0312 911 83 10
·
[email protected]
·
Pzt-Cuma 09:00-18:00
DANIŞMANLIK

Vergi Hukuku: Uyuşmazlık Türleri, Süreler ve Faaliyet Konuları

Kısa cevap: Vergi hukuku; verginin tarhı, tebliği ve tahsilini, vergi cezalarını ve bu işlemlerden doğan uyuşmazlıkların çözüm yollarını düzenler. Vergi ve ceza ihbarnamesine karşı dava açma süresi kural olarak tebliği izleyen günden itibaren 30 gün, ödeme emrine karşı 15 gündür. Süreler kısa ve usul kuralları teknik olduğundan, sürecin vergi incelemesi aşamasından itibaren bir vergi avukatıyla yürütülmesi önem taşır.

Vergi Hukuku Nedir?

Vergi hukuku, devletin vergilendirme yetkisinin kullanılmasından doğan ilişkileri konu alır: verginin tarhı, tebliği, tahakkuku ve tahsili, mükellefin ödev ve hakları, vergi cezaları ve bu alandaki uyuşmazlıkların çözüm yolları. Usul kuralları ağırlıklı olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanununda (VUK), tahsil kuralları 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunda, yargılama kuralları 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununda (İYUK) yer alır. Bu alanda çalışan avukatlar uygulamada vergi avukatı olarak anılır.

Alan, idare hukuku ile ceza hukukunun kesiştiği yerdedir. Aynı fiil hem idari yaptırıma hem ceza yargılamasına konu olabilir; VUK m.359’un son fıkrası şöyledir:

“Kaçakçılık suçlarını işleyenler hakkında bu maddede yazılı cezaların uygulanması 344 üncü maddede yazılı vergi ziyaı cezasının ayrıca uygulanmasına engel teşkil etmez.” (VUK m.359)

Vergi hukuku

Vergi Hukukunda Hangi Uyuşmazlıklar Görülür?

  • Tarhiyat ve ceza uyuşmazlıkları: Vergi inceleme raporuna veya takdir komisyonu kararına dayanan tarhiyata ve kesilen cezalara karşı vergi mahkemesinde iptal davası açılır. Dava açma süresi 30 gündür; süre, tebliğ yapılan hallerde tebliğin, tahakkuku tahsile bağlı olan vergilerde tahsilatın, tevkif yoluyla alınan vergilerde istihkak sahiplerine ödemenin, tescile bağlı vergilerde tescilin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar (İYUK m.7).
  • Tahsil uyuşmazlıkları: Ödeme emrine karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde vergi mahkemesinde dava açılır (6183 sayılı Kanun m.58). Davada borcun bulunmadığı, kısmen ödendiği veya zamanaşımına uğradığı ileri sürülebilir; borcun bir kısmına itiraz edilirse o kısmın cihet ve miktarının açıkça gösterilmesi gerekir; aksi halde itiraz edilmemiş sayılır. Borcun tamamına yapılan itirazın tamamen veya kısmen reddi halinde borçlu, ret kararının tebliğinden itibaren 15 gün içinde mal bildiriminde bulunmak zorundadır; borcun bir kısmına yapılan itiraz ise mal bildiriminde bulunma süresini uzatmaz. Maddede anılan itiraz komisyonu deyimi, 2576 sayılı Kanun m.13 uyarınca vergi mahkemesi anlamını taşır. Yargı uygulamasında, usulüne uygun tebliğ edilmiş ve süresinde dava konusu edilmeyerek kesinleşmiş bir tarhiyatın esasına ilişkin itirazlar ödeme emrine karşı açılan davada incelenmez; tarhiyatın esasına karşı yol, ihbarnamenin tebliğinden itibaren işleyen dava süresidir.
  • Vergi cezaları: Vergi ziyaı cezasında kural, ziyaa uğratılan verginin bir katıdır. Vergi ziyaına VUK m.359’da yazılı fiillerle sebebiyet verilmişse ceza üç kat, bu fiillere iştirak edenler için bir kat olarak uygulanır (VUK m.344).
  • Vergi kaçakçılığı suçu: Sahte belge düzenleme veya kullanma fiilleri için üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür (VUK m.359/b); yargılama asliye ceza mahkemesinde yapılır. Bu fiillerle vergi ziyaına sebebiyet verilmişse ayrıca üç kat vergi ziyaı cezası kesilir. VUK m.359’a göre, 371 inci maddedeki pişmanlık şartlarına uygun olarak durumu ilgili makamlara bildirenler hakkında bu madde hükmü uygulanmaz. Bu fiillerle verginin ziyaa uğratıldığının tespit edilmesine bağlı olarak tarh edilen verginin, gecikme faizi ve gecikme zammının tamamı ile kesilen cezaların yarısı ve buna isabet eden gecikme zammı soruşturma evresinde ödenirse verilecek hapis cezası yarı oranında, kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar ödenirse üçte bir oranında indirilir; tarh edilen vergi ve vergi aslına bağlı olarak kesilen cezanın bulunmadığı durumlarda ise ceza yarı oranında indirilir (VUK m.359).
  • İdari çözüm yolları: İzaha davet ve uzlaşma, dava yoluna gidilmeden önce başvurulabilen idari yollardır; şartları ve süreleri ayrı yazılarda ele alınmıştır.

Vergi Hukukunda Faaliyet Konuları

Büro, uzmanlık anlamına gelmemek üzere, vergi hukuku alanında aşağıdaki konularda faaliyet göstermektedir:

  • Vergi incelemesi sürecinde tutanak ve savunma aşamaları
  • İzaha davet cevapları ve uzlaşma başvuruları
  • Vergi mahkemesinde iptal davaları, istinaf ve temyiz başvuruları
  • Ödeme emri, haciz ve ihtiyati haciz işlemlerine karşı davalar
  • Özel esaslar uygulamasına karşı davalar
  • Vergi kaçakçılığı suçlarına ilişkin ceza yargılamasında müdafilik
  • Özelge başvuruları
  • Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvuru


Sık Sorulan Sorular

Vergi avukatı ile mali müşavirin görevleri nasıl ayrılır?

Mahkemelerde başkasına ait hakları dava etmek ve savunmak ile hukuki meselelerde mütalaa vermek, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.35 uyarınca yalnız baroda yazılı avukatlara aittir. Serbest muhasebeci mali müşavir ise 3568 sayılı Kanun m.2 uyarınca defter tutma, bilanço ve beyanname düzenleme ile bu konularda müşavirlik işlerini yürütür.

Vergi davası açma süresi kaç gündür?

Vergi mahkemelerinde dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde 30 gündür; tebliğ yapılan hallerde tebliği izleyen günden başlar (İYUK m.7). Ödeme emrine karşı süre 15 gündür (6183 sayılı Kanun m.58). Elektronik tebligat sistemiyle yapılan tebliğ, tebliğin bu sistem ile muhatabına iletildiği tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır ve dava açma süresi bu tarihi izleyen günden işlemeye başlar (VUK m.107/A, İYUK m.7). İhtiyati haciz ve ihtiyati tahakkuk gibi bazı işlemlerde kanunda daha kısa süreler öngörülmüştür; bu işlemlerde süre ilgili kanun hükmüne göre ayrıca belirlenmelidir.

Özelge başvurusunu kim yapabilir?

Mükellefler, vergi durumları ve vergi uygulaması bakımından tereddüt ettikleri hususlar hakkında Gelir İdaresi Başkanlığından veya yetkili kıldığı makamlardan yazı ile izahat isteyebilir; Başkanlık bu talebi özelge ile cevaplandırabilir (VUK m.413).

İlgili Yazılar

ARAS HUKUK & DANIŞMANLIK

Av. Dr. Fatih ARAS

Macun Mah. 184. Cad. Gimathan Plaza No: 78 Kat:1 D: 2 Yenimahalle/ANKARA

Telefon: 0312 911 83 10 · E-posta: [email protected]

Call Now Button