Yönetim Kurulu Üyelerine Ödenen Yüksek Maaşlarda Vergi Riski: Danıştay’dan Emsal Karar

Şirketlerin yönetim kurulu başkan ve üyelerine ödedikleri yüksek tutarlı maaşlar veya huzur hakları, vergi incelemelerinde sıklıkla eleştiri konusu olmaktadır. Özellikle şirketin dönem kârının düşük olduğu, buna karşılık yöneticilere yüksek ödemeler yapıldığı durumlarda Vergi İdaresi, bu ödemeleri “Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı” olarak değerlendirebilmektedir.

Ancak Danıştay 9. Dairesi tarafından verilen ve vergi hukuku açısından büyük önem taşıyan güncel bir karar, idarenin bu konuda varsayımlara dayalı ceza kesemeyeceğini net bir şekilde ortaya koymuştur.

Düşük Şirket Kârına Karşın Yüksek Maaş Ödenmesi Suç Mu?

Vergi incelemelerinde sıkça karşılaşılan senaryo şudur: Müfettişler, şirketin mali tablolarını incelerken net kâr ile yöneticilere ödenen ücretleri kıyaslar. Eğer maaş ödemeleri kâra oranla çok yüksekse, “ticari icaplara uygun olmadığı” gerekçesiyle bu giderler reddedilir.

İncelemeye konu olan somut olayda şu çarpıcı rakamlar mevcuttur:

Şirketin Dönem Net Kârı: 704.159,61 TL
Yönetim Kuruluna Ödenen Toplam Ücret: 4.035.465,00 TL

Vergi İdaresi, şirket kârının yaklaşık 6 katı tutarındaki bu ödemeyi “Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı” olarak kabul etmiş ve cezalı tarhiyat uygulamıştır. İdarenin iddiası, bu ödemelerin ücret değil, aslında kâr dağıtımı olduğu yönündedir.

Danıştay: “Somut Tespit Olmadan Varsayımla Ceza Kesilemez”

Davacı şirket tarafından temyiz edilen dosyayı inceleyen Danıştay 9. Dairesi, E:2016/3318, K:2017/6678 sayılı kararında mükellef lehine hüküm kurarak vergi mahkemesinin ret kararını bozmuştur. Yüksek mahkeme, kararında şu kritik eksikliklere dikkat çekmiştir:

1. Fiili Çalışma Araştırılmamıştır

Vergi müfettişinin raporunda, yönetim kurulu üyelerinin başka şirketlerde de ortaklıkları olduğu, dolayısıyla bu şirkette bilfiil çalışmadıkları iddia edilmiştir. Ancak Danıştay, inceleme elemanının bu kişilerin şirkette fiilen çalışıp çalışmadığına dair herhangi bir tespit ve araştırma yapmadığını belirtmiştir. Sadece “başka işi var” demek, o kişinin şirkete emek vermediğini kanıtlamaz.

2. Emsal Ücret Araştırması Yapılmamıştır

Transfer fiyatlandırması eleştirisinin temeli “emsallere uygunluk ilkesi”dir. Mahkeme, inceleme elemanının sektördeki benzer şirketlerde yöneticilere ne kadar maaş ödendiğine dair bir emsal araştırması yapmadığını vurgulamıştır. Emsal gösterilmeden “bu maaş çok yüksek” demek hukuken yeterli değildir.

3. Belgelerin Varlığı

Alt mahkeme kararında “ücret bordrolarının sunulmadığı” belirtilmiş olsa da, Danıştay dosya incelemesinde davacı şirketin bordroları dava dilekçesi ekinde sunduğunu tespit etmiştir. Bu durum, eksik inceleme yapıldığının en net kanıtıdır.

“Davacı şirketin yaptığı ödemelerin ücret ödemesi olmadığına ilişkin somut bir tespit bulunmadığından, eksik incelemeyle varsayıma dayanılarak yapılan cezalı tarhiyatta hukuka uyarlık bulunmamaktadır.”

Sonuç ve Değerlendirme

Bu karar, şirket yöneticileri ve mali müşavirler için emsal niteliğindedir. Karardan çıkarılacak en önemli sonuç şudur: Bir ödemenin örtülü kazanç sayılabilmesi için idarenin “varsayım” ile değil, “somut delil” ile hareket etmesi gerekir.

Şirketlerin yönetim kurulu üyelerine yüksek maaş ödemesi yaparken vergi riski yaşamaması için şu hususlara dikkat etmesi önerilir:

Yöneticilerin şirketteki fiili çalışmalarını ispatlayıcı dökümanlar (toplantı tutanakları, imza sirküleri, alınan kararlar) düzenli tutulmalıdır.
Mümkünse sektördeki emsal ücretler hakkında bilgi sahibi olunmalı ve maaş politikası buna göre belirlenmelidir.
Ücret bordroları eksiksiz düzenlenmeli ve vergisi ödenmelidir.