GVK Madde 98 – Muhtasar Beyanname (m. 98/A Dahil)

GVK Madde 98 ve Madde 98/A, gelir vergisi tevkifatının beyan edilmesine ilişkin usul ve süre kurallarını düzenleyen, kamu maliyesinin nakit akışı bakımından kritik öneme sahip iki hükümdür. Aşağıda GVK Madde 98 ve GVK Madde 98/A‘nin tam metni, beyan rejiminin genel çerçevesi, 10 hizmet erbabı sınırı altında üçer aylık beyan seçeneğinden 6728 sayılı Kanunla getirilen muhtasar ve prim hizmet beyannamesi entegrasyonuna kadar uygulamada en sık karşılaşılan soruları kapsayan güncel GİB özelgeleri bir arada sunulmaktadır.

GVK Madde 98 ve Madde 98/A (Muhtasar Beyanname)

Madde 98 — (Değişik: 31/12/1981-2772/12 md.) — Muhtasar Beyanname

94 üncü madde gereğince vergi tevkifatı yapmaya mecbur olanlar bir ay içinde yaptıkları ödemeler veya tahakkuk ettirdikleri karlar ve iratlar ile bunlardan tevkif ettikleri vergileri ertesi ayın yirmiüçüncü günü akşamına kadar, ödeme veya tahakkukun yapıldığı yerin bağlı olduğu vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar. Yıl sonlarında tahakkuk ettirilen mevduat faizlerinden kesilecek vergilerin bildirilmesi için bu süre bir ay uzatılır.

Aynı belediye hudutları içinde muhtelif yerlerde yapılan ödeme ve tahakkuklar ile bunlara ait vergilerin bir merkezden bildirilmesi caizdir.

(Değişik: 3/12/1988-3505/14 md.) Zirai ürün bedelleri üzerinden tevkifat yapanlar hariç olmak üzere, çalıştırdıkları hizmet erbabı sayısı 10 ve daha az olanlar, 94 üncü maddeye göre yapacakları tevkifatla ilgili muhtasar beyannamelerini, bağlı bulundukları vergi dairesine önceden bildirmek şartıyla her ay yerine Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarının yirmiüçüncü günü akşamına kadar verebilirler.

Madde 98/A (Ek: 15/7/2016-6728/16 md.) — Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi

Muhtasar ve prim hizmet beyannamesi, vergi kanunlarına göre verilmesi gereken muhtasar beyanname ile 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca verilmesi gereken aylık prim ve hizmet belgesinin birleştirilerek, kesilen vergilerin matrahlarıyla birlikte sigortalının sigorta primleri ve kazançları toplamı ile prim ödeme gün sayılarının bildirilmesine mahsustur.

Muhtasar beyanname ile aylık prim ve hizmet belgesinin birleştirilerek verilmesi hususunda zorunluluk getirmeye veya kaldırmaya, kapsama girecekleri gruplar, sektörler, gayrisafi iş hasılatları, istihdam edilen işçi sayıları, gelir unsurları, il ve ilçe sınırları itibarıyla ayrı ayrı veya birlikte tespit etmeye, muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin şekil, içerik ve ekleri ile ilgili olduğu dönemi ve uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı müştereken yetkilidir.

Muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin verilmesinde bu Kanunun 98 inci maddesinde belirtilen yer ve süreler dikkate alınır. Maliye Bakanlığı; bölge, il, ilçe, mahal ve sektörlere göre yetkili vergi dairesini ve beyannamenin verilme zamanını belirlemeye yetkilidir.

Bu Kanunda ve diğer kanunlarda, muhtasar beyanname ile aylık prim ve hizmet belgesine yapılmış olan atıflar, bu iki belgenin tek bir beyanname olarak birleştirildiği durumlarda, muhtasar ve prim hizmet beyannamesine yapılmış sayılır.

GVK Madde 98 Hakkında Genel Açıklama

GVK Madde 98, 31/12/1981 tarihli ve 2772 sayılı Kanun’un 12. maddesiyle bugünkü esasına kavuşmuş; 94. madde uyarınca tevkifat yapmakla mükellef olanların aylık beyan yükümlülüğünü düzenlemiştir. Tevkifat yapan işveren ya da kişi, bir ay içinde yapılan ödemeleri/tahakkukları ve bunlardan kesilen vergileri ertesi ayın 23’üncü günü akşamına kadar bağlı olduğu vergi dairesine bildirir. Üçüncü fıkra aynı belediye sınırları içinde birden çok yerde yapılan ödemelere ilişkin tek merkezden bildirim imkânı; dördüncü fıkra ise 10 ve daha az hizmet erbabı çalıştıran mükellefler için üçer aylık beyan seçeneği tanımaktadır. Bu son kolaylık, küçük işletmelerin uyum maliyetini düşürmek bakımından önem taşır.

Uygulamadaki süre (KRİTİK): Maddenin lafzında beyanname verme süresi ertesi ayın 23. günü akşamı (uygulamada 26’sı) olarak yer alsa da, Hazine ve Maliye Bakanlığı, 213 sayılı VUK Mükerrer m.28’deki sürelerin uzatılması yetkisi uyarınca yayımladığı sirkülerlerle muhtasar (ve muhtasar ve prim hizmet) beyannamesinin verilme süresini fiilen ertesi ayın 26’sına (veya 26’sı tatile rastlarsa izleyen ilk iş gününe) kadar uzatmaktadır. Bu uzatma 2017’den bu yana her dönem süreklilikle uygulanmakta olup mükellef pratiği için ayın 26’sı esas alınmalıdır.

GVK Madde 98/A, 15/7/2016 tarihli ve 6728 sayılı Kanun’un 16. maddesi ile sisteme eklenmiştir. Hükmün özü, vergi mevzuatına göre verilmesi gereken muhtasar beyanname ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca verilmesi gereken aylık prim ve hizmet belgesinin muhtasar ve prim hizmet beyannamesi adıyla tek beyannamede birleştirilmesidir. Bu birleşik beyanname; kesilen vergilerin matrahları ile sigortalının primlerini ve kazançlar toplamı ile prim ödeme gün sayılarını aynı zarfta vergi dairesine sunmaya yarar. Maliye Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı birleştirme zorunluluğunun kapsamını ve uygulanma esaslarını birlikte belirler. Beyannamenin verilme süresi aşağıdaki şekilde güncel olarak belirlenmiştir:

• Aylık Verenler: 10 ve daha fazla çalışanı olan işletmeler, beyannameyi ilgili ayı takip eden ayın 26. günü akşamına kadar verir ve öder. 
• Üç Aylık Verenler: 10’dan az çalışanı olan ve zirai ürün bedeli üzerinden kesinti yapmayan küçük ölçekli iş yerleri ise üçer aylık dönemler halinde, dönemi izleyen ayın 26. günü akşamına kadar verir ve öder

GVK Madde 98 Kapsamında Beyanname Verme Süresinin Güncel Uygulaması

GVK Madde 98‘in lafzında yer alan “ertesi ayın yirmi üçüncü günü akşamına kadar” ifadesi, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun Mükerrer Madde 28‘i kapsamında Hazine ve Maliye Bakanlığı’na tanınan beyanname verme ve ödeme sürelerini uzatma yetkisi gereğince sirkülerlerle değiştirilmektedir. Uygulamada Gelir İdaresi Başkanlığı her ay yayımladığı VUK Sirkülerleriyle muhtasar (m.98) ve muhtasar ve prim hizmet (m.98/A) beyannamelerinin verilme süresini ertesi ayın 26’sının akşamına kadar uzatmaktadır.

Örnek olarak 15 Mayıs 2026 tarihli VUK-199/2026-5 sayılı Sirküler ile Nisan 2026 dönemine ait muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin verilme süresi 26 Mayıs 2026’dan 3 Haziran 2026 Çarşamba günü sonuna kadar uzatılmıştır. Benzer sirkülerler 2017’den bu yana her ay yayımlanmakta ve fiilen 26. gün standart son tarih hâline gelmiştir. 26’sı resmi tatile veya hafta sonuna denk gelirse süre izleyen ilk iş gününe kadar uzatılır.

Mükelleflerin muhtasar beyanname planlamasında kanuni süre (23) ile uygulamadaki süre (26) arasındaki farkı bilmesi ve her ay yayımlanan VUK Sirkülerini takip etmesi gerekir. Aksi halde süresinde verilmemiş kabul edilme ve özel usulsüzlük cezası ile vergiye uyumlu mükellef indirimi (GVK Mükerrer m.121) hakkının düşmesi riski doğabilir.

GVK Madde 98 ile İlgili Danıştay Kararları

Aşağıda GVK Madde 98‘in uygulanmasıyla doğrudan bağlantılı; vergiye uyumlu mükellef indiriminin (GVK Mük. m.121) muhtasar beyannamenin kanuni süresinde verilmesi koşuluyla birlikte yorumlanması ile düzenleyici işlemler bağlamında verilmiş iki güncel Danıştay kararı sunulmaktadır.

Danıştay 3. Dairesi | E. 2023/4026, K. 2023/4515 | T. 13/11/2023

ÖZET: MUHTASAR BEYANNAMENİN GEÇ ÖDENMESİ DURUMUNDA VERGİYE UYUMLU MÜKELLEF İNDİRİMİNDEN YARARLANMA

Davacı şirketin 2017/Aralık dönemine ait muhtasar beyanname üzerine tahakkuk eden gelir (stopaj) vergisinin kanuni süresinde ödenmemesi nedeniyle Gelir Vergisi Kanunu Mükerrer m.121 uyarınca vergiye uyumlu mükellef indiriminden yararlanılamayacağı belirlenerek 2017 yılı kurumlar vergisinden indirim yapılmamıştır. Danıştay 3. Dairesi; vergiye gönüllü uyumun teşvik edilmesi amacının korunması gerektiğini ve mahsuben iadeye konu vergiye kıyasla çok düşük tutarda kalan ödemenin indirimden yararlanma şartlarını ihlal etmediğini gerekçeleriyle mükellef lehine sonuç doğuran bozma kararı vermiştir.

“Vergisel yükümlülüklerini düzenli şekilde yerine getiren mükelleflerin kuralına yukarıda yer verilen düzenlemeler ile teşvik edilmesi ve ödüllendirilmesi suretiyle vergiye gönüllü uyumun dolayısıyla yatırımın, üretimin, istihdamın artırılması amaçlanmıştır. Bu kapsamda, geç ödenen verginin, çok düşük bir tutarın yüklenilen katma değer vergisinden tenzil edilmesi sonucunda azalan yüklenilen katma değer vergisi nedeniyle açıkta kalan mahsup taleplerine ilişkin olarak ortaya çıktığı ve mahsuben iadeye konu vergiye kıyasla çok düşük tutarda olduğu, davacının tüm vergi beyannamelerini süresinde verdiği ve tüm vergilerini vadesinde ödediği…”

Vergi Dava Daireleri Kurulu | E. 2022/1690, K. 2023/1097 | T. 11/10/2023

ÖZET: 301 SERİ NO.LU GVGT’NİN MUHTASAR BEYANNAMELERE YÖNELİK İBARELERİNİN UYGULAMA ALANI

Davacı şirket, 2017/Aralık dönemine ilişkin 4.462,97 TL’lik gelir (stopaj) vergisinin kanuni süresinde ödenmemesi nedeniyle vergiye uyumlu mükellef indiriminden yararlandırılmamıştır. VDDK; 301 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği’nin 4.1. bölümünün birinci fıkrasındaki “muhtasar gibi tüm beyannameler” ibaresinin hukuka aykırılığını incelemiş; düzenleyici işlem ile uygulama işleminin aynı dilekçede dava konusu edilebileceğini, mükellefin GVK Madde 98 ile verdiği muhtasar beyannamenin geç ödenmesinin somut olayda indirim hakkının düşmesine yol açıp açmayacağını birlikte değerlendirerek davacı lehine onanmaya hükmetmiştir.

“30279 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 301 Seri No’lu Gelir Vergisi Genel Tebliği’nin 4.1. bölümünün birinci fıkrasında yer alan “muhtasar gibi tüm” ibaresinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.”

GVK Madde 98 ile İlgili Mükellef Lehine GİB Özelgeleri

Aşağıda farklı kategorilerden — basit usulden gerçek usule geçişte üçer aylık muhtasar beyanname ve diğer ücret mahsubu, sporcu ücretlerinde asgari ücret istisnası ile muhtasar prim hizmet beyannamesi koordinasyonu, Teknoloji Geliştirme Bölgesinde brüt ücret rejimi ve tahakkuktan terkin — GVK Madde 98 ve GVK Madde 98/A uygulamasında mükellef lehine sonuç doğuran üç güncel GİB özelgesine yer verilmiştir.

Samsun VDB | Sayı: 13649056-120[2019/ÖZE-08]-25488 | Tarih: 21/05/2020

ÖZET: BASİT USULDEN GERÇEK USULE GEÇİŞTE DİĞER ÜCRET MAHSUBU VE ÜÇER AYLIK BEYAN

Basit usulden gerçek usule geçen mükellefin yanında çalışan hizmet erbabının önceden ödediği diğer ücret vergisinin, GVK Madde 98‘in dördüncü fıkrası uyarınca üçer aylık muhtasar beyannamede mahsup edilip edilemeyeceği sorulmuştur. İdare, 10 ve daha az hizmet erbabı çalıştıranların m.98/4 hükmüne göre Ocak/Nisan/Temmuz/Ekim aylarında üçer aylık muhtasar beyanname verebileceğini; m.122’nin de diğer ücret kapsamında peşin ödenen vergilerin gerçek ücret üzerinden hesaplanan vergilere mahsubuna imkan tanıdığını teyit ederek mükellef lehine yanıt vermiştir.

“Diğer ücret kapsamında vergilendirilen hizmet erbabı muhtasar beyannameye tabi işverenler nezdinde çalışmaya başladıkları takdirde, bu tarihten sonraki aylara ait olmak üzere peşin ödemiş oldukları vergiler gerçek ücretleri üzerinden hesaplanan vergilere mahsup edilir ve mahsubu yapılan miktar hizmet erbabının vergi karnesine işveren tarafından kaydolunur.”

İzmir VDB | Sayı: E-84098128-120[61-2022/10]-542959 | Tarih: 21/11/2023

ÖZET: SPORCU ÜCRETLERİNDE ASGARİ ÜCRET İSTİSNASI VE MUHTASAR PRİM HİZMET BEYANNAMESİ

En üst altı ligde faaliyette bulunan spor kulübünün sporculara yapılan ücret ödemelerinde GVK Madde 98/A kapsamındaki muhtasar ve prim hizmet beyannamesi ile asgari ücret istisnasının nasıl koordine edileceği sorgulanmıştır. İdare; Geçici 72. maddenin %10 oranı uygulandıktan sonra asgari ücrete isabet eden vergi düşülmek suretiyle istisnanın işletileceğini ve kalan verginin GVK Madde 98/A kapsamındaki beyanname ile beyan edileceğini mükellef lehine teyit etmiştir.

“En üst altı ligde faaliyette bulunan kulübünüzde çalışan sporculara ilgili ayda yapılan ücret ödemeleri üzerinden 193 sayılı Kanunun Geçici 72 nci maddesi kapsamında %10 sabit oran uygulanmak suretiyle tevkif edilen vergiden, ödemenin yapıldığı ayda geçerli olan asgari ücrete isabet eden vergi tutarı düşülmek suretiyle asgari ücret istisnası uygulanacak ve kalan vergi tutarı tevkif edilerek muhtasar ve prim hizmet beyannamesi ile beyan edilmek suretiyle vergi dairesine ödenecektir.”

İstanbul Defterdarlığı | Sayı: E-62030549-120-1613669 | Tarih: 12/11/2024

ÖZET: TEKNOLOJİ GELİŞTİRME BÖLGESİNDE BRÜT ÜCRET, ASGARİ ÜCRET İSTİSNASI VE TAHAKKUKTAN TERKİN

4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu Geçici 2. madde teşvikinden yararlanan şirketin, personele yapılan brüt ücret ödemeleri üzerinden hesaplanan gelir vergisinden asgari ücret istisnasına isabet eden vergi düşüldükten sonra kalan kısmın GVK Madde 98/A kapsamındaki muhtasar ve prim hizmet beyannamesi üzerinden tahakkuktan terkin edilip edilmeyeceği sorulmuştur. İdare, brüt ücret uygulamasına geçen şirketin söz konusu teşvikten yararlanmaya devam edeceğini ve terkinin işveren lehine sağlanacağını netleştirmiştir.

“Ar-Ge, tasarım ve destek personeline 4691 sayılı Kanunun geçici 2 nci maddesi kapsamında, 1/1/2023 tarihinden itibaren brüt olarak ödemekte olduğunuz ücret tutarları üzerinden hesaplanan gelir vergisinden asgari ücret istisnasına isabet eden vergi düşüldükten sonra kalan verginin muhtasar ve prim hizmet beyannamesi üzerinden terkin edilmesi gerekmekte olup, bu suretle sağlanan teşvikten Şirketiniz tarafından yararlanılmış olacaktır.”

İlgili Madde Makalelerimiz

Bu maddeyle bağlantılı diğer Gelir Vergisi Kanunu hükümlerine ilişkin analizlerimiz için aşağıdaki makalelere göz atabilirsiniz:

• GVK Madde 94 — Vergi Tevkifatı (Stopaj)
• GVK Madde 121 — Yıllık Beyannamede Mahsup ve İade
• GVK Madde 96 — Vergi Tevkifatında Uyulacak Esaslar
• GVK Mükerrer Madde 120 — Geçici Vergi

Sık Sorulan Sorular

GVK Madde 98 kapsamında muhtasar beyanname kim verir ve hangi süre içinde verilir?

GVK Madde 98 uyarınca 94. madde gereğince vergi tevkifatı yapmaya mecbur olanlar (işverenler, kira ödeyenler, serbest meslek erbabına ödeme yapanlar vb.); bir ay içinde yaptıkları ödemeler veya tahakkuk ettirdikleri kâr/iratlar ile bunlardan tevkif ettikleri vergileri ertesi ayın yirmi altıncı günü akşamına kadar, ödeme veya tahakkukun yapıldığı yerin bağlı olduğu vergi dairesine bildirmek zorundadırlar. Yıl sonlarında tahakkuk ettirilen mevduat faizlerinden kesilen vergiler için bu süre bir ay uzar.

10 ve daha az hizmet erbabı çalıştıran mükellef üçer aylık beyan seçebilir mi?

Evet. GVK Madde 98‘in dördüncü fıkrası uyarınca zirai ürün bedelleri üzerinden tevkifat yapanlar hariç olmak üzere, çalıştırdıkları hizmet erbabı sayısı 10 ve daha az olan mükellefler, bağlı bulundukları vergi dairesine önceden bildirmek şartıyla muhtasar beyannamelerini her ay yerine Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarının yirmi altıncı günü akşamına kadar verebilirler.

Muhtasar ve prim hizmet beyannamesi (GVK Madde 98/A) ne zaman zorunlu hale geldi?

GVK Madde 98/A, 15/7/2016 tarihli ve 6728 sayılı Kanunun 16. maddesi ile eklenmiştir. Bu hüküm; vergi kanunlarına göre verilmesi gereken muhtasar beyanname ile 5510 sayılı Kanun uyarınca verilmesi gereken aylık prim ve hizmet belgesinin tek bir beyannamede birleştirilmesini öngörmektedir. Geçiş süreci 1/8/2020’den itibaren ülke genelinde tamamlanmış olup bugün tüm muhtasar mükellefleri muhtasar ve prim hizmet beyannamesi vermektedir.

Aynı belediye sınırları içinde birden fazla yerde tevkifat yapılıyorsa beyan tek merkezden mi yapılır?

GVK Madde 98‘in üçüncü fıkrası uyarınca aynı belediye hudutları içinde muhtelif yerlerde yapılan ödeme ve tahakkuklar ile bunlara ait vergilerin bir merkezden bildirilmesi caizdir. Bu kolaylık, birden çok şubesi veya işyeri bulunan mükelleflerin idari yükünü azaltmaya yöneliktir ve bağlı bulunulan vergi dairesi olarak merkezin bulunduğu vergi dairesi kullanılır.

Muhtasar beyannamenin süresinde verilmemesi hangi sonuçları doğurur?

Süresinde verilmeyen muhtasar veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi için Vergi Usul Kanunu uyarınca özel usulsüzlük cezası ve eksik beyan edilen tevkifat bakımından vergi ziyaı cezası uygulanır; 5510 sayılı Kanun kapsamına giren prim ve hizmet bilgileri eksikse ayrıca idari para cezası söz konusu olabilir. Süresinde verme kavramı, kanuni 23. günü değil, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan VUK Sirküleriyle uzatılmış son tarih olan 26\’sını esas alır. Vergiye uyumlu mükellef indirimi (GVK Mükerrer m.121) yönünden de muhtasar beyannamelerin bu uzatılmış süre içinde verilmesi şart olduğundan, 26\’sından sonra verilen beyanname indirim hakkının düşmesine neden olur.

Sonuç

GVK Madde 98 ve Madde 98/A, gelir vergisi tevkifatı yapmakla mükellef olanların beyan rejimini, sürelerini ve sosyal güvenlik bilgileriyle entegrasyonunu düzenleyen omurga kurallardır. 10 ve daha az hizmet erbabı çalıştıran mükelleflere tanınan üçer aylık beyan seçeneği, aynı belediye sınırları içinde tek merkezden bildirim kolaylığı ve muhtasar ile prim hizmet beyannamesinin birleştirilmesinin yarattığı pratik tasarruflar, uygulamada doğru yönetilirse mükellef için önemli bir uyum maliyeti azaltma fırsatı sağlar. Buna karşılık beyannamenin süresinde verilmemesi, vergiye uyumlu mükellef indirimi (GVK Mükerrer m.121) ile birlikte değerlendirildiğinde geri dönüşü zor sonuçlar doğurabilmektedir.

Beyan rejimi, tevkifat oranı ve asgari ücret istisnası ile teşvik mevzuatının entegrasyonu konularında karşılaşılan sorunlarda — özellikle teknoloji geliştirme bölgesi, Ar-Ge ve sporcu ücretleri gibi karmaşık alanlarda — bir vergi avukatından profesyonel destek alınması, hak kayıplarının önlenmesi ve hatalı cezalı tarhiyatlara karşı zamanında dava açılması bakımından kritik bir adımdır.