İçerik Başlıkları
Transit ticaret kazancına yönelik kurumlar vergisi istisnası, 4 Haziran 2026 tarihli ve 33270 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7582 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiştir. Buna göre, yurt dışından satın alınan malların Türkiye’ye getirilmeksizin yurt dışında satılmasından veya yurt dışı mal alım satımlarına aracılık edilmesinden sağlanan kazancın %95’i kurumlar vergisi matrahından indirilir; İstanbul Finans Merkezi Bölgesinde faaliyet gösteren kurumlar bakımından bu oran %100 olarak uygulanır.
Özetle: Transit ticaret (yurt dışından alıp Türkiye’ye getirmeden yurt dışında satış) ve yurt dışı mal alım satımına aracılık kazançlarının büyük bölümü vergi dışı bırakılmaktadır. İstisnadan yararlanmanın temel koşulu, kazancın ilgili yıl beyannamesinin verilme tarihine kadar Türkiye’ye transfer edilmesidir.
Transit Ticaret İstisnası Nedir?
Düzenleme, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu‘nun 10. maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde yer almaktadır. Bende göre, yurt dışından satın alınan malların Türkiye’ye getirilmeksizin yurt dışında satılmasından veya yurt dışında gerçekleşen mal alım satımlarına aracılık edilmesinden sağlanan kazançların %95’i, kurumlar vergisi beyannamesi üzerinde indirim konusu yapılarak vergi dışı bırakılır. Uluslararası ticaret yapan şirketler için bu, oldukça yüksek bir vergi avantajıdır.
İstanbul Finans Merkezi’nde Oran Neden %100?
Kanun, genel %95’lik orandan farklı olarak; 7412 sayılı İstanbul Finans Merkezi Kanunu hükümlerine göre katılımcı belgesi alarak İstanbul Finans Merkezi Bölgesinde faaliyette bulunan kurumlar ile yabancı yatırım yoğunluğuna göre Cumhurbaşkanınca uygun bulunan endüstri bölgelerindeki kurumlar bakımından oranı %100 olarak belirlemiştir. Yani bu kapsamdaki şirketlerde transit ticaret kazancının tamamı vergiden istisna edilebilmektedir. Cumhurbaşkanı, bentte yer alan oranları sıfıra kadar indirmeye veya %100’e kadar artırmaya yetkilidir.
Transit Ticaret İstisnasının Şartları Nelerdir?
İstisnadan yararlanılabilmesi için iki şart öngörülmüştür. Birincisi, kazancın elde edildiği hesap dönemine ilişkin yıllık kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye’ye transfer edilmiş olmasıdır. İkincisi, aracılık faaliyetine ilişkin malların satıcısının ve alıcısının Türkiye’de bulunmamasıdır. Bu şartlar, düzenlemenin gerçek bir yurt dışı ticaret faaliyetine dayanmasını güvence altına almayı amaçlar. Kurumlar vergisinde indirim ve istisna uygulamalarındaki ihtilaflar için indirimli kurumlar vergisinde ihtilaflı durumlar başlıklı yazımız da yol gösterici olabilir.
İstisna Ne Zamandan İtibaren Uygulanır?
Bu düzenleme, 1 Temmuz 2026 tarihinden itibaren verilmesi gereken beyannamelerden başlamak ve 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren başlayan vergilendirme dönemine (özel hesap dönemi tayin edilen kurumlar için 1 Ocak 2026’dan itibaren başlayan hesap dönemine) ait kurum kazançları için geçerli olmak üzere yürürlüğe girmiştir. Yurt dışında verilen hizmetlerden elde edilen kazançlara yönelik benzer bir istisna için hizmet ihracatında vergi indirimi yazımıza bakılabilir.
Sık Sorulan Sorular
Transit ticaret kazancında vergi istisnası oranı nedir?
Yurt dışından alınan malların Türkiye’ye getirilmeksizin yurt dışında satışından veya yurt dışı mal alım satımına aracılıktan elde edilen kazançların %95’i kurumlar vergisi matrahından indirilir. İstanbul Finans Merkezi Bölgesinde katılımcı belgesiyle faaliyet gösteren kurumlar ile uygun bulunan endüstri bölgelerinde bu oran %100 uygulanır.
İstisnadan yararlanmanın şartları nelerdir?
Kazancın, elde edildiği hesap dönemine ilişkin yıllık kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye’ye transfer edilmiş olması gerekir. Aracılık faaliyetinde ise malların hem satıcısının hem de alıcısının Türkiye’de bulunmaması şarttır.
Hangi kazançlar transit ticaret istisnası kapsamındadır?
Yurt dışından satın alınan malların Türkiye’ye hiç getirilmeden yurt dışında satılmasından sağlanan kazançlar ile yurt dışında gerçekleşen mal alım satımlarına aracılık edilmesinden sağlanan kazançlar kapsamdadır.
Transit ticaret istisnası ne zaman yürürlüğe girdi?
Düzenleme, 1 Temmuz 2026 tarihinden itibaren verilmesi gereken beyannamelerden başlamak ve 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren başlayan vergilendirme dönemine ait kurum kazançları için geçerli olmak üzere yürürlüğe girmiştir.
Sonuç
Transit ticaret kazancının %95’inin (İstanbul Finans Merkezi’nde %100’ünün) vergi dışı bırakılması, uluslararası ticaretle uğraşan şirketler için güçlü bir teşviktir. Ancak istisnanın, kazancın süresinde Türkiye’ye transferi ve aracılıkta tarafların Türkiye’de bulunmaması gibi şartlara bağlı olduğu; bu şartların belgelendirilmesinin denetimlerde belirleyici olacağı göz ardı edilmemelidir. Uygulamadaki tecrübelerimiz ışığında, transit ticaret yapısının ve para akışının baştan doğru kurgulanması, istisnanın ileride tartışmaya açılmasını önler.
