Kasa Bakiyesi ve Örtülü Kazanç: Ortaklara Borç Tespiti Şart

Danıştay 3. Dairesi 26.11.2025 tarihli kararıyla, fazla nakdin ortaklara borç verildiği ve bu borca karşılık faiz geliri elde edildiği hususu somut tespitlerle ortaya konulmaksızın, salt inceleme döneminde kasa bakiyesinin yüksek seyrettiğine dair tespit esas alınarak yapılan cezalı tarhiyatın eksik incelemeye dayandığını ve hukuka uygun olduğundan söz edilemeyeceğini belirtmiştir.

Karar Özeti

Dava Konusu Olay

Davacı şirket adına, ihtiyacının üzerindeki kasa nakit fazlasını ortaklarına faizsiz kullandırmak suretiyle transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımında bulunduğu yolunda saptamalar içeren vergi inceleme raporuna dayanılarak, 2018 yılının Ağustos, Eylül ve Aralık dönemleri için re’sen bir kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi salınmıştır. Dava, bu cezalı verginin kaldırılması istemine ilişkindir.

Danıştay 3. Dairesinin E:2023/8266, K:2025/4859 sayılı kararındaki gerekçesi şöyledir:

• Kasada bulunan fazla nakdin ortaklara borç verildiği hususunun somut tespitlerle ortaya konulması gerekmektedir.
• Bu borca karşılık faiz geliri elde edildiği hususunun da somut tespitlerle ortaya konulması aranmaktadır.
• Söz konusu tespitler, davacı şirket ve borç verildiği iddia edilen ortaklar nezdinde gerekli araştırma ve inceleme gerçekleştirilmek suretiyle yapılmalıdır.
• Salt inceleme döneminde kasa bakiyesinin yüksek seyrettiğine dair tespit esas alınarak örtülü kazanç dağıtıldığı sonucuna varılması, eksik inceleme niteliğindedir.
• Eksik inceleme sonucu düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak yapılan tarhiyatın hukuka uygun olduğundan söz edilemez.

📌 Sonuç: Kasa bakiyesinin inceleme döneminde yüksek seyrettiğine dair tespit, tek başına örtülü kazanç dağıtıldığı sonucuna ulaşmak için yeterli görülmemiştir. Fazla nakdin ortaklara borç verildiği ve bu borca karşılık faiz geliri elde edildiği hususunun, şirket ve ortaklar nezdinde gerekli araştırma ve inceleme yapılarak somut tespitlerle ortaya konulması aranmaktadır. Bu tespitler yapılmaksızın eksik inceleme sonucu düzenlenen rapora dayanan cezalı tarhiyat hukuka aykırıdır.

Aynı konuda sitemizde daha önce yayımlanan Danıştay Kararı: Kasa Bakiyesinin Yüksek Olması Nedeniyle Vergi Tarhiyatı Yapılamaz yazısına da bakılabilir. Bu yazı ise kararın ayırt edici yönünü ele almaktadır.

Karar künyesi: Danıştay 3. Daire, E:2023/8266, K:2025/4859, T:26.11.2025. Kaynak: Resmi karar metni bağlantısı (tıklayınız).

Kararın Tam Metni

T.C.

D A N I Ş T A Y

ÜÇÜNCÜ DAİRE

Esas No : 2023/8266

Karar No : 2025/4859

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Vergi Dairesi Müdürlüğü/…

VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : … Giyim Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi

VEKİLİ : Av. …

İstemin Konusu

Danıştay Dördüncü Dairesinin bozma kararı uyarınca verilen … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

Yargılama Süreci

Dava konusu istem: Davacı şirket adına, ihtiyacının üzerindeki kasa nakit fazlasını ortaklarına faizsiz kullandırmak suretiyle transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımında bulunduğu yolunda saptamalar içeren vergi inceleme raporuna dayanılarak 2018 yılının Ağustos, Eylül ve Aralık dönemleri için re’sen salınan bir kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisinin kaldırılması istemine ilişkindir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacı adına düzenlenen vergi inceleme raporunda yer alan tablonun incelenmesinden, faiz hesaplanacak bakiye tutarlara hatalı ulaşıldığı sonucuna varıldığından yapılan tarhiyatta hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle cezalı vergi kaldırılmıştır.

Temyiz Edenin İddiaları

Hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek kararın aleyhe olan hüküm fıkrasının bozulması istenilmektedir.

Karşı Tarafın Savunması

Savunma verilmemiştir.

Danıştay Tetkik Hâkimi

Davacının kasa hesabında günlük ihtiyacı olan miktarın üzerinde nakit bulundurmasının ticari teamüllere uygun olmadığı, bu fazlalığın sebebinin ise davacı tarafından izah edilemediği göz önüne alındığında kasa hesabındaki fazlalığın şirket ortaklarına kullandırıldığının kabulü gerekeceğinden davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile Vergi Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

Türk Milleti Adına

Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İnceleme Ve Gerekçe

Maddi Olay

Davacı şirketin 2018 yılı hesaplarının incelenmesi neticesinde, kasa hesabı borç bakiyesinin günlük ihtiyacın çok üzerinde olduğu, kasada bulunan yüksek miktarlı bakiyelerin bedelsiz olarak ortaklara kullandırıldığı yolundaki saptamaları içeren vergi inceleme raporuna dayanılarak adına dava konusu tarhiyatın yapıldığı anlaşılmıştır.

İlgili Mevzuat

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun “Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı” başlıklı 13. maddesinin 1. fıkrasında, kurumların, ilişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak tespit ettikleri bedel veya fiyat üzerinden mal veya hizmet alım ya da satımında bulunmaları halinde kazancın tamamen veya kısmen transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılmış sayılacağı, 2. fıkrasında, ilişkili kişinin, kurumların kendi ortakları, kurumların veya ortaklarının ilgili bulunduğu gerçek kişi veya kurum ile idaresi, denetimi veya sermayesi bakımından doğrudan veya dolaylı olarak bağlı bulunduğu ya da nüfuzu altında bulundurduğu gerçek kişi veya kurumları ifade edeceği, 6. fıkrasında ise tamamen veya kısmen transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılan kazancın, Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanunlarının uygulamasında, bu maddedeki şartların gerçekleştiği hesap döneminin son günü itibarıyla dağıtılmış kâr payı veya dar mükellefler için ana merkeze aktarılan tutar sayılacağı kurala bağlanmıştır.

Hukuki Değerlendirme

Davalı idarece, davacı şirket ve borç verildiği iddia edilen ortaklar nezdinde gerekli araştırma ve inceleme gerçekleştirilmek suretiyle kasada bulunan fazla nakdin ortaklara borç verildiği ve bu borca karşılık faiz geliri elde edildiği hususu somut tespitlerle ortaya konulmaksızın salt inceleme döneminde kasa bakiyesinin yüksek seyrettiğine dair tespit esas alınmak suertiyle transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtıldığından bahisle eksik inceleme sonucu düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak yapılan tarhiyatın hukuka uygun olduğundan söz edilemeyeceğinden yazılı gerekçeyle kaldırılması yolundaki Vergi Dava Dairesi kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.

Karar Sonucu

Açıklanan nedenlerle;

1. Vergi Dava Dairesi kararına yöneltilen TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE,

2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ilgili Vergi Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, 26/11/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.

Karşı Oy

213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 3/B maddesinde, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetin esas olduğu, muamelelerin gerçek mahiyetinin yemin hariç her türlü delille ispatlanabileceği, iktisadi, ticari ve teknik icaplara uymayan ve olayın özelliğine göre normal ve mutad olmayan bir durumun iddia olunması halinde ispat külfetinin bunu iddia eden tarafa ait olduğu hüküm altına alınmıştır.

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’un 13. maddesinde, kurumlar, ilişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak tespit ettikleri bedel veya fiyat üzerinden mal veya hizmet alım ya da satımında bulunursa, kazancın tamamen veya kısmen transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılmış sayılacağı kurala bağlanmıştır. Kurumların kendi ortakları da ilişkili kişi olarak ifade edilmiştir.

Amacı, ilişkili kişilerle mal veya hizmet alım ya da satımında bulunan gerçek kişi veya kurumların gelirlerinin eksiksiz ve doğru olarak beyan edilmesini sağlamak ve bu yolla vergi matrahının aşındırılmasını önlemek olan transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımında, ödünç para alınmasının ve verilmesinin de mal veya hizmet alım ya da satımı olarak değerlendirileceği kuralda belirtilmiştir.

Bakılmakta olan davada, davacı adına, ihtiyacının üzerindeki kasa nakit fazlasını ortaklarına faizsiz kullandırdığından bahisle 2018 yılında “100-Kasa Hesabı”nda izlenen yüksek tutarda ihtiyaç fazlası nakit paranın ilişkili kişilere (ortaklara) karşılıksız kullandırarak transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımında bulunduğundan bahisle düzenlenen vergi inceleme raporunda; şirketin, günlük ortalama nakit ihtiyacının TL ve Euro cinsinden ne olduğu belirlenerek bunu aşan kısmının karşılıksız ortaklara kullandırılarak transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımında bulunduğu sonucuna varılmış ve TL için kurumun borçlanmalarında uygulanan faiz oranlarından en düşük olanı, Euro için T.C. Merkez Bankası reeskont faiz oranı dikkate alınarak adatlandırılması sonucunda hesaplanan faiz gelirinin dönem kazancına eklenmesi suretiyle cezalı tarhiyat yapılmıştır.

Davada uygulanacak ilgili yasa kuralları ve yukarıda yer verilen tespitler ile vergi inceleme raporundaki diğer tespitler birlikte değerlendirildiğinde, ticari hayatta amaç kâr elde etmek olmasına karşın, günlük ihtiyacın üzerinde kasada yer alan nakdin atıl tutulması, iktisadi ve ticari icaplara uygun düşmediğinden; kasada yer alan nakit fazlalığının ortaklara kullandırılmadığının ispatının davacıya düştüğünün kabulü gerekir. Dolayısıyla davacının aksi yönde herhangi bir delil sunamadığı göz önünde bulundurulduğunda, nakit fazlalığının ortaklara kullandırıldığının kabulü ile yapılan tarhiyatta hukuka aykırılık görülmediği, Vergi Dava Dairesi kararının buna ilişkin hüküm fıkrasının bozulması gerektiği görüşüyle, çoğunluk kararına kısmen katılmıyorum.

Karşı Oy

Davacı şirket hakkında düzenlenen vergi inceleme raporunda yer verilen tespitlerden, davacı şirketin günlük ihtiyacını aşan tutarda kasasında bulundurduğu paranın ortaklara kullandırılarak transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı yaptığı ve verilen finans hizmeti karşılığında emsal faiz fark tutarı üzerinden fatura düzenlenmediği anlaşıldığından, Vergi Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği oyuyla Daire kararına bu yönden katılmıyorum.