İçerik Başlıkları
Faturaya İtiraz
Türk Ticaret Kanunu’nun 21. maddesine göre, ticari faaliyetler kapsamında bir mal satan, üreten, hizmet sunan veya menfaat sağlayan tacir, diğer tarafın isteği üzerine fatura çıkarabilir ve karşı taraf bedeli ödemişse bunun faturada belirtilmesini talep edebilir. Faturanın tebliği yapılan kişi, tebliği aldığı tarihten itibaren 8 gün içinde, faturanın içeriği hakkında herhangi bir itirazda bulunmazsa, faturanın içeriğini kabul etmiş sayılır. Bu karinenin aksi dava aşamasında kanıtlanabilir.
Faturayı alan kişi, aldığı tarihten itibaren 8 gün içinde faturanın içeriğini kabul etmediğini bildirebilir. Süresinde itiraz edilmesi halinde, fatura içeriğinin doğruluğunu ispat yükü faturayı düzenleyen taraftadır. Faturayı alan taraf 8 gün içinde fatura içeriğine itiraz etmezse içeriği kabul etmiş sayılır ve ispat yükü ona geçer. Bu durumda, itiraz hakkını kullanmamış olan taraf, fatura içeriğinin doğru olmadığını kanıtlama yükümlülüğü altına girer.
TTK m.21/2 — Faturaya itiraz süresi
“Bir fatura alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde, faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmamışsa bu içeriği kabul etmiş sayılır.”
Faturaya İtirazın Süresi ve Şekli
TTK’nin 21/2. fıkrasına göre faturaya yapılan itirazın hukuki sonuç doğurabilmesi için, faturayı alan tarafın, faturanın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren 8 gün içinde itiraz etme hakkı bulunmaktadır. Bu sürenin başlangıcı, TTK’ye göre faturanın karşı tarafa tebliğ edildiği tarihtir. Eğer faturaya konu olan mal, faturanın düzenlenmesinden sonra teslim edilmişse, 8 günlük itiraz süresi malın teslim tarihinden değil, taraflar arasında düzenlenen faturanın karşı tarafa tebliğ edildiği tarihten itibaren başlar. Yargıtay, bir kararında, düzenlenen faturanın karşı tarafa tebliğ edilip edilmediğinin 8 gün içinde itiraza uğrayıp uğramadığının yazılı delillerle ispat edilmesi gerektiğini belirtmiştir. Ayrıca, 8 günlük itiraz süresinin malın teslim tarihinden değil, o mala ait faturanın karşı tarafa tebliğ edildiği tarihten itibaren başlayacağını vurgulamıştır.
Yargıtay 19. HD.’nin 20.11.2019 tarihli 2017/4982 Esas 2019/5226 Karar sayılı kararıyla onanan bölge adliye mahkemesi kararının gerekçesi:
“Takibe ve davaya konu faturanın 06.04.2013 tarihinde davalının çalışanına tebliğ edildiği, davalının 8 günlük süre geçtikten sonra 17.04.2013 tarihinde faturaya itiraz ettiği, faturaya malın nev’i, miktarı ve birim fiyatının yazılmadığı, 213 Sayılı V.U.K.’nın 230. maddesine aykırı düzenlendiği, bu nedenle 8 gün içerisinde faturaya itiraz edilmemesinin davacının faturada belirtilen malzemelerin davalıya teslim edildiği yönündeki iddiasını ispat külfetinin davacıya ait olduğu sonucunu değiştirmeyeceği, ispat yükü kendisine düşen davacının faturada belirtilen malzemelerin davalıya teslim edildiğine ilişkin dosyaya delil olarak sunduğu 13.03.2013 tarihli teslim tutanağı aslını verilen kesin süreye rağmen dosyaya sunmaması ve teslim hususunda başkaca yazılı delil ibraz etmemesi nedeniyle davacının faturada belirtilen malzemelerin davalıya teslim edildiği iddiasını ispatlayamadığı, 8 gün içinde itiraz edilmemesi nedeniyle kesinleşen fatura içeriğine göre 20 adet oturma grubunun fiyatının 20.000.-TL olduğunun kabulü gerekeceği, davalının teslim edildiğini kabul ettiği bir adet oturma grubu fiyatının da 1.000.-TL olduğu anlaşıldığından davalının istinaf isteminin esastan kabulüne…”
Faturaya yapılan itirazın yazılı olarak gerçekleşmesi durumunda ve bu itiraz nedeniyle taraflar arasında bir anlaşmazlık ortaya çıkarsa, HMK’nin 190/1. fıkrası gereğince, faturaya itiraz eden tarafa itirazın yapıldığını kanıtlama yükümlülüğü düşer. Faturaya itirazın yazılı olarak yapılması, faturayı alan kişinin lehine olacaktır. Faturaya itirazın, noter yoluyla gönderilecek ihtarnameyle veya kayıtlı elektronik posta (KEP) yoluyla yapılması tavsiye edilmektedir. Ticari fatura senaryosunda düzenlenen e-faturalara, faturanın alıcıya iletildiği tarihten itibaren 8 gün içinde e-fatura sistemi üzerinden ret yanıtı verilebilir. Temel fatura senaryosunda ise sistem üzerinden ret yanıtı verilemez; bu faturalara 8 gün içinde noter, taahhütlü mektup, telgraf veya KEP yoluyla itiraz edilir. Temel faturalarda ayrıca Gelir İdaresi Başkanlığının e-Fatura İptal/İtiraz Portalı üzerinden 8 gün içinde iptal talebi oluşturulabilir; faturanın iptal edilebilmesi için karşı tarafın da talebi aynı 8 günlük süre içinde onaylaması gerekir. Harici yollarla yapılan itirazın aynı portal üzerinden Başkanlığa bildirilmesi de 509 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği uyarınca zorunludur; bu bildirim itirazın yerine geçmez.
Uygulamada faturaya itiraz edilmeyip deftere kayıt yapıldığı ve iade faturası düzenlendiği görülebilmektedir. Bu uygulama hatalıdır. Alınmamış bir mal veya hizmete ilişkin faturanın deftere kaydedilmemesi gerekir. Fatura kabul edilmeyecekse, deftere kaydı yapılmadan 8 gün içinde yazılı bir şekilde itiraz edilmelidir.
Faturanın Tebliği
Taraflar arasında yapılan sözleşme sonucunda TTK’ye uygun olarak düzenlenen faturaya TTK’nin 21/2. fıkrasında belirtilen kuralın uygulanabilmesi için, faturanın tacir tarafından karşı tarafa gönderilmiş olması gerekmektedir. Yargıtay kararlarında, TTK’nin 21/2. fıkrasındaki kuralın işler hale gelebilmesi için faturanın karşı tarafa gönderilerek tebliğ edilmesi gerektiği ve böylelikle TTK’nin 21/2. fıkrasındaki itiraz süresinin başlayacağı vurgulanmıştır. Faturanın yalnızca gönderilmiş olması yeterli değildir; sekiz günlük itiraz süresinin işlemeye başlaması için faturanın karşı tarafa ulaşmış olması gerekir. TTK’nin 21/2. fıkrasında belirtilen yasal karineye göre, tacir tarafından düzenlenen faturanın karşı tarafça alındığı tarihten itibaren faturaya itiraz edilmemesi durumu düzenlenmiştir. Faturanın adına düzenlenen tarafından alınması, faturanın tebliğ alındığı anlamına gelir. Ancak TTK’de faturanın nasıl gönderileceği veya alınacağı konusunda spesifik bir düzenleme bulunmamaktadır. Tebliğ işlemi, imzalı bir şekilde elden, iadeli taahhütlü posta, noter ihtarı veya KEP gibi yöntemlerle gerçekleştirilebilir.
Faturaya Süresinde İtiraz Edilmesi
TTK’nin 21/2. fıkrasına göre düzenlenen bir faturaya karşı yapılan itirazın kabul edilmesi durumunda, faturayı düzenleyen tarafın, faturanın düzenlenmesini sağlayan temel borç ilişkisine dayanarak faturanın düzenlendiğini ve usulüne uygun şekilde karşı tarafa tebliğ edildiğini kanıtlaması gerekir. Çünkü, bu durumda tacirin kendi lehine sonuçlar doğuracak iddiaları kanıtlaması gerektiğinden, ispat yükü tacirin üzerindedir. Tacir, faturayı taraflar arasındaki temel borç ilişkisine göre düzenlediğini her türlü delil ile ispat edebilir. Faturaya yapılan itirazların aksinin faturayı düzenleyen tacir tarafından her türlü delil ile kanıtlanması gerekmektedir. Faturaya itiraz eden tarafın, itirazlarını kanıtlaması gerekmez; çünkü itirazların aksinin ispatı faturayı düzenleyen tacire aittir.
Yargıtay 13. HD.’nin 08.06.1984 tarihli 1984/3755 Esas 1984/4382 Karar sayılı kararı:
“İtiraza uğrayan faturalar davalı aleyhine delil olarak kabul edilemez. Davalı, satışın peşin para ile yapıldığını ve satış bedelini peşin olarak ödediğini savunduğuna göre, davacının satışın taksitle veya vadeli olarak yapıldığını yasal delillerle ispat etmesi gerekir.”
Faturaya Süresinde İtiraz Edilmemesi
TTK’nin 21/2. fıkrasına göre belirtilen 8 günlük süre içinde faturaya itiraz edilmezse, faturanın içeriği kabul edilmiş sayılır. Yargıtay’ca onanan bir ilk derece mahkemesi kararında, bu durumda sadece fatura içeriğinin kabul edilmiş sayılacağı belirtilmiştir.
Yargıtay 19. HD.’nin 02.03.2010 tarihli 2009/5055 Esas 2010/2201 Karar sayılı kararıyla onanan ilk derece mahkemesi kararının gerekçesi:
“…TTK’nin 23/2.maddesi gereği 8 gün içinde itiraz edilmemesi halinde sadece fatura münderecatının kabul edilmiş sayılacağı…”
Kararda geçen 23/2. madde, aynı kuralı içeren mülga 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükmüdür. TTK’nin 21/2. fıkrasında belirtilen süre içinde itiraz edilmezse, faturanın standart içeriği kesinleşir ve bu nedenle Yargıtay kararında belirtildiği gibi, malın bedelinin de kesinleştiği ve faturayı düzenleyen tarafın mal bedeli üzerinde hak kazandığı ifade edilmiştir.
Yargıtay 11. HD.’nin 11.04.2017 tarihli 2016/1400 Esas 2017/2046 Karar sayılı kararı:
“TTK’nin 21/2.maddesi uyarınca davalı tarafça faturanın alındığı tarihten itibaren 8 gün içerisinde fatura içeriğine bir itirazda bulunulmadığından fatura bedelinin kesinleşmiş olmasına ve uyuşmazlık konusu navlun bedeline davacı tarafından hak kazanıldığının anlaşılmasına…”
Yargıtay’ca onanan bir başka ilk derece mahkemesi kararında ise, TTK’nin 21/2. fıkrasındaki yasal itiraz süresi içinde faturaya itiraz edilmeden adına fatura düzenlenen tarafından ticari defterlere kaydedilen faturalardaki bedellerin kesinleşeceği belirtilmiştir.
Yargıtay 11. HD.’nin 31.10.2017 tarihli 2016/3676 Esas 2017/5911 Karar sayılı kararıyla onanan ilk derece mahkemesi kararının gerekçesi:
“…itiraz edilmeksizin ticari defterlere işlenen faturaların sözleşme hükümlerini değiştirdiği, somut olayda davalının yasal süresi içerisinde fatura içeriğine itiraz etmediği, ticari defterlerine işlediği, fatura bedellerini ödemesi gerektiği…”
Faturaya itiraz edilmemesi, taraflar arasındaki sözleşme edimlerinin tamamlandığı veya sözleşme konusunun teslim edildiği anlamına gelmez. Yargıtay’ın bir diğer kararında ise, TTK’nin 21/2. fıkrasında belirtilen itiraz süresi içinde itiraz edilmemesi durumunda, faturada belirtilen mal veya hizmetin verildiği anlamına gelmediği vurgulanmıştır. Dolayısıyla, TTK’nin 21/2. fıkrasında belirtilen kuralın tarafların edimlerinin tamamlandığı sonucuna varılmasını gerektirmediği ifade edilmiştir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 19.09.2018 tarihli 2017/915 Esas 2018/1338 Karar sayılı kararı:
“…faturaya tebliğ tarihinden itibaren sekiz gün içinde (mücerret) itiraz edilmemiş olması hâli, sadece o faturanın –miktar ve fiyat yönünden- münderecatını kabul anlamını taşır, yoksa o faturada yazılı malın alıcıya mutlaka, daha önce teslim edilmiş olduğu anlamına gelmez; satıcının faturada yazılı malı alıcıya veya kanuni temsilcisine teslim ettiğini ayrıca ispat etmesi zorunludur…”
Yargıtay 15.HD.’nin 01.11.2017 tarihli 2016/5256 Esas 2017/3755 Karar sayılı kararı:
“…Mahkemece tebliğ edilen faturaya 8 gün içerisinde itiraz edilmemesi nedeniyle borcun kesinleştiği gerekçesiyle dava kabul edilmiş ise de; faturanın tebliğinden itibaren 6102 sayılı TTK’nin 21/2.maddesine göre bu hal fatura içeriğinin kesinleşmesi sonucunu doğurup, borcu kesinleştirmeyeceğinden mahkemenin bu kabulünde isabet bulunmamaktadır…”
Yargıtay HGK’nin 12.10.2011 tarihli 2011/15-472 Esas 2011/608 Karar sayılı kararında, “Her ne kadar TTK’nin 23. maddesi tacir sıfatının sonuçlarını düzenleyen kısımda yer almış ise de, faturayı alan kişi tacir sıfatını taşımasa da itiraz mecburiyeti onun için de geçerlidir.” ifadesiyle, faturayı alan kişinin tacir olmasa dahi TTK’nin 21/2. maddesinde belirtilen kuralın uygulanabileceği belirtilmiştir.
Faturanın Deftere Kaydedilmiş Olması
Yargıtay’ın bir kararında, faturayı düzenleyen tacirin faturayı ticari defterlerine kaydetmesinin yalnız başına bir delil olarak kabul edilmeyeceği ve ayrıca taraflar arasındaki borç ilişkisini ve edimi de kanıtlaması gerektiği ifade edilmiştir.
Yargıtay 19.HD.’nin 20.06.2011 tarihli 2010/14045 Esas 2011/8239 Karar sayılı kararı:
“… MK’nin 6.maddesine göre ispat yükü davacıda olup, davalıya mal satıp teslim ettiğini ispatlaması gerekir. Tek yanlı düzenlenen faturanın kendi ticari defterlerine kaydedilmiş olması alacağın ispatı için yeterli değildir…”
Sonuç
Faturanın tebliği yapılan kişi, 8 gün içinde herhangi bir itirazda bulunmazsa, faturanın içeriğini kabul etmiş sayılır. Bu kabulün aksini dava aşamasında kanıtlamak mümkündür. Faturaya itirazın süresi ve şekli de önemlidir. TTK’nin 21/2. maddesine göre, faturaya yapılan itirazın hukuki sonuç doğurabilmesi için, faturayı alan tarafın tebliği aldığı tarihten itibaren 8 gün içinde yazılı olarak itiraz etmesi gerekmektedir. Bu süre içinde faturaya itiraz edilmemesi halinde, faturanın içeriği kabul edilmiş sayılır. Faturaya yapılan itirazın yazılı olarak gerçekleşmesi ve bu itiraz nedeniyle taraflar arasında bir anlaşmazlık olması durumunda, itirazın yapıldığını kanıtlama yükümlülüğü faturaya itiraz eden tarafa düşer.
Sonuç olarak, Ticaret Kanunu’nun fatura düzenlemesi ile ilgili hükümleri, ticari ilişkilerde belirli bir düzen ve güvence sağlar. Taraflar arasındaki hakların korunması ve ticari işlemlerin adaletli bir şekilde yürütülmesi için bu hükümlere uyulması önemlidir.
Fatura İtiraz İhtarname Örneği
…. …. NOTERLİĞİ’ NE,
İHTARNAME
İHTAR EDEN :
TC KİMLİK NUMARASI :
ADRES :
VEKİLİ :
(Varsa tarafların kanuni temsilcilerinin)
ADRES :
(Varsa tarafların kanuni temsilcilerinin)
İHTAR EDİLEN :
ADRES :
KONU : …./…./…. tarih ve ………. sıra nolu ………….. bedelli faturaya itirazlarımızın bildirilerek tarafınıza iadesidir.
AÇIKLAMALAR :
1-) Sayın Muhatap, tarafınızca düzenlenen …/…/…. tarih ve …………………. nolu KDV dahil ……………….. bedelli fatura müvekkil şirkete tebliğ …/…/…. tarihinde tebliğ edilmiştir.
2-) İhtar ve itiraz eden keşideci müvekkil şirketle tarafınız arasında herhangi bir sözleşme olmadığı gibi, müvekkil şirketin tarafınıza ………………………… adı altında herhangi bir borcu da bulunmamaktadır. Ayrıca tarafınızın ihtar eden keşideci müvekkil şirketten herhangi bir hak ve alacağı söz konusu değildir.
3-) Fazlaya ilişkin sair tüm talep ve dava haklarımız saklı kalmak kaydıyla, tarafımızca tebellüğ edilen……………..tarih ve…………….. nolu KDV Dahil………………..TL bedelli faturaya yasal süresi dâhilinde itiraz ederek, faturayı işbu ihtarnamemiz ekinde tarafınıza iade ettiğimizi lüzumuna binaen ihbar ve ihtar ederiz. …./…./……
İHTAR EDEN VEKİLİ
EK: … sayılı Fatura
SAYIN NOTER;
Üç suretten ibaret olan işbu ihtarnamenin bir suretinin dairenizde saklanmasını, bir suretinin muhataba UETS yoluyla veya memur vasıtasıyla tebliğini ve muhataba tebliğ şerhini havi bir suretinin de tarafımıza verilmesini saygı ile ihtar eden vekili olarak talep ederiz. …/ …/ …
İHTAR EDEN VEKİLİ
AV.
Not: Yukarıdaki ihtarname, faturayı düzenleyen firmaya KEP üzerinde de gönderilebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Faturaya itiraz süresi kaç gündür?
Türk Ticaret Kanununun 21. maddesinin ikinci fıkrasına göre faturaya itiraz süresi sekiz gündür. Süre, faturayı alan kişinin faturayı aldığı tarihten itibaren işlemeye başlar. Bu süre içinde faturanın içeriği hakkında itirazda bulunulmazsa içerik kabul edilmiş sayılır.
Faturaya itiraz nasıl yapılır?
Türk Ticaret Kanununun 21. maddesi itiraz için belirli bir şekil öngörmez. Bununla birlikte itirazın süresinde yapıldığını ispat yükü, Hukuk Muhakemeleri Kanununun 190. maddesi gereğince bu vakıadan kendi lehine hak çıkaran tarafa, yani itiraz ettiğini ileri sürene aittir. Bu nedenle itirazın noter ihtarnamesi veya kayıtlı elektronik posta (KEP) ile yazılı olarak yapılması ispat bakımından güvenli yoldur.
Faturaya 8 gün içinde itiraz edilmezse ne olur?
Faturayı alan kişi faturanın içeriğini kabul etmiş sayılır. Bu sonuç bir kanuni karinedir; Hukuk Muhakemeleri Kanununun 190. maddesinin ikinci fıkrasına göre kanunda öngörülen istisnalar dışında karşı taraf kanuni karinenin aksini ispat edebilir. Dolayısıyla süresinde itiraz etmeyen taraf, fatura içeriğinin gerçeğe uymadığını davada ispat etme imkanını korur, ancak ispat yükünü üstlenir.
Fatura tebliğ edilmemişse itiraz süresi işler mi?
Sekiz günlük süre faturanın alındığı tarihten itibaren başladığından, fatura karşı tarafa ulaşmadıkça süre işlemez. Hukuk Muhakemeleri Kanununun 190. maddesinin ikinci fıkrasına göre kanuni karineye dayanan taraf, karinenin temelini oluşturan vakıayı ispat etmelidir. Bu nedenle faturanın itiraz edilmeyerek kabul edildiğini ileri süren düzenleyici, faturanın karşı tarafça alındığını ve alınma tarihini ispat etmek durumundadır.
