GVK Madde 80 – Diğer Kazanç ve İratlar

GVK Madde 80, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nda gelirin yedinci ve son unsuru olan “diğer kazanç ve iratlar”ı tanımlayan çerçeve hükümdür. Madde, bu unsuru iki alt kategoriye ayırır: değer artışı kazançları ve arızî kazançlar. İlk altı gelir unsuruna (ticari, zirai, ücret, serbest meslek, gayrimenkul ve menkul sermaye iradı) girmeyen ancak kanun koyucunun vergilendirmek istediği belirli kazançlar bu başlık altında toplanır. Bu makalede GVK Madde 80’in tam metni, iki alt kategorinin kapsamı, 2026 istisna tutarları ve konuya ilişkin güncel yargı ile idare görüşleri ele alınmaktadır.

GVK Madde 80 – Gelire Giren Diğer Kazanç ve İratlar

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “Diğer Kazanç ve İratlar” bölümünde yer alan 80. maddesi şu şekildedir:

Madde 80 – (Değişik: 7/1/2003-4783/3 md.)

Aşağıda yazılı olup geçen bölümlerin dışında kalan kazanç ve iratlar bu bölümdeki hükümlere göre vergiye tâbi gelire dahildir:

1. Değer artışı kazançları,

2. Arızî kazançlar.

Görüldüğü üzere GVK Madde 80, değer artışı kazançlarının kapsamını Mükerrer Madde 80‘e, arızî kazançların kapsamını ise Madde 82‘ye bırakan bir çerçeve hükümdür. Maddenin tam metni için 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’na bakılabilir.

GVK Madde 80 Hakkında Genel Açıklama

GVK Madde 2‘de sayılan yedi gelir unsurunun sonuncusu olan “diğer kazanç ve iratlar”, torba (toplayıcı) bir işlev görür: ilk altı unsura girmeyen ancak kanunun vergilendirmek istediği kazançlar bu başlık altında toplanır. Ancak bu torba hüküm tahdidi (sınırlı) yorumlanır; GVK Madde 80, kapsamı yalnızca iki kategoriyle —değer artışı kazançları ve arızî kazançlar— sınırlandırmıştır. Bu iki kategoride de açıkça sayılmayan bir edinim, “diğer kazanç ve iratlar” başlığı altında vergilendirilemez.

Birinci Kategori: Değer Artışı Kazançları (Mükerrer Madde 80)

Değer artışı kazançlarının kapsamı GVK Mükerrer Madde 80’de düzenlenmiştir. Bunlar; menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının, ortaklık hak ve hisselerinin, telif/ihtira haklarının ve özellikle gayrimenkullerin (iktisap tarihinden itibaren beş yıl içinde) elden çıkarılmasından doğan kazançlardır. Ayrıntılı bent listesi ve safi kazanç hesabı için GVK Mükerrer Madde 80 makalemize bakılabilir. Belirli hallerde (ölüm/mirasla devam, ferdi işletmenin sermaye şirketine devri, nev’i değişikliği) ise değer artışı kazancı hesaplanmaz; bu istisnalar GVK Madde 81‘de düzenlenmiştir.

2026 yılı istisna tutarı: Gelir Vergisi Genel Tebliği Seri No:332 (RG 31.12.2025) uyarınca, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarından elde edilenler hariç olmak üzere değer artışı kazançlarında 2026 takvim yılı için gelir vergisinden istisna tutar 150.000 TL‘dir. İstisnayı aşan kısım yıllık beyanname ile GVK Madde 103 tarifesine göre vergilendirilir.

İkinci Kategori: Arızî Kazançlar (Madde 82)

Arızî kazançlar; devamlılık göstermeyen, süreklilik arz etmeyen faaliyetlerden elde edilen gelirleri ifade eder. Arızî ticari muameleler, işletmenin terki veya ihaleye iştirak etmeme karşılığında alınan bedeller, gayrimenkul tahliyesi nedeniyle alınan tazminat ve peştamallıklar ile arızî serbest meslek kazançları bu kapsamdadır. Ayrıntı için GVK Madde 82 makalemize bakılabilir. Arızî kazançlarda 2026 yılı istisna tutarı, Gelir Vergisi Genel Tebliği Seri No:332 ile 350.000 TL olarak belirlenmiştir.

Beyan ve Torba Unsur Mantığı

Değer artışı kazançları ve arızî kazançlar, istisna tutarlarını aşmaları halinde yıllık gelir vergisi beyannamesiyle beyan edilir. Ticari işletmeye dahil iktisadi kıymetlerin elden çıkarılmasından doğan kazançlar ise GVK Madde 80 kapsamında değil, ticari kazanç hükümlerine göre vergilendirilir. Diğer kazanç ve iratlar başlığının torba niteliği, kazancın hangi unsura gireceğinin doğru tespitini —özellikle ticari kazanç ile değer artışı kazancı arasındaki sınırda— önemli hale getirir.

GVK Madde 80 ile İlgili Danıştay Kararları

Diğer kazanç ve iratların en sık ihtilaf doğuran alt kategorisi değer artışı kazançlarıdır. Aşağıda, bu kategoride elde tutma süresinin değerlendirilmesine ilişkin güncel bir Danıştay kararına yer verilmiştir.

Danıştay 3. Daire, E.2019/7010, K.2022/1369 (29.03.2022) – Kooperatif Hissesinde Elde Tutma Süresi

Murisin 1997 yılında bir kooperatiften devraldığı hisselerin 2012 yılında bir limited şirkete devredilmesinden doğan kazanç, idarece değer artışı kazancı sayılarak tarhiyata konu edilmiştir. Danıştay 3. Daire; 5615 sayılı Kanun’un geçici 71. maddesi uyarınca 1.1.2007 tarihinden önce iktisap edilen mal ve haklar için dört yıllık elde tutma süresinin esas alınacağını, somut olayda hissenin 1997’de iktisap edildiğini ve bu sürenin 2012 satışı itibarıyla çok önce dolduğunu vurgulayarak tarhiyatın hukuka aykırı olduğuna hükmetmiştir:

“…davacının murisi …’ın kooperatiften 11/10/1997 tarihinde aldığı hisseleri 19/04/2012 tarihinde devrettiği olayda sağlanan gelirin değer artışı kazancı olarak vergilendirilebilmesi için kooperatif hissesinin edinme tarihinden itibaren dört yıl içinde elden çıkarılmasına ilişkin süre şartının gerçekleştiğinden bahsedilemeyeceğinden … Vergi Dava Dairesi kararında hukuka uygunluk görülmemiştir.”

Karar, değer artışı kazancında elde tutma süresinin (iktisap tarihine göre dört veya beş yıl) doğru belirlenmesinin vergilendirme açısından belirleyici olduğunu ortaya koyan, mükellef lehine güncel bir referanstır.

GVK Madde 80 ile İlgili Mükellef Lehine GİB Özelgeleri

Bedelsiz Devirde Değer Artışı Kazancı Doğmaz (Çankırı Defterdarlığı, E-71877763-120.07.01[31609308426]-4541, 02.05.2025)

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesine aykırılık nedeniyle açtığı tapu iptal davası sonucunda mahkeme kararıyla adına tescil edilen daireleri, protokol gereği asıl daire sahiplerine hiçbir bedel almaksızın devredecek olan mükellefe verilen özelgede Çankırı Defterdarlığı, 213 sayılı VUK m.3 uyarınca vergilendirmede gerçek mahiyetin esas alınacağını belirterek şu sonuca ulaşmıştır:

“Söz konusu gayrimenkullerin, asıl sahiplerine herhangi bir bedel tahsil edilmeksizin devredilmesi halinde, bu devir işleminden herhangi bir kazanç ve irat elde edilmeyeceğinden değer artışı kazancı yönünden herhangi bir vergilendirme yapılmayacağı tabiidir.”

Özelge, GVK Madde 80 kapsamında değer artışı kazancının doğabilmesi için ortada gerçek bir bedel karşılığında elden çıkarmanın bulunması gerektiğini; bedelsiz devrin “elden çıkarma” tanımı dışında kaldığını açıkça ortaya koyan mükellef lehine bir referanstır.

İlgili Madde Makalelerimiz

• GVK Madde 2 – Gelirin Unsurları
• GVK Mükerrer Madde 80 – Değer Artışı Kazançları
• GVK Madde 81 – Vergilendirilmeyecek Değer Artışı Kazançları
• GVK Madde 82 – Arızî Kazançlar
• GVK Madde 37 – Ticari Kazancın Tarifi

Sık Sorulan Sorular

GVK Madde 80 kapsamına hangi gelirler girer?

GVK Madde 80, gelirin yedinci unsuru olan diğer kazanç ve iratları düzenleyen çerçeve hükümdür. Bu başlık iki alt kategoriden oluşur: değer artışı kazançları (kapsamı Mükerrer Madde 80’de) ve arızî kazançlar (kapsamı Madde 82’de). İlk altı gelir unsuruna girmeyen ancak kanunda bu iki kategoride sayılan kazançlar diğer kazanç ve irat olarak vergilendirilir.

GVK Madde 80 ile Mükerrer Madde 80 arasındaki fark nedir?

GVK Madde 80 bir çerçeve hükümdür; diğer kazanç ve iratların değer artışı kazançları ve arızî kazançlardan oluştuğunu belirtir. Değer artışı kazançlarının ayrıntılı kapsamı, hangi mal ve hakların elden çıkarılmasının kazanç doğuracağı ve safi kazanç hesabı ise Mükerrer Madde 80’de düzenlenmiştir.

2026 yılında değer artışı ve arızî kazanç istisna tutarları ne kadardır?

Gelir Vergisi Genel Tebliği Seri No:332 (31.12.2025) ile 2026 takvim yılı için değer artışı kazançlarında istisna tutarı 150.000 TL (menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları hariç), arızî kazançlarda ise 350.000 TL olarak belirlenmiştir.

Diğer kazanç ve iratlar başlığı her türlü kazancı kapsar mı?

Hayır. GVK Madde 80 torba bir unsur olmakla birlikte tahdidi (sınırlı) yorumlanır. Yalnızca Mükerrer Madde 80’de sayılan değer artışı kazançları ile Madde 82’de sayılan arızî kazançlar bu kapsama girer; bu iki kategoride açıkça sayılmayan bir edinim diğer kazanç ve irat olarak vergilendirilemez.

Ticari işletmeye dahil kıymetin satışı GVK Madde 80 kapsamında mıdır?

Hayır. Ticari işletmeye dahil amortismana tabi iktisadi kıymetlerin elden çıkarılmasından doğan kazançlar GVK Madde 80 kapsamında değil, ticari kazanç hükümlerine göre vergilendirilir. GVK Madde 80, kural olarak ticari/zirai/mesleki faaliyet dışındaki kişisel servet hareketlerini kapsar.

Sonuç

GVK Madde 80, gelir vergisi sisteminde diğer altı unsura girmeyen kazançlar için bir güvence kalemi işlevi gören çerçeve maddedir. Diğer kazanç ve iratları değer artışı kazançları ve arızî kazançlar olmak üzere iki kategoriye ayırır; bu kategorilerin ayrıntıları sırasıyla Mükerrer Madde 80 ve Madde 82’de düzenlenmiştir. 2026 yılı için istisna tutarları değer artışı kazançlarında 150.000 TL, arızî kazançlarda 350.000 TL’dir. Danıştay içtihadı ve GİB özelgeleri, özellikle değer artışı kazancında elde tutma süresinin ve gerçek bir bedel karşılığında elden çıkarmanın bulunup bulunmadığının belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır. Somut durumunuz için hukuki danışmanlık almanız önerilir.