Veraset İlişik Kesme Belgesi Nedir, Nasıl Alınır?

Özetle: İlişik kesme belgesi, miras ya da bağış yoluyla edinilen bir mala düşen veraset ve intikal vergisinin ödendiğini gösteren ve vergi dairesince verilen yazıdır. Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu’nun 19. maddesine göre tapu memurları bu belge olmadan miras kalan taşınmazın devir ve ferağını yapamaz; 17. maddesine göre bankalar, sigorta şirketleri ve diğer kurumlar da mirasçıya para ve senet vermeden önce verginin ödendiğine dair tasdikname ister. Belge, beyanname verilip ilgili mala isabet eden vergi ödendikten sonra alınır. Vergi ödenmeden taşınmaz devri ancak Kanun’un saydığı türden teminat gösterilip izin verilirse mümkündür; bankadaki paralar için ise belge yerine tevkifat yolu vardır.

Bu yazıda yalnızca “vergi dairesinden ilişiği kesilmiştir” yazısını ele alıyoruz: belgenin dayanağı, hangi işlemde arandığı, nasıl alındığı, vergi ödenmeden alınıp alınamayacağı ve teminat. Beyannamenin doldurulması, istisna tutarları ve oranlar için veraset ve intikal vergisi beyannamesi yazımıza; beyannamedeki tarih satırı için ivazsız intikalin meydana geldiği yer ve tarih yazımıza bakılabilir.

İlişik kesme belgesi nedir?

Veraset ve intikal vergisinde mirasçılar, beyanname üzerine tahakkuk eden verginin mükellefidir. Miras kalan bir taşınmaz satılmak ya da bankadaki para çekilmek istendiğinde, işlemi yapacak kurum verginin ödenip ödenmediğini bilmek zorundadır. Kanun bu bilgiyi vergi dairesinin vereceği bir yazıya bağlamıştır. Tapu işlemleri için Kanun’un 19. maddesi bu yazıya “ilişik kesme belgesi”, para ve senetler için 17. maddesi ise “tasdikname” adını verir.

Gelir İdaresi Başkanlığı 21.10.2020 tarihli ve E.125237 sayılı “İlişik Kesme Belgesinin Verilmesi hakkında” genel yazısında iki hükmü birlikte ele almış ve her iki durumda verilen yazıyı “ilişik kesme belgesi” olarak adlandırmıştır. İdarenin Ağustos 2025 tarihli “Veraset ve İntikal Vergisinin Beyanı” broşüründe ise aynı belge “ilişik kesme yazısı (borcu yoktur)” olarak anılır. Uygulamada “vergi dairesinden ilişiği kesilmiştir yazısı”, “veraset ilişik belgesi” ya da “ilişiksizlik belgesi” gibi adlarla aranan belge budur.

Belgenin biçimi ve içeriği Kanun’da düzenlenmemiştir; belgeyi başvuru üzerine vergi dairesi düzenler. Bu nedenle bu yazıda bir “örnek belge” metni vermiyoruz; önemli olan, belgenin hangi mala düşen verginin ödendiğini göstermesidir.

Belgenin kanuni dayanağı: VİVK 17 ve 19. maddeler

Tapu işlemleri: 19. madde

Belgenin tapu bakımından dayanağı, 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu’nun “Ödeme zamanı” başlıklı 19. maddesinin ikinci fıkrasıdır:

“Tescil tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde sonucu ilgili vergi dairesine bildirilmek üzere, intikal eden gayrimenkullerin tescil işlemi, veraset ve intikal vergisinin tahakkuku beklenmeksizin yapılır. Ancak, intikali yapılan gayrimenkule isabet eden veraset ve intikal vergisi tamamen ödenmedikçe devir ve ferağı yapılamaz ve üzerinde herhangi bir ayni hak tesis edilemez. Tapu memurları vergi dairesince verilmiş ilişik kesme belgesi olmaksızın devir ve ferağ işlemi yapamazlar, aksi halde verginin ödenmesinden mükellefler ile birlikte müteselsilen sorumlu olurlar.”

Hüküm iki aşamayı birbirinden ayırır. Birinci aşama mirasçılar adına tescildir: taşınmazın mirasçılar adına tapuya geçirilmesi, verginin tahakkuku beklenmeden yapılır ve sonuç tescil tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde vergi dairesine bildirilir. İkinci aşama devir ve ferağ ile ayni hak tesisidir: taşınmaz satılacak, bağışlanacak ya da üzerinde ipotek gibi bir ayni hak kurulacaksa, o taşınmaza isabet eden vergi tamamen ödenmiş olmalıdır. Tapu memuru belgeyi aramadan devir yaparsa verginin ödenmesinden mükelleflerle birlikte müteselsilen sorumlu olur.

Bankalar ve diğer kurumlar: 17. madde

Para ve senetler için dayanak Kanun’un 17. maddesidir. Maddenin ilk fıkrası şöyledir:

“Amme idare ve müesseseleri, bankalar, bankerler, kasa kiralıyanlar, sigorta şirketleri, sair şirket ve müesseseler, mahkemeler ve icra daireleri istihkak sahiplerine bu verginin mevzuuna giren her hangi bir muamele dolayısiyle para ve senet verebilmek için evvelemirde verginin ödenmiş olduğuna dair vergi dairesinden verilmiş bir tasdikname talebederler.”

Maddenin devamı, tasdikname getirmeyen hak sahibi için bir alternatif öngörür:

“Tasdikname ibraz etmeyen hak sahiplerinin istihkaklarından, veraset yoluyla intikallerde %5, ivazsız intikallerde %15 oranında vergi karşılığı olarak tevkifat yaptıktan sonra, bakiyesini verebilirler. Tevfikatı yapanlar, tevkif ettikleri parayı en geç bir hafta içinde bulundukları yerin mal sandığına yatırmaya ve keyfiyeti bağlı bulundukları vergi dairesine yazı ile bildirmeye mucburdurlar.”

Bu oranlar Kanun metninde yer alır ve 22.07.1998 tarihli 4369 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikle belirlenmiştir. Kurum tevkifat yapmadan ödeme yaparsa ya da tevkif ettiği parayı bir hafta içinde yatırmazsa, Kanun’un aynı maddesine göre tevkif etmesi ve yatırması gereken paralar Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gecikme zammıyla birlikte ondan tahsil edilir; bu yükümlülüğün dışında hâkimler tutulmuştur. Görevini süresinde yerine getirmeyen sorumlulardan ayrıca bu paraların %10’u oranında ceza alınır.

İlişik kesme belgesi hangi işlemlerde gerekir?

• Miras kalan taşınmazın satışı veya bağışı: 19. maddeye göre devir ve ferağ için tapuda belge aranır.
• Taşınmaz üzerinde ayni hak kurulması: Vergi tamamen ödenmedikçe taşınmaz üzerinde herhangi bir ayni hak tesis edilemez.
• Bankadaki mevduatın, sigorta tazminatının ve diğer alacakların mirasçıya ödenmesi: 17. maddede sayılan kurumlar para ve senet vermeden önce tasdikname ister; getirilmezse tevkifat yapar.
• Taşıtlar: Gelir İdaresi Başkanlığının 21.10.2020 tarihli genel yazısına göre ilişik kesme belgesi, veraset yoluyla veya ivazsız suretle intikal eden taşıtlar ile gayrimenkullerin devir ve ferağlarının yapılabilmesi için de düzenlenmektedir.

Buna karşılık taşınmazın mirasçılar adına tapuya tescili için belge gerekmez; 19. madde bu tescilin vergi tahakkuku beklenmeden yapılacağını açıkça düzenler. Mirasçıları ve miras paylarını gösteren belge ayrı bir belgedir; ayrıntısını mirasçılık belgesi yazımızda anlattık.

İlişik kesme belgesi nasıl alınır?

İdarenin broşüründe sıra şöyle ifade edilir: “Veraset ve İntikal Vergisi Beyannamesi verilip, vergi borcu ödendikten sonra ilgili vergi dairesinden ilişik kesme yazısı (borcu yoktur) alınabilir.” Buna göre adımlar şunlardır:

1. Veraset ve intikal vergisi beyannamesi verilir ve vergi tahakkuk ettirilir.
2. Belgenin istendiği mala isabet eden vergi ödenir.
3. İlgili vergi dairesinden belge istenir.

Belgenin kime ve nasıl teslim edileceği 21.10.2020 tarihli genel yazıda düzenlenmiştir. Genel yazı, belgelerin kimlik ve yetki kontrolü yapılmadan yetkisiz kişilere verildiği olaylar üzerine çıkarılmıştır ve başvuru üzerine verilecek belgelerin:

• Elektronik ortamda gönderilmesi mümkün olan kurum ve kuruluşlara doğrudan elektronik ortamda iletilmesini,
• Bunun mümkün olmaması durumunda kimlik bilgileri kontrol edilerek mükellefe ya da yetkili olduğuna ilişkin belge kontrolü yapılarak vekiline imza karşılığında verilmesini

öngörür. Bu nedenle vekil aracılığıyla yapılacak başvuruda, vekilin yetkisini gösteren belgenin hazır bulundurulması gerekir.

Mirasçının veraset ve intikal vergisi dışındaki vergi borçlarının belgeye etkisi de uygulamada sorulmaktadır. Adıyaman Defterdarlığının 23.06.2012 tarihli ve B.07.4.DEF.0.02.10.00-2010/3-14 sayılı özelgesinde, bazı mirasçıların başka vergi borçları bulunduğu için belgenin verilmediği bir olayda, belgenin verilmesinin “intikali yapılan gayrimenkule ve mallara isabet eden veraset ve intikal vergisinin tamamen ödenmesi şartına bağlı” olduğu, bu şart yerine getirilmişse belgenin verilmesinde sakınca bulunmadığı ve mirasçıların diğer amme borçlarının 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre ayrıca takip edileceği belirtilmiştir. Özelge, talep eden mükellef için verilmiş bir idari görüştür.

Vergi ödenmeden ilişik kesme belgesi alınabilir mi?

Taşınmazlarda: taksit süresi devir için beklenemez

19. maddenin birinci fıkrasına göre veraset ve intikal vergisi, tahakkukundan itibaren üç yılda ve her yıl mayıs ve kasım aylarında iki eşit taksitte ödenir. Mirasçı taşınmazı elinde tuttuğu sürece taksitleri vadesinde ödeyebilir. Ancak taşınmaz satılacaksa ya da üzerinde ayni hak kurulacaksa, Kanun o taşınmaza isabet eden verginin “tamamen” ödenmesini arar. Bu nedenle taksit vadesi henüz gelmemiş olsa bile, devirden önce o taşınmaza isabet eden verginin tamamı ödenmelidir; taksitle ödeme hakkı, satış anında belgesiz devir imkânı vermez. Kanun “intikali yapılan gayrimenkule isabet eden” vergiden söz ettiğinden, birden çok mirasçının paylı olarak edindiği taşınmazda diğer mirasçıların payına düşen verginin de ödenmiş olmasının aranıp aranmayacağı, işlem öncesinde ilgili vergi dairesinden teyit edilmelidir.

Bankadaki paralarda: isabet eden vergi ve vadesi geçmiş taksitler

17. madde, “verginin ödenmiş olduğuna dair” bir tasdikname arar; hangi tutarın ödenmesinin yeterli olduğunu Kanun ayrıca belirtmez. İdare bu konuda VİVK İç Genelgesi Seri No: 1996/5 ile görüş açıklamıştır. İç genelgeye göre tasdikname verilebilmesi için beyannamenin verilmiş olması, tasdikname istenen para ve senetlerin bu beyannamede gösterilmiş bulunması, tahakkuk eden vergiden “para ve senede isabet eden vergi tutarı ile vadesi geçmiş taksitlerin ödenmiş olması yeterli görülmüştür.” Aynı görüş, Gelirler Genel Müdürlüğünün 16.12.1996 tarihli ve B.07.0.GEL.0.60.6000-2095/59786 sayılı yazısında da yer alır. İç genelgedeki örnekte bankadaki mevduata isabet eden vergi, beyan edilen mevduat tutarının beyan edilen menkul ve gayrimenkul mallar toplamına oranı esas alınarak hesaplanmıştır.

Mirasçı tasdikname almak istemezse Kanun’daki ikinci yol tevkifattır: kurum, veraset yoluyla intikallerde %5, ivazsız intikallerde %15 oranında tevkifat yaparak kalan tutarı öder. Tevkifat kesin vergi değildir. VİVK İç Genelgesi Seri No: 1996/1’e göre bu tevkifat bir ihtiyat tedbiridir ve taksitlerin kanuni sürelerinde ödenmesine etki etmez. İç genelge, tevkif yoluyla alıkonulan tutarı teminat olarak nitelendirir: mirasçıların beyanı üzerine kesin vergi tahakkuk ettirilir, alıkonulan tutar her mirasçının ödemesi gereken verginin birinci taksitinden başlayarak mahsup edilir ve mahsuptan sonra kalan taksitler kanuni sürelerinde ödenir. İç genelgenin aktardığı Vergi Daireleri İşlem Yönergesi hükmüne göre teminatın vergi borcundan fazla olması hâlinde fazla olan kısım düzeltme hükümlerine göre iade olunur.

Bu iç genelge ve yazılar 1996 tarihlidir ve Kanun’un o tarihte yürürlükte olan metnine göre hazırlanmıştır (o tarihte taksit süresi beş yıldı, tevkifat oranları da farklıydı). Bu yüzden aktardığımız ilkeler, bugünkü oranlar ve taksit süresiyle birlikte okunmalıdır.

Teminat göstererek devir: VİVK 19. madde son fıkra

Vergi tamamen ödenmeden taşınmaz devrinin tek kanuni yolu teminattır. 19. maddenin son fıkrası şöyledir:

“Ancak, mükelleflerce, tahakkuk eden vergiye karşılık 6183 sayılı Kanunun 10 ncu maddesinde yazılı cinsten (Bu maddenin 5 nci bendinde yazılı menkul mallar hariç) teminat gösterildiği takdirde intikal eden gayrimenkullerin bir kısmının veya tamamının devir ve ferağına izin verilebilir. Teminat olarak gösterilecek gayrimenkullerin değeri 6183 sayılı Kanunun 90 ncı maddesinde yazılı komisyonlar tarafından aynı Kanunun 91 nci maddesine göre tespit edilir.”

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 10. maddesine göre teminat olarak para; bankalar tarafından verilen süresiz ve şartsız teminat mektupları ile sigorta şirketleri tarafından verilen süresiz ve şartsız kefalet senetleri; Hazine Müsteşarlığınca ihraç edilen Devlet iç borçlanma senetleri veya bu senetler yerine düzenlenen belgeler; Hükümetçe belli edilecek millî esham ve tahvilat ile ilgililer veya ilgililer lehine üçüncü şahıslar tarafından gösterilen ve alacaklı amme idaresince haciz varakasına müsteniden haczedilen menkul ve gayrimenkul mallar kabul edilir. Bu son bentteki mallar, yalnızca gösterilmeleriyle değil, alacaklı amme idaresince haciz varakasına dayanılarak haczedilmeleriyle teminat niteliği kazanır. Devlet iç borçlanma senetlerinde, nominal bedele faiz dahil edilerek ihraç edilmişse anaparaya tekabül eden satış değerleri esas alınır; millî esham ve tahvilat ise teminatın kabul edilmesine en yakın borsa cetvelleri üzerinden %15 noksanıyla değerlendirilir.

19. madde bu listeyi bir kayıtla daraltır: 10. maddenin 5 numaralı bendinde yazılı menkul mallar teminat olarak gösterilemez. Aynı bentteki gayrimenkuller ise gösterilebilir ve bunların değeri 6183 sayılı Kanun’da gösterilen komisyonlarca tespit edilir. 10. maddeye göre teminat sonradan değerini kaybeder veya borç miktarı artarsa teminatın tamamlanması ya da yerine başka teminat gösterilmesi istenir; borçlu verdiği teminatı aynı değerde başkalarıyla değiştirebilir.

İki noktaya dikkat edilmelidir. Birincisi, Kanun “izin verilebilir” demektedir; teminat gösterilmesi, devre kendiliğinden izin verilmesi sonucunu doğurmaz. İkincisi, teminat yolu Kanun’da yalnız gayrimenkullerin devir ve ferağı için öngörülmüştür. VİVK İç Genelgesi Seri No: 1996/5’e göre de “teminat gösterilmesi suretiyle para veya senedin serbest bırakılması mümkün değildir.” Bankadaki para için seçenekler, isabet eden verginin ödenmesi ya da tevkifattır.

Konuyla ilgili Danıştay kararı

Danıştay 7. Daire, E:1997/2679, K:1998/4853, 28.12.1998

ÖZET: TAKSİTLER VADESİNDE ÖDENİR; İSTİSNASI TAŞINMAZIN DEVRİ VE AYNİ HAK TESİSİDİR. Olayda babadan kalan mallar için tahakkuk eden vergiyi taksitle ödeyen anne ölmüş; kalan taksitler, tapudaki bir işlem nedeniyle istenen ilişik kesme belgesinin düzenlenmesi sırasında mirasçılarca ödenmiştir. İdare, annenin ölümünden itibaren dört aylık beyan süresinin bitiminden ödeme tarihine kadar gecikme zammı istemiştir. Daire, ilgili hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden “tahakkuk edip 7338 sayılı Kanunun 19’uncu maddesi uyarınca ödeme süreleri belirlenen veraset ve intikal vergisi taksitlerinin belirlenen bu vadelerde ödeneceği; bunun istisnasını, intikale konu gayrimenkulün devir ve ferağa konu edilmesi veya üzerinde herhangi bir ayni hak tesis edilmesi durumunun oluşturduğu” sonucuna ulaşmıştır. Daire ayrıca “213 sayılı Kanunun 112’nci maddesinin 2’nci fıkrasında yer alan hükmün, 7338 sayılı Kanunun 19’uncu maddesi uyarınca tahakkuk edip ödeme süreleri belirlenen veraset ve intikal vergisini kapsamayıp, anılan hükmün murisin şahsi faaliyetine bağlı olarak beyan üzerine tarh olunan diğer vergileri kapsadığı” tespitini yapmış, gecikme zammı hesaplanıp tahsil edilmesinde isabet görmeyerek vergi mahkemesi kararını oybirliğiyle bozmuştur. Karar, taksit süresinin beş yıl olduğu dönemde verilmiştir. (Karar metni)

Kanaatimizce karardan bugün için çıkarılabilecek sonuç şudur: taksitler, 19. maddenin güncel hâline göre belirlenen vadelerde ödenir; taşınmazın devir ve ferağı ya da üzerinde ayni hak tesisi ise bu kuralın istisnasıdır ve 19. maddenin ikinci fıkrası gereğince o taşınmaza isabet eden vergi tamamen ödenmedikçe yapılamaz. Bu değerlendirme karara ait değil, bizim yorumumuzdur. Vergi borcunun gecikmesine bağlı faiz uyuşmazlıklarına ilişkin başka bir örneği veraset ve intikal vergisinde gecikme faizi yazımızda inceledik.

Sık Sorulan Sorular

İlişik kesme belgesi nedir?

Veraset ve intikal vergisinde ilişik kesme belgesi, miras ya da bağış yoluyla edinilen bir mala isabet eden verginin ödendiğini gösteren ve vergi dairesince verilen yazıdır. Tapu işlemleri için Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu’nun 19. maddesi ‘ilişik kesme belgesi’ ifadesini, bankalar ve diğer kurumlar için 17. madde ‘tasdikname’ ifadesini kullanır. Uygulamada belge ‘vergi dairesinden ilişiği kesilmiştir’ yazısı olarak da bilinir.

Veraset ilişik kesme belgesi nereden ve nasıl alınır?

Önce veraset ve intikal vergisi beyannamesi verilir ve ilgili mala isabet eden vergi ödenir; ardından ilgili vergi dairesinden belge istenir. Gelir İdaresi Başkanlığının 21.10.2020 tarihli genel yazısına göre belge, elektronik ortamda gönderilebilen kurumlara doğrudan elektronik ortamda iletilir; bu mümkün değilse kimlik kontrolü yapılarak mükellefe ya da yetki belgesi kontrol edilerek vekiline imza karşılığında verilir.

Vergi taksitle ödenirken belge alınabilir mi?

Veraset ve intikal vergisi tahakkuktan itibaren üç yılda, her yıl mayıs ve kasım aylarında iki eşit taksitte ödenir. Ancak miras kalan taşınmaz satılacaksa ya da üzerinde ipotek gibi bir ayni hak kurulacaksa, o taşınmaza isabet eden verginin tamamen ödenmesi gerekir. Kanun, bunun yerine 6183 sayılı Kanun’un 10. maddesinde sayılan türden teminat gösterilmesi hâlinde devre izin verilebileceğini de düzenler.

Bankadaki mirası çekmek için tasdikname şart mı?

Bankalar, sigorta şirketleri ve Kanun’un 17. maddesinde sayılan diğer kurumlar, mirasçıya para ve senet vermeden önce verginin ödendiğine dair tasdikname ister. Tasdikname ibraz edilmezse kurum, veraset yoluyla intikallerde yüzde 5, ivazsız intikallerde yüzde 15 oranında tevkifat yaparak bakiyeyi ödeyebilir. İdarenin görüşüne göre teminat gösterilerek para veya senet serbest bırakılamaz.

Mirasçının başka vergi borcu varsa belge verilir mi?

Adıyaman Defterdarlığının 23.06.2012 tarihli özelgesine göre belgenin verilmesi, intikal eden mallara isabet eden veraset ve intikal vergisinin tamamen ödenmesi şartına bağlıdır. Bu şart yerine getirilmişse mirasçının başka amme borçları belgenin verilmesine engel sayılmamış; bu borçların 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre ayrıca takip edileceği belirtilmiştir.

Sonuç

Veraset ve intikal vergisinde ilişik kesme belgesi, Kanun’un iki ayrı hükmüne dayanır: taşınmazın devir ve ferağı için 19. madde, bankalar ve diğer kurumlardaki para ve senetler için 17. madde. Mirasçılar adına tapu tescili belge beklemeden yapılır; satış ve ayni hak tesisi ise o taşınmaza isabet eden verginin tamamen ödenmesine ya da Kanun’un saydığı türden teminat gösterilip izin alınmasına bağlıdır. Bankadaki paralarda belge alınmazsa kurum %5 veya %15 oranında tevkifat yaparak kalanı öder. Belgenin biçimi Kanun’da düzenlenmemiştir; belge, beyanname verilip vergi ödendikten sonra ilgili vergi dairesinden alınır ve idarenin 2020 tarihli genel yazısına göre kimlik ve yetki kontrolüyle teslim edilir. Mevzuat metnine 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu üzerinden ulaşılabilir.