasfiyesinde ne yönde karar vermiştir?

Danıştay 9. Daire’nin 18/09/2024 tarih ve E.2023/7940, K.2024/4098 sayılı kararı, parantez içi hükümde sayılan üç sebebin tahdidi olmadığını, kanun koyucunun amacının ihale uhdesinde kalanın kusuru olmaksızın iptal edilen ihalelerde damga vergisinin iadesi olduğunu kabul ederek mükellef lehine bozma kararı vermiştir.

Yargı kararıyla iptal edilen ihalede sözleşme damga vergisi iade edilir mi?

Evet. Anayasa Mahkemesi’nin 13/12/2022 tarih ve E.2022/125, K.2022/162 sayılı kararıyla iadenin önündeki yasal engel kaldırılmıştır. Yargı kararı veya Kamu İhale Kurulu işlemiyle iptal edilen ihalelerde sözleşmenin feshedildiği tarihten sonraki döneme isabet eden damga vergisinin iadesi düzeltme-şikayet yoluyla istenebilir.

Fesih nedeni mali güçlük olan sözleşmede yine de dava açılabilir mi?

Evet, klasik idari dava yolu açıktır. Damga vergisinin tarhiyat veya tahakkukunun tebliğinden itibaren 30 günlük dava açma süresi içinde vergi mahkemesinde dava açılması gerekir. Düzeltme-şikayet yolu kapalı olduğundan süre kaçırılmamalıdır.

VDDK 2025/693 kararı oybirliğiyle mi verilmiştir?

Hayır. Karar oyçokluğuyla verilmiştir. Karşı oy, Danıştay 9. Daire’nin bozma kararındaki hukuksal nedenler ve gerekçe doğrultusunda ısrar kararının bozulması gerektiği yönündedir. Bu nedenle ileride Kurul’da görüş değişikliği olabilir.

Sonuç

İhale tasfiyesinde damga vergisi iadesi konusunda Danıştay içtihadı iki ayrı eksen üzerinde gelişmiştir. Yargı kararı veya Kamu İhale Kurulu işlemi nedeniyle iptal edilen ihalelerde, Anayasa Mahkemesi’nin 13/12/2022 tarihli iptal kararının ardından düzeltme-şikayet yolu hem Daire hem Kurul içtihadıyla mükellef lehine sağlam bir biçimde işlemektedir. 4735 sayılı Kanun’un geçici 4. maddesi kapsamında mali güçlük nedeniyle yapılan tasfiyelerde ise Daire’nin lehe yorumu 17/09/2025 tarihli Kurul kararıyla çürütülmüş; bu eksende düzeltme-şikayet yolu Kurul düzeyinde kapatılmıştır. Pratik açıdan, fesih sebebine uygun yolun seçilmesi ve dilekçede ileri sürülecek argümanların somut karar künyeleriyle desteklenmesi sonucu doğrudan etkiler. Mevzuatın güncel hâli için 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu ile birlikte değerlendirildiğinde, doğru zamanda ve doğru hukuki çerçevede yapılan başvuru mükellefin hak kaybını önler.