İçerik Başlıkları
Ticari hayatta sık karşılaşılan bir soru, gelen bir faturaya itiraz edilmezse ne olacağıdır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 21’inci maddesine göre faturaya itiraz, faturanın alındığı tarihten itibaren sekiz gün içinde yapılmazsa, faturayı alan kişi faturanın içeriğini kabul etmiş sayılır. Ancak bu kabul mutlak değildir; aksi ispatlanabilen bir karinedir ve faturanın altındaki ticari ilişkinin varlığını tek başına kanıtlamaz.
Özetle: Faturayı alan kişi sekiz gün içinde içeriğine itiraz etmezse içeriği kabul etmiş sayılır (TTK m.21/2). Bu karine kesin değildir; faturanın içeriğinin aksi ispatlanabilir. Faturanın itirazsız biçimde ticari deftere kaydedilmesi ise, sözleşmenin ve işin yapıldığına delil oluşturur. Aynı kural, sözlü/elektronik sözleşmeleri doğrulayan teyit mektupları için de geçerlidir (TTK m.21/3).
TTK Madde 21 Metni
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu‘nun “Fatura ve teyit mektubu” başlıklı 21’inci maddesinin yürürlükteki tam metni şöyledir:
MADDE 21- (1) Ticari işletmesi bağlamında bir mal satmış, üretmiş, bir iş görmüş veya bir menfaat sağlamış olan tacirden, diğer taraf, kendisine bir fatura verilmesini ve bedeli ödenmiş ise bunun da faturada gösterilmesini isteyebilir.
(2) Bir fatura alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde, faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmamışsa bu içeriği kabul etmiş sayılır.
(3) Telefonla, telgrafla, herhangi bir iletişim veya bilişim aracıyla veya diğer bir teknik araçla ya da sözlü olarak kurulan sözleşmelerle yapılan açıklamaların içeriğini doğrulayan bir yazıyı alan kişi, bunu aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde itirazda bulunmamışsa, söz konusu teyit mektubunun yapılan sözleşmeye veya açıklamalara uygun olduğunu kabul etmiş sayılır.
TTK Madde 21 Gerekçesi
Maddenin kanun gerekçesinde düzenlemenin kaynağı şöyle açıklanmıştır:
“Bu hüküm, 6762 sayılı Kanunun 23 üncü maddesinden aynen alınmıştır. Sadece 6762 sayılı Kanunun 23 üncü maddesinin ikinci cümlesindeki ‘veya’ yerine, hükme daha uygun olduğu için ‘ve’ kullanılmıştır.”
Faturaya itiraz süresi: Sekiz gün neyi ifade eder?
TTK m.21/2 uyarınca faturaya itiraz süresi, faturanın alındığı tarihten itibaren sekiz gündür. Bu süre içinde faturanın içeriğine (miktar, birim fiyat, vade, mal/hizmet türü gibi unsurlara) itiraz edilmezse, faturayı alan taraf içeriği kabul etmiş sayılır. Sürenin başlangıcı faturanın düzenlendiği tarih değil, karşı tarafça alındığı (tebellüğ edildiği) tarihtir. Bu nedenle uyuşmazlıklarda faturanın ne zaman teslim alındığının ispatı önem taşır.
Bu kuralın işleyebilmesi için faturanın gerçek bir ticari ilişkiye dayanması ve usulüne uygun düzenlenmiş olması gerekir. Sekiz günlük süre yalnızca faturanın içeriğine ilişkindir; faturanın hiç düzenlenmediği veya tarafların arasında hiçbir ticari ilişki bulunmadığı yönündeki itirazlar bu süreyle sınırlı değildir.
İtiraz edilmemesinin sonucu kesin midir?
Sekiz gün içinde itiraz edilmemesi, faturanın içeriğinin kabul edildiğine dair bir karine doğurur; ancak bu karine kesin (aksi ispat edilemez) değildir. Yani faturaya itiraz edilmemiş olması, faturayı alan tarafı kayıtsız şartsız borçlu hâle getirmez. Faturayı alan taraf, içeriğin gerçeği yansıtmadığını uygun delillerle ispatlayabilir. Buna karşılık, faturanın itirazsız biçimde ticari deftere kaydedilmesi, lehine fatura düzenlenen aleyhine güçlü bir delil oluşturur ve sözleşmenin kurulduğunu gösterir.
Faturaya nasıl itiraz edilir?
Faturaya itiraz belirli bir şekle bağlı tutulmamış olmakla birlikte, sonradan ispat edilebilmesi için tarihi belirlenebilir ve yazılı bir yolla yapılması güvenlidir. Uygulamada noter ihtarı, iadeli taahhütlü mektup, telgraf veya kayıtlı elektronik posta (KEP) tercih edilir; çünkü itirazın sekiz günlük süre içinde yapıldığını ispat yükü itiraz eden taraftadır. Elektronik fatura bakımından itirazın usul ve sonuçları farklılık gösterebildiğinden, bu konuda ayrıca e-faturaya itiraz usulünün incelenmesinde yarar vardır.
Teyit mektubuna itiraz (TTK m.21/3)
Aynı sekiz günlük kural, teyit mektupları için de geçerlidir. Telefon, e-posta veya sözlü olarak kurulan bir sözleşmenin içeriğini doğrulayan bir yazı (teyit mektubu) alan kişi, sekiz gün içinde itiraz etmezse mektubun içeriğini kabul etmiş sayılır. Bu hüküm, şekle bağlı olmayan ticari sözleşmelerde tarafların beyanlarının sonradan ispatını kolaylaştırmayı amaçlar.
Faturaya itiraz ile ilgili Yargıtay kararları
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, itiraz edilmeyen faturanın ispat değerini ve sınırlarını şöyle ortaya koymuştur:
“İtiraza uğramayan fatura, içeriğinin aksi ispat edilebilir ticari bir belgedir. Ayrıca adına fatura düzenlenen, bu faturayı ticari defterlerine itirazsız olarak kaydetmişse, bu kayıt, fatura konusu sözleşmenin ve bu sözleşmedeki işin yapıldığı anlamına gelir.” (Yargıtay 11. HD, 2017/2642 E., 2018/8096 K., 19.12.2018 — bozma).
Bir başka kararda Daire, sekiz günlük sürede itiraz edilmeyen faturanın içeriğinin kabul edilmiş sayılacağı kuralını uygulamıştır:
“…fatura alan kişinin aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde, faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmamışsa bu içeriği kabul etmiş sayılacağı…” (Yargıtay 11. HD, 2020/5525 E., 2022/598 K. — onama).
Sık Sorulan Sorular
Faturaya itiraz süresi kaç gündür?
TTK m.21/2 uyarınca faturaya itiraz süresi, faturanın alındığı tarihten itibaren sekiz gündür. Bu süre içinde içeriğe itiraz edilmezse fatura içeriği kabul edilmiş sayılır.
Faturaya sekiz gün içinde itiraz edilmezse ne olur?
Faturayı alan kişi faturanın içeriğini kabul etmiş sayılır. Ancak bu kabul kesin değildir; faturanın içeriğinin aksi uygun delillerle ispatlanabilir. Faturanın hiç düzenlenmediği veya hiç ticari ilişki bulunmadığı yönündeki itirazlar sekiz günlük süreyle sınırlı değildir.
Faturaya itiraz nasıl yapılmalıdır?
İtiraz belirli bir şekle bağlı değildir; ancak süresinde yapıldığının ispatı itiraz edene ait olduğundan noter ihtarı, iadeli taahhütlü mektup, telgraf veya KEP gibi tarihi belirlenebilir yazılı yollar tercih edilmelidir.
İtiraz edilmeyen fatura borcu kesin olarak ispatlar mı?
Hayır. İtiraza uğramayan fatura, içeriğinin aksi ispat edilebilir ticari bir belgedir. Buna karşılık faturanın itirazsız olarak ticari deftere kaydedilmesi, sözleşmenin ve işin yapıldığına delil oluşturur.
Sonuç
TTK m.21, ticari ilişkilerde faturanın ispat fonksiyonunu düzenler: faturaya itiraz sekiz gün içinde yapılmazsa içerik kabul edilmiş sayılır, ancak bu karine aksi ispatlanabilir niteliktedir. Tacirlerin, içeriğine katılmadıkları faturalara süresinde ve ispatlanabilir biçimde itiraz etmeleri; alacaklarını güvence altına almak isteyenlerin ise faturalarını usulüne uygun düzenleyip ticari defterlerine işlemeleri büyük önem taşır. Uyuşmazlık hâlinde faturanın teslim tarihi, itirazın süresi ve defter kayıtları belirleyici olacağından, sürecin baştan doğru yönetilmesi gerekir.
