Dönemsellik İlkesi Tarhiyatı: Vergi Kaybı Yokken Ceza Kesilir mi?

Özetle: Bir gider ait olduğu hesap dönemi yerine sonraki bir yılda kaydedildiğinde vergi idaresi, dönemsellik ilkesine aykırılık gerekçesiyle gideri reddetmekte ve cezalı tarhiyat yapmaktadır. Oysa giderin geç yazılması verginin geç değil erken ödenmesi sonucunu doğurur; Hazine bir kayba uğramaz. Danıştay Dördüncü Dairesi 25.05.2023 tarihli kararında tam da bu ayrımı yapmış, işlemin vergi kaybına yol açmadığı gerekçesiyle geçmiş yıllara ait kredi faiz giderlerinin sonraki dönemde giderleştirilmesini hukuka uygun bulmuştur. Ancak bu savunmanın sınırları vardır: kanunun ödeme şartına bağladığı giderlerde aynı sonuç doğmamaktadır. Aşağıda, dönemsellik ilkesine dayanan tarhiyatlarda dava konusu edilebilecek hususlar, mükellef lehine ve aleyhine kararlarla birlikte ele alınmaktadır.

Dönemsellik İlkesi Hangi Kanun Maddesine Dayanıyor?

Uygulamada sıkça atıf yapılmasına rağmen, Vergi Usul Kanunu’nda “dönemsellik ilkesi” başlıklı bir madde bulunmamaktadır. İlkenin dayanağı olarak gösterilen Vergi Usul Kanunu’nun 174. maddesi şu düzenlemeyi içerir: “Defterler hesap dönemi itibariyle tutulur. Kayıtlar her hesap dönemi sonunda kapatılır ve ertesi dönem başında yeniden açılır. Hesap dönemi normal olarak takvim yılıdır.” Madde, defter tutma ve kayıt düzenine ilişkindir; bir gider kaleminin hangi dönemde indirileceğine dair emredici bir yasak içermez.

Buna Gelir Vergisi Kanunu’nun 38. maddesindeki öz sermaye karşılaştırması ve Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 6. maddesindeki hesap dönemi esası eklendiğinde, dönemsellik ilkesi bir yorum kuralı olarak ortaya çıkmaktadır. Bu tespit önemsiz bir ayrıntı değildir: dönemsellik ilkesinin sınırları kanun lafzıyla değil içtihatla belirlendiğinden, ilkeye aykırılık iddiasına dayanan her tarhiyat tartışmaya açıktır. Nitekim Danıştay daireleri arasında bu konuda birbirinden farklı yaklaşımlar bulunmaktadır.

Gider Geç Kaydedildiğinde İdare Neyi Eleştiriyor?

Vergi incelemelerinde dönemsellik ilkesine dayanan eleştiriler tipik olarak dört başlıkta toplanmaktadır. Birincisi, önceki yıllara ait fatura ve faiz giderlerinin sonraki yılın kazancının tespitinde indirim konusu yapılmasıdır. İkincisi, doğrudan gider yazılabilecek bir harcamanın amortisman yoluyla itfa edilmesi veya bunun tersidir. Üçüncüsü, şüpheli alacak karşılığının alacağın dava ya da icra safhasına geldiği yıl yerine sonraki bir dönemde ayrılmasıdır. Dördüncüsü, mahsup imkânı doğduğu yılda kullanılmayan geçmiş yıl zararlarının sonraki yıllarda indirilmesidir.

Bu dört durumun ortak özelliği şudur: giderin geç dikkate alınması, verginin ilgili dönemde fazla ödenmesine yol açar. Buna rağmen inceleme elemanı yalnızca giderin yazıldığı yıla bakarak matrah farkı hesaplamakta, giderin ait olduğu ve fazla vergi ödenen yıl çoğu zaman hiç değerlendirilmemektedir. Mükellef açısından sonuç, aynı gider için hem geçmişte fazla vergi ödemiş olmak hem de sonraki dönem için cezalı tarhiyata muhatap olmaktır. Dava dilekçesinde ilk vurgulanması gereken husus bu asimetridir.

Bu noktada Vergi Usul Kanunu’nun 134. maddesi devreye girer. Madde, vergi incelemesinden maksadın ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamak olduğunu düzenler. İnceleme raporunun, giderin ait olduğu yılda fazla ödenen vergiyi görmezden gelerek yalnızca aleyhe olan matrah farkını tespit etmesi, bu maddeye dayalı ciddi bir savunma argümanı oluşturur.

Vergi Kaybı Yoksa Tarhiyat Yapılabilir mi?

Vergi Usul Kanunu’nun 341. maddesi vergi ziyaını, “mükellefin veya sorumlunun vergilendirme ile ilgili ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden, verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesini veya eksik tahakkuk ettirilmesini” ifade eder biçiminde tanımlar. Giderin sonraki döneme kaydırıldığı hâllerde verginin ilgili yılda eksik değil fazla tahakkuk ettiği açıktır. Başka bir ifadeyle dönemsellik ilkesine aykırılık ile vergi ziyaı birbirinden ayrı iki kavramdır ve ilkinin varlığı ikincisini kendiliğinden doğurmaz. Bu yapısal tespit, Danıştay Dördüncü Dairesinin yakın tarihli bir kararında karşılık bulmuştur.

Kararın iki özelliği dava stratejisi bakımından belirleyicidir. Birincisi, karar oyçokluğuyla verilmiştir; karşı oy kullanan üyeler bozmayı gerektirir bir durum görmemiştir. İkincisi, bozma yalnızca kredi faiz giderlerine ilişkin hüküm fıkrasını kapsamakta olup aynı mükellefin yeniden değerleme, kambiyo kârı ve tevsik zorunluluğuna ilişkin tespitleri yönünden karar onanmıştır. Dolayısıyla bu karar, dönemsellik ilkesine aykırılık iddiasına karşı genel bir bağışıklık değil, vergi kaybının fiilen doğmadığı hâllere özgü bir değerlendirme sunmaktadır. Dönemsellik ilkesi tartışmasının, aynı raporda yer alan diğer eleştirilerden bağımsız biçimde ele alınması gerektiği de kararın uygulamaya dönük sonucudur.

Şüpheli Alacak Karşılığı Sonraki Yılda Ayrılabilir mi?

Vergi Usul Kanunu’nun 323. maddesi, ticari ve zirai kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile ilgili olmak şartıyla dava veya icra safhasında bulunan alacakları şüpheli alacak saymakta ve bunlar için “değerleme gününün tasarruf değerine göre pasifte karşılık ayrılabilir” demektedir. Madde, karşılığın hangi yılda ayrılacağına dair bir zorunluluk öngörmemektedir; dönemsellik ilkesi bu maddeye idarenin yorumuyla eklenmektedir. Karşılığın şartları ve kapsamı için şüpheli ticari alacak karşılığının şartları başlıklı yazımız incelenebilir.

Gelir İdaresi ise aksi görüştedir. Ankara Vergi Dairesi Başkanlığının 17.02.2016 tarih ve 27575268-105[323-2015-461]-6734 sayılı özelgesinde, “şüpheli ticari alacaklar için dava veya icra takibine başlanıldığı yılda karşılık ayrılması gerekmekte olup, şüpheli hale geldiği hesap döneminde karşılık ayrılmayan alacaklar için daha sonraki dönemlerde şüpheli ticari alacak karşılığı ayrılması mümkün olmamaktadır” denilmiştir. İncelemelerde bu görüş esas alınmakta ve dönemsellik ilkesine aykırılık gerekçesiyle tarhiyat yapılmaktadır. Özelgenin dayanağı olarak bir kanun hükmü değil, maddenin amacına ilişkin bir yorum gösterilmektedir.

Yargı ise son yıllarda mükellef lehine bir çizgi izlemektedir. En güncel örnek 2025 tarihlidir.

Ancak lehe içtihat, ispat yükünü ortadan kaldırmamaktadır. Aşağıdaki karar, aynı hukuki ilkeyi benimsemesine rağmen delil eksikliği nedeniyle mükellef aleyhine sonuç doğurmuştur.

Bu karar, dava dilekçesine yalnızca hukuki argüman yazmanın yetmediğini göstermektedir. Şüpheli alacağın hangi yılda hangi tutarla şüpheli hâle geldiği, o yıl gider yazılıp yazılmadığı ve aynı alacak için başka bir dönemde indirim yapılmadığı belge düzeyinde ortaya konulmalıdır. Dönemsellik ilkesi tartışması kazanılsa dahi, mükerrer indirim şüphesi giderilmediği sürece dava sonuçsuz kalabilmektedir.

Amortismanda Dönemsellik İlkesi Neden Daha Katı Uygulanıyor?

Şüpheli alacak karşılığında yargının mükellef lehine karar verebilmesinin asıl nedeni, Vergi Usul Kanunu’nun 323. maddesinde dönemi kilitleyen bir hüküm bulunmamasıdır. Amortismanda ise durum tamamen farklıdır. Vergi Usul Kanunu’nun 320. maddesi şu iki cümleyi içerir: “Her yılın amortismanı ancak o yıla ait değerlemede nazara alınabilir. Amortismanın her hangi bir yıl yapılmamasından veya ilk uygulanan nispetten düşük bir hadle yapılmasından dolayı amortisman süresi uzatılamaz.”

Bu iki cümle, amortisman bakımından dönemsellik ilkesini yorumla türetilen bir ilke olmaktan çıkarıp doğrudan kanun hükmü hâline getirmektedir. Ayrılmayan amortismanın sonraki yıllarda telafi edilmesi kanunen mümkün değildir; bu hâlde “vergi kaybı doğmadı” savunmasının başarı şansı bulunmamaktadır.

Bu karşılaştırma, dönemsellik ilkesine dayanan tarhiyatlara karşı açılacak davalarda merkezî bir argüman üretir. Kanun koyucu, dönemi kilitlemek istediği yerde bunu 320. maddede olduğu gibi açıkça yazmıştır. Aynı kanunun 323. maddesinde böyle bir sınırlamaya yer verilmemiş olması bilinçli bir tercihtir ve aksi yorum, kanunda öngörülmeyen bir nedenle kanunla tanınmış bir hakkın ortadan kaldırılması sonucunu doğurur. Yukarıda anılan Danıştay kararlarında bu sonuca varılırken kullanılan gerekçe de esasen budur.

Aynı mantık doğrudan gider ile amortisman arasındaki nitelendirme uyuşmazlıklarına da uzanır. Doğrudan gider yazılması gereken bir tutar tereddüt nedeniyle amortisman yoluyla itfa edilmişse, incelemede gider yazılması gereken yıla isabet eden kısım kabul edilmekte, sonraki yılların amortisman payları reddedilmektedir. Burada dönemsellik ilkesi tartışması, harcamanın niteliğinin gider mi yoksa maliyet unsuru mu olduğu tartışmasıyla iç içe geçtiğinden, dava dilekçesinde önce nitelendirme sorunu çözülmelidir.

Dönemsellik İlkesi Savunmasının Sınırı Nerede Başlıyor?

Vergi kaybının doğmadığı savunması, her dönem kaydırmasında sonuç vermemektedir. Kanun koyucu bir gideri açıkça ödeme şartına bağlamışsa, tahakkuk ettiği yılda gider yazılması yalnızca dönemsellik ilkesine değil ilgili maddenin lafzına da aykırı düşer. Aşağıdaki karar bu sınırı net biçimde çizmektedir.

Kararın pratik anlamı şudur: kanun bir gider için ödeme şartı aramışsa, “vergi kaybı doğmadı” savunması tek başına yeterli olmamaktadır. Bu nedenle dava dilekçesi hazırlanırken önce ilgili gider kaleminin dayandığı maddenin lafzı denetlenmeli, madde tahakkuk esasına mı yoksa ödeme esasına mı bağlıdır tespit edilmelidir.

İkinci sınır, kanun yolu düzeyindedir. Daire kararları son yıllarda mükellef lehine bir eğilim gösterse de, Vergi Dava Daireleri Kurulunun konuya ilişkin kararı aksi yöndedir ve dönemsellik ilkesini bağlayıcı bir sınır olarak yorumlamaktadır.

Bu karar 1999 tarihli olmakla birlikte, ilk derece mahkemesinin ısrarı hâlinde uyuşmazlığın yeniden Kurul önüne gelebileceği unutulmamalıdır. Dava açılırken bu risk müvekkile açıkça anlatılmalı, dönemsellik ilkesine dayanan tarhiyatın iptali beklentisi daire içtihadına dayandırılırken kanun yolu aşamasındaki belirsizlik saklanmamalıdır.

Geçmiş Yıl Zararı Atlanırsa Mahsup Hakkı Kayboluyor mu?

Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 9. maddesi, her yıla ilişkin tutarların beyannamede ayrı ayrı gösterilmesi ve beş yıldan fazla nakledilmemesi şartıyla geçmiş yıl zararlarının indirilebileceğini düzenler. Kâr beyan edilen bir yılda zarar mahsubunun atlanması hâlinde İdare, mahsup hakkının kaybedildiği görüşündedir. Burada dönemsellik ilkesi doğrudan gündeme gelmez; İdarenin dayanağı, indirim hakkının beyanname ile kullanılmamış sayılmasıdır. Yargı bu görüşü her zaman paylaşmamaktadır.

Bu karar iki dersi bir arada barındırmaktadır. Esas yönünden mükellef haklı bulunmuştur; ancak iade talebi usulden düşmüştür. İdarenin talebi reddeden yazısı tebliğ edildiğinde otuz günlük dava süresi işlemeye başlar ve daha sonra ihtirazi kayıtla düzeltme beyannamesi verilmesi bu süreyi yeniden başlatmaz. Konunun ayrıntısı için sehven unutulan geçmiş yıl zararlarının düzeltme beyannamesiyle indirimi hakkındaki yazımıza bakılabilir.

Dönem Hatası Bir Vergi Hatası mıdır?

Dönemsellik ilkesine dayanan uyuşmazlıklarda çoğu zaman gözden kaçan bir dayanak, Vergi Usul Kanunu’nun 118. maddesidir. Madde vergilendirme hatalarını sayarken 4 numaralı bentte şu düzenlemeyi içerir: “Vergilendirme veya muafiyet döneminde hata: Aranan verginin ilgili bulunduğu vergilendirme döneminin yanlış gösterilmiş veya süre itibariyle eksik veya fazla hesaplanmış olmasıdır.” Kanun koyucu dönem yanlışlığını açıkça vergi hatası saymıştır; bu nitelendirme düzeltme yolunu açar.

Düzeltme talebinin sınırı Vergi Usul Kanunu’nun 126. maddesindedir: 114. maddede yazılı beş yıllık zamanaşımı süresi dolduktan sonra meydana çıkarılan vergi hataları düzeltilemez. Düzeltme kabul edilirse fazla tahsil edilen vergi, Vergi Usul Kanunu’nun 112. maddesinin 4. fıkrası uyarınca, fazla tahsilat mükelleften kaynaklanıyorsa düzeltmeye dair müracaat tarihinden itibaren tecil faizi oranında faizle birlikte iade edilir. Düzeltme ve şikâyet yolunun işleyişi için vergi hatası ve düzeltme yolları yazımız incelenebilir.

Uygulamada düzeltme yolunun tercih edilmemesinin nedeni hukuki değil pratiktir: geçmiş dönem beyannamesinin düzeltilmesi çoğu zaman inceleme talebini beraberinde getirmekte, mükellefler bu riski almak istememektedir. Buna karşılık dava aşamasında, dönem hatasının kanunen düzeltilebilir bir hata olarak nitelendirilmiş olması, cezalı tarhiyatın orantısızlığını ortaya koyan güçlü bir argümandır. Nitekim yukarıda anılan Danıştay 4. Dairesinin 2022/2775 sayılı kararında karşı oy kullanan üye dahi, dönemsellik ilkesine ilişkin katı yorumunu ortaya koyduktan sonra “Vergi Usul Kanununun Vergilendirme hatalarına ilişkin hükümleri saklıdır” kaydını düşmüştür.

Bu Konuda Hangi Uyuşmazlıklar Çıkıyor?

İncelemede tipik olarak şu belgeler istenmektedir: giderin ait olduğu yıla ilişkin fatura ve sözleşmeler, faturanın işletmeye ulaşma tarihini gösteren kayıtlar, kredi sözleşmeleri ve banka faiz tahakkuk cetvelleri, şüpheli alacaklarda icra dosyası ve dava dilekçesi örnekleri ile karşılık hesabının hangi alacaklara ait olduğunu gösteren dökümler. Vergi Usul Kanunu’nun 323. maddesi karşılığın hangi alacaklara ait olduğunun karşılık hesabında gösterilmesini zorunlu tuttuğundan, bu dökümün eksikliği tek başına ret gerekçesi olabilmektedir.

İspat yükü konusunda Vergi Usul Kanunu’nun 3. maddesinin B bendi belirleyicidir: iktisadi, ticari ve teknik icaplara uymayan veya olayın özelliğine göre normal ve mutad olmayan bir durumun iddia olunması hâlinde ispat külfeti bunu iddia eden tarafa aittir. Buna karşılık, giderin gerçekliği ve tutarı bakımından ispat mükellefe düşmektedir. Danıştay 4. Dairesinin 2022/2775 sayılı kararı bu ayrımı somutlaştırmakta, mükerrerlik bulunmadığının belge düzeyinde ortaya konulmasını aramaktadır. Dönemsellik ilkesine dayanan tarhiyatlarda idarenin ret gerekçesi çoğunlukla iki katmanlıdır: önce dönem itirazı, ardından belge yetersizliği.

Mükellefin kaybettiği tipik senaryolar üç başlıkta toplanabilir. Birincisi, giderin dayandığı maddenin ödeme şartına bağlanmış olması. İkincisi, aynı giderin ait olduğu yılda da indirim konusu yapıldığının tespit edilmesi. Üçüncüsü, dava veya icra safhasının varlığının belgelenememesi. Kazandığı senaryolar ise giderin gerçekliğinin tartışmasız olduğu, ilgili yılda indirim yapılmadığının inceleme raporunda dahi kabul edildiği ve giderin kanunen tahakkuk esasına tabi olduğu hâllerdir. Dönemsellik ilkesi bakımından en güçlü dosyalar, giderin ait olduğu yılda indirilmediğinin bizzat inceleme raporunda tespit edildiği dosyalardır.

Tarhiyat Sonrası Hangi Süreler İşliyor?

İhbarnamenin tebliğinden itibaren İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesi uyarınca otuz gün içinde vergi mahkemesinde dava açılabilir; süre tebliği izleyen günden başlar. 28.07.2024 tarihli 7524 sayılı Kanun’la vergi aslı uzlaşma kapsamından çıkarıldığından, uzlaşma yalnızca cezaya ilişkindir. Bu nedenle cezada uzlaşmaya başvurulması vergi aslı bakımından işleyen otuz günlük dava süresini durdurmaz; vergi aslı için süre ayrıca takip edilmelidir.

Beyanname aşamasında ihtilaf yaratılmak isteniyorsa, giderin indirilmediği bir beyanname ihtirazi kayıtla verilerek tahakkuka karşı dava açılması yaygın bir yöntemdir. Yukarıda anılan Danıştay 9. Dairesi ve 4. Dairesi kararlarına konu uyuşmazlıkların tamamı bu yolla açılmıştır. Ancak İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 27. maddesinin 4. fıkrası, ihtirazi kayıtla verilen beyannameler üzerine yapılan işlemlerden dolayı açılan davaların tahsil işlemini durdurmayacağını, bunlar hakkında yürütmenin durdurulmasının istenebileceğini düzenlemektedir. Ayrıntı için ihtirazi kayıtla verilen düzeltme beyannamesine karşı dava ve vergi davalarında yürütmenin durdurulması yazılarımız incelenebilir.

Dava dilekçesinde ileri sürülmesi gereken hususlar sırasıyla şunlardır. Birinci sırada, giderin ait olduğu yılda indirilmediğinin ve o yıl için fazla vergi ödendiğinin inceleme raporundaki tespitlerle ortaya konulması yer alır. İkinci sırada, Vergi Usul Kanunu’nun 341. maddesindeki vergi ziyaı tanımı karşısında ziyaın unsurlarının oluşmadığı savunulur. Üçüncü sırada, Vergi Usul Kanunu’nun 118. maddesinin 4. bendi uyarınca dönem yanlışlığının kanunen vergi hatası sayıldığı vurgulanır. Dördüncü sırada, gider kaleminin dayandığı maddenin tahakkuk esasına tabi olduğu gösterilir. Beşinci sırada, Vergi Usul Kanunu’nun 134. maddesi uyarınca incelemenin ödenmesi gereken verginin doğruluğunu tespit etme amacına aykırı biçimde tek yönlü yürütüldüğü ileri sürülür. Kanun metinlerinin güncel hâli için Vergi Usul Kanunu resmî kaynaktan denetlenmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Dönemsellik ilkesi nedir ve hangi kanun maddesine dayanır?

Vergi Usul Kanunu’nda dönemsellik ilkesi başlıklı bir madde yoktur. İlke, defterlerin hesap dönemi itibarıyla tutulacağını ve hesap döneminin normal olarak takvim yılı olduğunu düzenleyen Vergi Usul Kanunu’nun 174. maddesi ile ticari kazancın öz sermaye karşılaştırması yoluyla tespitini öngören Gelir Vergisi Kanunu’nun 38. maddesinden yargı içtihadıyla türetilmiştir. Bu durum, ilkenin sınırlarının kanun lafzıyla değil yorumla belirlendiği anlamına gelir.

Gideri sonraki yılda yazan mükellefe vergi ziyaı cezası kesilebilir mi?

Vergi Usul Kanunu’nun 341. maddesi vergi ziyaını, verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesi veya eksik tahakkuk ettirilmesi olarak tanımlar. Gider sonraki yıla kaydırıldığında ilgili yılda vergi eksik değil fazla tahakkuk etmiştir; dönemsellik ilkesine aykırılık tek başına ziya doğurmaz. Danıştay Dördüncü Dairesinin 25.05.2023 tarih ve E:2020/2306, K:2023/2883 sayılı kararında bu gerekçeyle tarhiyat hukuka aykırı bulunmuştur. Ancak ilgili gider kaleminin kanunda ödeme şartına bağlandığı hâllerde aynı sonuç doğmamaktadır.

Şüpheli alacak karşılığı ayrılmayan yıl için sonraki yılda karşılık ayrılabilir mi?

Gelir İdaresi ayrılamayacağı görüşündedir. Buna karşılık Danıştay Üçüncü Dairesinin 10.11.2025 tarih ve E:2023/8253, K:2025/4439 ile Dokuzuncu Dairesinin 28.03.2023 tarih ve E:2021/1101, K:2023/1057 sayılı kararlarında, Vergi Usul Kanunu’nun 323. maddesinde karşılığın alacağın şüpheli hâle geldiği yılda ayrılmasını zorunlu kılan bir hüküm bulunmadığı gerekçesiyle mükellef lehine karar verilmiştir. Vergi Dava Daireleri Kurulunun 12.11.1999 tarih ve E:1999/102, K:1999/480 sayılı kararı ise aksi yöndedir.

Gider yanlış dönemde beyan edilmişse düzeltme talebinde bulunulabilir mi?

Dönemsellik ilkesi bakımından yanlış dönemde beyan sorunu düzeltme yoluyla da giderilebilir. Vergi Usul Kanunu’nun 118. maddesinin 4. bendi, aranan verginin ilgili bulunduğu vergilendirme döneminin yanlış gösterilmiş olmasını açıkça vergilendirme hatası saymaktadır. Bu nitelendirme düzeltme yolunu açar. Düzeltme talebi, Vergi Usul Kanunu’nun 126. maddesi uyarınca 114. maddedeki beş yıllık zamanaşımı süresi içinde yapılmalıdır. Fazla tahsil edilen vergi, 112. maddenin 4. fıkrası uyarınca tecil faizi oranında faiziyle iade edilir.

İhtirazi kayıtla beyanname verip dava açmak tahsilatı durdurur mu?

Hayır. İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 27. maddesinin 4. fıkrası, ihtirazi kayıtla verilen beyannameler üzerine yapılan işlemlerden dolayı açılan davaların tahsil işlemini durdurmayacağını açıkça düzenlemektedir. Bu davalarda tahsilatın durması için ayrıca yürütmenin durdurulması talep edilmelidir.

Dönemsellik ilkesi tarhiyatında dava açma süresi kaç gündür?

İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesi uyarınca vergi mahkemelerinde dava açma süresi otuz gündür ve süre ihbarnamenin tebliğ edildiği tarihi izleyen günden başlar. 28.07.2024 tarihli 7524 sayılı Kanun’la vergi aslı uzlaşma kapsamından çıkarıldığından, cezada uzlaşmaya başvurulması vergi aslı için işleyen otuz günlük dava süresini durdurmaz.

Sonuç

Giderin geç kaydedilmesi, verginin geç değil erken ödenmesi anlamına gelir. Buna rağmen dönemsellik ilkesine dayanan tarhiyatlar uygulamada yaygındır ve çoğu zaman vergi ziyaı cezasıyla birlikte gelmektedir. Danıştay 4. Dairesinin 25.05.2023 tarihli kararı ile 3. ve 9. Dairelerin şüpheli alacak karşılığına ilişkin son dönem kararları, vergi kaybının fiilen doğmadığı hâllerde mükellef lehine güçlü bir dayanak sunmaktadır.

Bununla birlikte tablo tek yönlü değildir. Kanunun ödeme şartına bağladığı giderlerde dönemsellik ilkesi savunması sonuç vermemekte, Vergi Dava Daireleri Kurulu düzeyinde ise aksi yönde bir karar bulunmaktadır. Bu nedenle her dosyada önce gider kaleminin dayandığı maddenin lafzı, sonra ilgili yılda indirim yapılmadığının belgesi, en son da kanun yolu riski değerlendirilmelidir. Uygulamadaki tecrübelerimiz ışığında, bu tür uyuşmazlıklarda davanın kaderini hukuki argümandan çok belge düzeni belirlemektedir.